Trong báo cáo cập nhật được công bố hôm thứ Ba (13/10), IMF dự báo nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng 3,1% vào năm 2026, tăng so với mức dự báo 3% đưa ra hồi tháng 7, nhưng vẫn thấp hơn mức 3,5% của năm ngoái. Đối với năm 2027, IMF giữ nguyên dự báo ở mức 3,4%.
Lạm phát được dự báo sẽ ở mức 4,1% vào năm 2027, cao hơn mức 3,9% được dự báo hồi tháng 7. Trong năm nay, IMF duy trì triển vọng lạm phát ở mức 4,7%.
IMF ước tính eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại vào tháng 3/2027 và trở lại trạng thái trước xung đột vào tháng 10/2027. Theo IMF, xuất khẩu dầu thô từ vùng Vịnh trong tháng 9 đạt trung bình 88% so với mức trước xung đột nhờ lưu lượng vận chuyển gia tăng.
Đầu tư liên quan đến AI đã tạo ra cú hích về nhu cầu cho nền kinh tế toàn cầu, giúp các hoạt động kinh tế trong nửa đầu năm duy trì tốt hơn dự kiến bất chấp cuộc chiến ở Trung Đông và những căng thẳng thương mại.
Việc sử dụng các nguồn lực dự phòng và khả năng thích ứng đã giúp các nền kinh tế vượt qua những cú sốc tiêu cực. Các biện pháp như đa dạng hóa nguồn nhiên liệu và khai thác kho dự trữ chiến lược đã giúp kiềm chế sự hỗn loạn trên thị trường năng lượng do căng thẳng ở Trung Đông gây ra.
Tuy nhiên, IMF cảnh báo tấm đệm an toàn này đang dần thu hẹp nhanh chóng trong thời gian tới. Trữ lượng dầu toàn cầu đang sụt giảm khoảng 2,7 triệu thùng mỗi ngày, tiến gần đến mức có thể châm ngòi cho những biến động giá mạnh, và các hạn chế về năng lượng có thể làm suy yếu đà tăng trưởng do AI dẫn dắt. Những lo ngại ngày càng tăng về tình hình tài chính công của các chính phủ cũng góp phần tạo thêm lực cản.
Tăng trưởng không đồng đều
Nhìn chung, tăng trưởng cũng đang trở nên ngày càng thiếu đồng đều. Hiện nay, 32 nền kinh tế lớn đóng góp tới 95% vào tăng trưởng toàn cầu, giảm so với con số 54 nền kinh tế được ghi nhận vào tháng 4.
Các nền kinh tế ít chịu tác động từ cú sốc nguồn cung do ảnh hưởng của xung đột và đang đáp ứng nhu cầu liên quan đến AI vẫn duy trì được vị thế hoặc đang tăng trưởng mạnh hơn. Đài Loan (Trung Quốc) được dự báo sẽ tăng trưởng 10,7% trong năm nay và Hàn Quốc là 3,3% nhờ nhu cầu về chất bán dẫn. Mỹ được dự báo sẽ tăng trưởng 2,3% trong cả năm 2026 và 2027, nhờ sự hỗ trợ từ tiêu dùng tư nhân, chính sách tài khóa và đầu tư vào công nghệ.
Trong khi đó, các quốc gia nhập khẩu năng lượng nằm ngoài chuỗi cung ứng công nghệ này đang phải đối mặt với chi phí nhập khẩu cao hơn, thu nhập thực tế suy giảm và dư địa tài khóa hạn hẹp hơn. Khu vực đồng euro ước tính chỉ đạt mức tăng trưởng khiêm tốn 1,1% trong năm nay do chi phí năng lượng tăng cao và niềm tin người tiêu dùng yếu. Khu vực Trung Đông và Trung Á được dự báo sẽ suy giảm 0,3% trong năm nay.
Trung Quốc được dự báo sẽ tăng trưởng 4,5% trong năm nay và 4% vào năm 2027, với giá dầu cao hơn và các trở ngại về cơ cấu gây áp lực lên hoạt động kinh tế.
"Nền kinh tế toàn cầu không chỉ đơn thuần là đang chậm lại hay tăng tốc; thay vào đó, tăng trưởng đang được tái phân bổ giữa các quốc gia tùy thuộc vào mức độ chịu ảnh hưởng từ cú sốc nguồn cung do chiến tranh và sức mạnh của nhu cầu liên quan đến AI", IMF nhận định.
Các rủi ro liên quan đến AI
IMF cho biết, mặc dù AI đã góp phần củng cố sức chống chịu của nền kinh tế, nhưng sự bùng nổ đầu tư trong lĩnh vực này cũng đang làm gia tăng áp lực lạm phát và tính dễ bị tổn thương về mặt tài chính.
“Đây là một cú sốc nhu cầu lớn và đổ dồn vào giai đoạn đầu, chứng kiến dòng vốn đầu tư khổng lồ đổ vào các lĩnh vực như bán dẫn, trung tâm dữ liệu và sản xuất điện, ngay cả khi những cải thiện về năng suất trên diện rộng vẫn chưa thực sự thành hình”, báo cáo nhận định.
Việc đánh giá lại triển vọng về lợi nhuận và năng suất liên quan đến AI có thể dẫn đến tình trạng cắt giảm các khoản đầu tư quá mức và gây ra đợt điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán.
IMF cảnh báo, trong kịch bản những cải thiện năng suất nhờ AI không trở thành hiện thực, thị trường chứng khoán Mỹ có thể giảm 20%. Đến năm 2028, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể thấp hơn 1,1 điểm phần trăm so với dự báo cơ sở, trong khi mức chênh lệch tại châu Á lên tới 1,7 điểm phần trăm.
Những hạn chế về tài khóa
IMF cho biết, lợi suất trái phiếu chính phủ tại các nền kinh tế phát triển đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, do lạm phát tái bùng phát, lộ trình lãi suất chính sách dự kiến và những lo ngại về tài khóa làm gia tăng chi phí vay vốn. Các công ty công nghệ vay tiền để tài trợ cho đầu tư vào AI cũng đang góp phần làm gia tăng áp lực này.
Nợ công tại các nền kinh tế phát triển được dự báo sẽ đạt mức 115% GDP vào năm 2031, tăng từ mức 108% vào năm 2025. Tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, tỷ lệ này được dự báo sẽ tăng từ 74% lên 84%.
Thâm hụt ngân sách cơ bản (không tính chi phí trả lãi vay) tại các nền kinh tế lớn nhất vẫn ở mức cao hơn nhiều so với thời điểm trước đại dịch; đồng thời, các chính phủ đang phải đối mặt với lãi suất thực cao hơn và thời hạn đáo hạn nợ ngắn hơn trong bối cảnh áp lực chi tiêu quốc phòng ngày càng gia tăng.
IMF nhận định rằng việc khôi phục dư địa tài khóa đang trở nên ngày càng cấp bách, đồng thời kêu gọi các chính phủ đảm bảo rằng các biện pháp hỗ trợ hộ gia đình trước tình trạng chi phí năng lượng và thực phẩm tăng cao phải mang tính tạm thời, có mục tiêu cụ thể và không gây bóp méo thị trường.
Theo các mô hình của IMF, xác suất lạm phát toàn cầu vượt 5% trong năm 2027 vào khoảng 35%, tăng từ mức 30% trong dự báo hồi tháng 4. IMF nhận định các rủi ro vẫn “nghiêng về phía bất lợi”, tức triển vọng kinh tế có nhiều khả năng xấu đi hơn là cải thiện.