Giải đấu thương mại lớn nhất lịch sử
World Cup 2026 khép lại bằng chiến thắng 1-0 của Tây Ban Nha trước Argentina sau hiệp phụ, nhưng giá trị lớn nhất mà giải đấu để lại có lẽ không chỉ là chiếc cúp vàng. Với FIFA, đây là kỳ World Cup thành công nhất từ trước đến nay về mặt thương mại.
Ngay sau giải đấu, FIFA đã nâng kỳ vọng doanh thu của chu kỳ World Cup thêm khoảng 2 tỷ USD so với dự báo ban đầu, lên 11 tỷ USD. Tuy nhiên, theo con số mới công bố, con số này lên tới 15 tỷ USD. Kết quả này vượt xa kế hoạch mà tổ chức bóng đá quyền lực nhất thế giới đặt ra, nhờ nguồn thu tăng mạnh từ bán vé, bản quyền truyền hình, tài trợ và hàng loạt hoạt động thương mại đi kèm.
Hơn 15 triệu lượt người đã đến các sân vận động và khu lễ hội dành cho người hâm mộ, biến World Cup 2026 thành kỳ giải có lượng khán giả trực tiếp lớn nhất lịch sử, bất chấp giá vé được đẩy lên mức cao kỷ lục thông qua cơ chế định giá linh hoạt theo thời gian thực.
Với mô hình này, giá vé liên tục điều chỉnh theo nhu cầu và số lượng vé còn lại, giúp FIFA tối ưu doanh thu trên từng ghế ngồi. Bên cạnh tiền vé, nguồn thu từ đồ ăn, đồ uống, dịch vụ tại sân cũng đóng góp đáng kể vào dòng tiền từ mỗi khán giả.
FIFA còn mở rộng hoạt động thương mại sang những sản phẩm mang tính sưu tầm. Một trong những ví dụ đáng chú ý là những mảnh cỏ từ sân trận chung kết được bảo quản trong khối nhựa cùng mô hình cúp World Cup bằng pha lê, có giá khoảng 3.000 USD mỗi bộ. Những sản phẩm này hướng đến nhóm người hâm mộ sẵn sàng chi tiêu cao, tạo thêm nguồn thu ngoài vé và bản quyền.
Bản quyền truyền hình và quảng cáo tiếp tục bùng nổ
Nếu bán vé là nguồn thu trực tiếp, thì bản quyền truyền hình và quảng cáo vẫn là "mỏ vàng" lớn nhất của World Cup.
Một trong những điểm gây nhiều tranh luận là việc FIFA áp dụng các khoảng nghỉ uống nước (hydration breaks) trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Dù được đưa ra nhằm bảo vệ sức khỏe cầu thủ, các khoảng nghỉ này đồng thời tạo thêm cơ hội phát quảng cáo ngay trong thời gian trận đấu diễn ra.
Ước tính, một đoạn quảng cáo dài 30 giây tại World Cup có giá từ 250.000-750.000 USD, tùy từng trận đấu và thời điểm của giải. Với hai lần nghỉ uống nước mỗi trận, các đài truyền hình có thêm khoảng 832 khung quảng cáo trong tổng số 104 trận đấu. Theo ước tính, số lượng quảng cáo bổ sung này có thể mang lại gần 500 triệu USD doanh thu, giúp các đơn vị phát sóng như Fox tại Mỹ bù đắp đáng kể chi phí bản quyền.
Khi các nhà đài có thêm cơ hội gia tăng doanh thu quảng cáo, giá trị của gói bản quyền World Cup cũng được nâng lên. Thay vì chỉ là quyền phát sóng một giải đấu, World Cup trở thành một sản phẩm truyền hình có khả năng tạo dòng tiền lớn, qua đó giúp FIFA có thêm cơ sở để đàm phán mức phí bản quyền cao hơn trong các kỳ tiếp theo.
Sức hút của giải đấu tại thị trường Mỹ cũng vượt xa kỳ vọng. Đại diện NBCUniversal - đơn vị sở hữu bản quyền phát sóng tiếng Tây Ban Nha - cho biết lượng người hâm mộ và mức độ quan tâm dành cho World Cup lớn hơn nhiều so với dự báo, khẳng định tiềm năng thương mại ngày càng lớn của bóng đá tại Bắc Mỹ.
