Giá dầu diesel đã tăng lên mức kỷ lục trong bối cảnh cuộc xung đột Trung Đông leo thang, gây thêm bất lợi về chính trị cho Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.
Trước áp lực từ giá dầu diesel tăng mạnh, Tổng thống Trump đã nới lỏng lệnh trừng phạt đối với dầu diesel Nga nhằm giảm bớt gánh nặng cho người tiêu dùng từ giá nhiên liệu cao.
Tổng thống Trump cho biết Nga sẽ xuất khẩu ngay 300.000 tấn dầu diesel, tương đương 2,25 triệu thùng, tiếp đó là 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn ngay sau đó. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định Nga có thể không đủ sản lượng diesel dư thừa trong ngắn hạn để đáp ứng những mục tiêu này. Thị trường tàu chở dầu toàn cầu đang căng thẳng cũng có thể gây khó khăn cho việc vận chuyển đúng thời hạn.
Michelle Brouhard, Trưởng bộ phận chính sách và rủi ro địa chính trị tại Công ty Kpler cho biết, cần phải bổ sung khoảng 400.000 thùng dầu diesel mỗi ngày mới có thể tạo ra tác động đáng kể giúp hạ giá trên thị trường hiện nay. Tuy nhiên, lô hàng đầu tiên với 2,25 triệu thùng chỉ tương đương với khoảng 73.000 thùng mỗi ngày nếu phân bổ trong vòng một tháng. Khối lượng này khó có thể tác động đáng kể đến giá dầu diesel trên toàn cầu.
Caspian Conran, chuyên gia kinh tế trưởng tại công ty tư vấn Baringa ước tính rằng thị trường cần được bổ sung thêm 850.000 thùng dầu diesel mỗi ngày mới có thể tạo ra sự hạ nhiệt tức thì về giá.
Người phát ngôn Nhà Trắng, Taylor Rogers cho biết, Tổng thống Trump thông báo rằng khối lượng lớn dầu diesel từ Nga sẽ được cung cấp cho thị trường toàn cầu, qua đó giúp giảm giá nhiên liệu cả trong nước lẫn quốc tế.
"Tổng thống Trump vẫn tiếp tục đạt được những thỏa thuận có lợi, không chỉ cho riêng nước Mỹ mà còn cho cả thế giới", bà Rogers cho biết.
Trong khi đó, hiện chưa rõ liệu Nga có thể tăng đáng kể lượng dầu diesel xuất khẩu trong ngắn hạn hay không, do nguồn hàng dành cho xuất khẩu còn hạn chế và chi phí vận chuyển ở mức cao.
Dữ liệu vận tải biển ngày 20/10 cho thấy một số lô hàng dầu diesel của Nga đang quay trở lại các điểm đến truyền thống, sau khi Mỹ tạm dừng các biện pháp trừng phạt và đạt được thỏa thuận dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu. Ít nhất hai tàu chở dầu đã phát tín hiệu hướng tới Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil.
Dữ liệu cũng cho thấy Nga đã nối lại hoạt động bốc xếp dầu diesel xuất khẩu từ cảng Primorsk trên biển Baltic, sau thỏa thuận Mỹ và Nga về việc cung cấp nhiên liệu cho thị trường toàn cầu.
Trong tháng 9, tình trạng gián đoạn xuất khẩu dầu diesel từ Nga cùng với khu vực Trung Đông đã lên tới 1,3 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 4,5% nhu cầu dầu diesel và dầu gasoil toàn cầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt có thể kéo dài đến năm 2027.
"Chúng tôi đặt câu hỏi liệu các nhà máy lọc dầu của Nga có đủ khả năng tăng xuất khẩu hay không, khi theo một số ước tính, có tới 45% công suất lọc dầu của Nga hiện đang ngừng hoạt động”, Mary Melton, chuyên gia phân tích tại công ty vận tải biển Braemar nhận định.
Theo báo cáo của Quỹ Nghiên cứu Chính sách Năng lượng (EPRF), để cung cấp lượng dầu diesel đã công bố ngoài khối lượng xuất khẩu hiện có, Nga sẽ phải sản xuất khoảng 384.000–509.000 thùng/ngày. Nga hiện sản xuất khoảng 1,4 triệu thùng/ngày và tiêu thụ khoảng 1,2 triệu thùng/ngày trong nước, để lại rất ít lượng dư thừa để xuất khẩu.
Các nhà phân tích cho biết Nga hiện vẫn phải nhập khẩu các sản phẩm chưng cất dầu mỏ và không có đủ sản lượng cũng như lượng dư thừa để tăng xuất khẩu. Nếu các cuộc tấn công chấm dứt, những cơ sở bị hư hại có thể bắt đầu sửa chữa và dần quay lại thị trường quốc tế. Tuy nhiên, một số thông tin nhận định rằng quá trình này khó có thể diễn ra trước cuối năm nay, quan điểm được nhiều bên trên thị trường chia sẻ.
Hơn nữa, cước phí vận chuyển đối với các mặt hàng dầu và nhiên liệu xuất khẩu của Nga cũng tăng mạnh trong bối cảnh rủi ro an ninh tại Biển Đen gia tăng. Tình trạng khan hiếm tàu chở dầu trên toàn cầu cũng đẩy chi phí vận chuyển hàng hóa lên cao.