Lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu đã vượt 4%, mức cao nhất kể từ năm 2000, sau nhiều tuần thị trường liên tục bị bán tháo. Đà tăng này đang khiến chi phí vay vốn trên thị trường tăng lên, qua đó thắt chặt các điều kiện tài chính ngay cả khi các ngân hàng trung ương chưa có thêm động thái điều chỉnh lãi suất.
Đợt bán tháo chưa có nhiều dấu hiệu hạ nhiệt khi nhà đầu tư lo ngại về tình trạng chi tiêu ngân sách tại các nền kinh tế lớn và yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro khi nắm giữ trái phiếu. Cùng lúc, nhu cầu vốn lớn từ các đợt phát hành nợ liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang tạo thêm sức ép lên dòng tiền trên thị trường.
Lợi suất trái phiếu tăng không chỉ tác động đến thị trường nợ chính phủ mà còn lan sang lãi suất vay thế chấp và các khoản tín dụng có mức độ rủi ro cao. Khi chi phí vốn tăng, hoạt động vay mượn và chi tiêu có thể chậm lại, tạo ra hiệu ứng thắt chặt kinh tế tương tự việc các ngân hàng trung ương nâng lãi suất điều hành.
Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu có thể chia sẻ một phần gánh nặng với các nhà hoạch định chính sách trong cuộc chiến chống lạm phát. Theo Yuxuan Tang, Giám đốc phụ trách chiến lược lãi suất và ngoại hối khu vực châu Á tại JPMorgan Private Bank, thị trường đang đánh giá quá cao khả năng các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất, trong khi những hệ quả từ các cuộc xung đột làm gia tăng nguy cơ suy giảm tăng trưởng.
Theo ông Tang, các ngân hàng trung ương sẽ phải cân nhắc giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và nguy cơ tăng trưởng suy yếu. Với thị trường lãi suất đang phản ánh đáng kể rủi ro thắt chặt chính sách, những đợt tăng lợi suất trái phiếu tiếp theo có thể làm giảm nhu cầu phải nâng lãi suất điều hành.
Các chiến lược gia của Barclays cũng cho rằng thị trường đã góp phần thắt chặt điều kiện tài chính độc lập với kỳ vọng về chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Điều này có thể làm giảm tính cấp thiết của việc Fed tăng lãi suất thêm, dù định hướng chính sách vẫn có thể duy trì xu hướng thắt chặt nếu các rủi ro lạm phát chưa được kiểm soát.
Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng thị trường vẫn đang đánh giá thấp rủi ro tăng lãi suất, khi các cuộc xung đột tiếp tục gây áp lực lạm phát thông qua việc đẩy giá dầu lên cao.
Giá dầu vẫn duy trì trên 100 USD/thùng khi giới giao dịch cân nhắc giữa các cuộc tấn công ngày càng gia tăng của Iran nhằm vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz và tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng Mỹ sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Theo Kenneth Goh, Giám đốc bộ phận quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian, ngay cả khi những tác động tiêu cực đến tăng trưởng trở nên khó có thể phớt lờ và các ngân hàng trung ương tạm dừng tăng lãi suất, thì những lo ngại về tài khóa vẫn có thể hạn chế đà giảm của lợi suất trái phiếu dài hạn.
Tại Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã tìm cách trấn an thị trường khi cho rằng tăng trưởng kinh tế mạnh hơn, kết hợp với việc kiểm soát chi tiêu, sẽ giúp cải thiện nhanh chóng triển vọng nợ công. Trong khi đó, tại Nhật Bản, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết sẵn sàng xem xét lại kế hoạch chi tiêu và thu ngân sách nếu lợi suất trái phiếu biến động bất ngờ.
Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm của Mỹ đã tăng hơn 70 điểm cơ bản kể từ đầu nửa cuối năm, trong khi lợi suất tương đương ở Nhật Bản đã tăng 31 điểm cơ bản và ở Đức và Pháp lần lượt tăng 61 và 121 điểm cơ bản.
Hiện tại, các nhà hoạch định chính sách đang ra tín hiệu về việc đã sẵn sàng hành động. Fed vào tháng 9 đã nâng lãi suất chuẩn lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023.