Doanh thu không chỉ dành cho FIFA
Thành công về thương mại của World Cup không chỉ mang lại lợi ích cho FIFA và các đối tác truyền hình, mà còn tạo nguồn lực tài chính cho các liên đoàn bóng đá thành viên.
Trong ba năm qua, FIFA đã phân bổ khoảng 2,25 tỷ USD cho 211 liên đoàn thành viên thông qua các chương trình hỗ trợ và cơ chế chia sẻ doanh thu. Với nhiều nền bóng đá nhỏ, việc góp mặt tại World Cup đồng nghĩa với nguồn thu có thể thay đổi đáng kể năng lực đầu tư và phát triển.
Một ví dụ là quốc đảo Cape Verde với dân số khoảng 530.000 người và chưa sở hữu sân cỏ tự nhiên đạt chuẩn. Nhờ hành trình tại World Cup 2026, quốc gia này thu về khoảng 12 triệu USD tiền thưởng và các khoản chia sẻ doanh thu. Khoản tiền này đủ để đầu tư cơ sở hạ tầng, đào tạo cầu thủ và phát triển bóng đá trẻ trong nhiều năm.
Theo Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, doanh thu càng lớn thì FIFA càng có điều kiện hỗ trợ các nền bóng đá kém phát triển. Ông cho rằng tại phần lớn quốc gia trên thế giới, nếu FIFA không đầu tư thì sẽ rất khó có nguồn lực khác thay thế. Chính quan điểm này giúp chiến lược mở rộng quy mô thương mại của FIFA nhận được sự ủng hộ từ phần lớn các liên đoàn thành viên trước cuộc bầu cử chủ tịch vào năm 2027.
Dữ liệu trở thành "mỏ vàng" mới
Nếu vé và bản quyền truyền hình là những nguồn thu truyền thống, thì dữ liệu và công nghệ đang mở ra hướng kinh doanh mới cho FIFA.
Một tình huống gây tranh cãi tại World Cup 2026 là bàn thắng không được công nhận của Joško Gvardiol trong trận Croatia gặp Bồ Đào Nha. Dù mắt thường gần như không thể phát hiện, cảm biến trong bóng đã ghi nhận một pha chạm rất nhỏ từ đồng đội trước khi bóng đến chân cầu thủ ghi bàn, khiến hệ thống xác định lỗi việt vị.
Tình huống này làm dấy lên tranh luận về mức độ can thiệp của công nghệ, nhưng cũng cho thấy khối lượng dữ liệu khổng lồ mà FIFA đang sở hữu. Tổ chức này sử dụng trí tuệ nhân tạo, thị giác máy tính và hệ thống cảm biến để thu thập hơn 150 triệu điểm dữ liệu trong mỗi trận đấu, từ vị trí cầu thủ, tốc độ di chuyển, quỹ đạo bóng cho tới các va chạm nhỏ nhất.
Theo ông Romy Gai, Giám đốc Kinh doanh FIFA, kho dữ liệu này có tiềm năng thương mại rất lớn và có thể được khai thác thông qua việc cấp quyền sử dụng cho các đối tác.
Những dữ liệu này có giá trị đối với nhiều lĩnh vực, từ phân tích chiến thuật cho các câu lạc bộ, cung cấp thống kê chuyên sâu cho truyền thông, phát triển ứng dụng huấn luyện, trò chơi tương tác đến các nền tảng cá cược thể thao. Đây được xem là lớp doanh thu mới, bổ sung cho các nguồn thu truyền thống như bán vé, tài trợ và bản quyền truyền hình.
World Cup 2026 cho thấy FIFA không còn đơn thuần tổ chức một giải bóng đá, mà đang vận hành một hệ sinh thái kinh doanh toàn cầu. Khi mọi yếu tố từ vé, quảng cáo, bản quyền truyền hình đến dữ liệu đều được khai thác tối đa, World Cup ngày càng trở thành một nền tảng kinh tế số với khả năng tạo doanh thu và dòng tiền vượt xa khuôn khổ của một sự kiện thể thao.