Đó là chia sẻ của bà Nguyễn Thị Lan Hương, Fourder ESGTech tại hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức mới đây.
Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Lan Hương cho rằng dữ liệu đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình chuyển đổi xanh và tiếp cận nguồn vốn.
Theo bà Hương, giá tín chỉ carbon tại châu Âu có thể lên tới khoảng 21 USD, trong khi tại Việt Nam mức giá chỉ khoảng 5 USD, một phần do sự khác biệt về công nghệ và phương pháp đánh giá. Trong quá trình làm việc với doanh nghiệp, vấn đề lớn nhất hiện nay vẫn là dữ liệu.
Khi ngân hàng thẩm định một dự án xanh, doanh nghiệp phải chứng minh dự án đáp ứng các tiêu chí xanh, nhưng việc xác thực dữ liệu vẫn chưa có cách thức thống nhất và rõ ràng. Vì vậy, câu chuyện chuyển đổi xanh cần được đặt trên nền tảng dữ liệu minh bạch.
| |
Bà Nguyễn Thị Lan Hương, Fourder ESGTech. Ảnh Chí Cường. |
“Xanh” và “số” cần đi cùng nhau. Doanh nghiệp muốn chuyển đổi xanh thực chất phải bắt đầu từ việc xây dựng hệ thống dữ liệu, có cơ chế thu thập, kiểm tra và xác thực dữ liệu, từ đó tạo nền tảng cho việc chứng minh hiệu quả giảm phát thải và tiếp cận nguồn vốn.
Bà Hương cho rằng hiện đã có những chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, song các cơ chế hỗ trợ cụ thể từ phía ngân hàng vẫn cần được làm rõ hơn. Doanh nghiệp cần nhìn thấy những mô hình thực tế cho thấy khi đầu tư vào chuyển đổi xanh, họ được Nhà nước hỗ trợ như thế nào, ngân hàng đánh giá ra sao và nguồn vốn có thể được tiếp cận theo cơ chế nào.
Khi dữ liệu được minh bạch và có thể xác thực, doanh nghiệp mới có cơ sở chứng minh hiệu quả chuyển đổi xanh, còn ngân hàng mới có thể đánh giá rủi ro và thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp. Đây cũng là nền tảng để thị trường carbon và thị trường tài chính xanh có thể kết nối sâu hơn.
Để kết nối tài chính xanh mạnh hơn cần cơ sở dữ liệu chuẩn hoá, liên thông
Theo ông Trần Đình Bính, Cán bộ Chương trình, Hợp phần Cải cách Khu vực Tài chính Xanh GIZ, việc kết nối thị trường carbon và việc huy động nguồn vốn tài chính xanh tạo nguồn lực cho doanh nghiệp chuyển đổi xanh, thị trường tài chính xanh là công cụ bổ trợ cho nhau.
Cách đây hơn 10 năm khi kế hoạch tăng trưởng xanh của Chính phủ ra đời, GIZ đã phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính xây dựng công cụ hỗ trợ cốt lõi tài chính xanh cho Việt Nam. Thị trường tín dụng xanh không còn là thị trường ngách khi phát triển quy mô từ 100-200 tỷ đồng đến thị trường có quy mô gần triệu tỷ đồng. Thị trường carbon đi sau nhưng nền tảng pháp lý đã hình thành và bắt đầu giai đoạn từ triển khai lên giao dịch thực tế, tuy nhiên quy mô giao dịch còn khiêm tốn và hai thị trường này chưa kết nối được với nhau.
| |
Ông Trần Đình Bính, Cán bộ Chương trình, Hợp phần Cải cách Khu vực Tài chính Xanh, GIZ. Ảnh Chí Cường. |
Để kết nối mạnh hơn, ông Bính cho rằng cần xây dựng mối liên kết chặt chẽ, xây dựng phương án đầu tư giảm phát thải, có khả năng đo lường và xác minh kết quả. Điều này đòi hỏi dữ liệu phải đủ tin cậy, đồng thời cần một cơ sở dữ liệu được chuẩn hóa và có khả năng liên thông giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính nhằm giảm thiểu chi phí xác minh qua đó giảm chi phí vốn, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp.
Yếu tố thứ hai, ông Bính nhấn mạnh thị trường có dư địa lớn liên quan đến việc làm thế nào để hình thành ra sản phẩm tài chính gắn kết dòng tiền, luồng doanh thu chuyển đổi carbon, liên kết tính bền vững, giảm phát thải, làm thế nào để chuyển nguồn vốn carbon trong tương lai thành nguồn tiền nhận được ngay.
Việt Nam đã có trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững nhưng trái phiếu chuyển đổi chưa có. Do đó, ngành ngân hàng cần nghiên cứu phương án thẩm định dòng tiền, cho phép các tổ chức tín dụng cho vay có tính tới dòng tiền từ quá trình chuyển đổi carbon.
Thứ ba, ông Bính dẫn ví dụ - năm 2023 Ngân hàng Thế giới đã phát hành trái phiếu 50 triệu USD liên kết với giảm phát thải - để tham khảo minh chứng làm thế nào chuyển đổi luồng tiền dự báo trong tương lai có thể được tài trợ trước khi phương án giảm phát thải khả thi. Đây có thể là mô hình tham khảo để Việt Nam nghiên cứu, thí điểm các cơ chế tài trợ trước cho những dòng tiền dự kiến hình thành từ các dự án giảm phát thải, sau đó từng bước nhân rộng.