Đầu tháng này, Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp tạm dừng xuất khẩu đối với heli, một sản phẩm phụ của quá trình khai thác khí tự nhiên. Nguồn cung heli vốn đã trở nên khan hiếm hơn kể từ khi xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh.
Mặc dù Trung Quốc không phải là nhà sản xuất heli lớn, nhưng theo các nhà phân tích, nguồn cung khí heli từ Nga đã được vận chuyển qua nước này đến châu Âu.
Nga chiếm gần 10% sản lượng heli toàn cầu, trong khi Qatar chịu trách nhiệm cung cấp 1/3 lượng heli của thế giới trước khi xung đột Trung Đông leo thang.
“Trung Quốc không phải là nguồn cung, mà là một mắt xích trung chuyển”, Seokjoon Kwon, giáo sư tại Đại học Sungkyunkwan nhận định. Việc Trung Quốc dừng xuất khẩu đã làm tê liệt kênh tái xuất mà châu Âu dựa vào lâu nay. Lệnh cấm được công bố đúng thời điểm thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran bắt đầu lung lay cho thấy Trung Quốc đang chuẩn bị cho một giai đoạn nguồn cung tiếp tục khan hiếm.
Các nhà phân tích cho biết giá heli giao ngay đã tăng gần gấp đôi kể từ khi xung đột bùng phát, trong khi giá trong các hợp đồng dài hạn cũng đang leo thang. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh nhiều cơ sở sản xuất lớn, trong đó có tổ hợp Ras Laffan của QatarEnergy – cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới – buộc phải tạm dừng hoạt động.
Trong khi đó, EU đã cấm nhập khẩu trực tiếp khí heli từ Nga vào năm 2024. Nhưng các chuyên gia cho biết một số lượng khí đốt vẫn đang được vận chuyển đến châu Âu thông qua Trung Quốc.
Theo ước tính của công ty tư vấn AKAP Energy, việc tái xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Âu đã tăng lên trong 18 tháng qua và vẫn ở mức cao ngay cả sau khi xung đột Trung Đông bùng nổ. AKAP ước tính rằng Trung Quốc vẫn đang tái xuất khẩu trung bình khoảng 16% lượng heli nhập khẩu của nước này từ tháng 3 đến tháng 5 năm nay.
Mặt khác, Nga đã áp dụng các hạn chế xuất khẩu heli vào tháng 4, nhưng không phải là lệnh cấm hoàn toàn. Trong khi đó, Trung Quốc ban hành lệnh tạm dừng xuất khẩu ngay sau khi nhà máy chế biến khí và sản xuất heli Orenburg của Nga bị tấn công hồi tháng 6.
Cliff Cain, Giám đốc thương mại tại Pulsar Helium cho biết, tình hình thị trường đã xấu đi trong vài tháng qua, với tình trạng thiếu hụt ảnh hưởng đến người dùng như các công ty hàng không vũ trụ.
Với lượng dự trữ khí đốt trước xung đột Trung Đông đang ở mức thấp, "những tuần tới sẽ cho thấy liệu việc đa dạng hóa nguồn cung khỏi Qatar có diễn ra đủ nhanh để tránh ảnh hưởng đến sản lượng hay không", Nick Lawson, chủ tịch điều hành của Ocean Wall cho biết.
Ajit Manocha, Chủ tịch Hiệp hội bán dẫn toàn cầu (SEMI) cho biết: “Thị trường rõ ràng đã thắt chặt và các công ty bán dẫn đang phải chịu mức giá cao hơn, phân bổ chặt chẽ hơn và tìm nguồn cung ứng phức tạp hơn”.
Theo các nhà phân tích, chuỗi cung ứng bán dẫn có khả năng hấp thụ chi phí tăng cao tốt hơn so với những lĩnh vực như y tế. Nguồn cung hiện có đang được ưu tiên cho các lĩnh vực chiến lược, gồm một số ngành công nghệ, y tế và các hợp đồng của chính phủ, trong khi những lĩnh vực như điện tử tiêu dùng nhiều khả năng sẽ chịu ảnh hưởng lớn hơn.
Tại Mỹ, tác động được đánh giá là hạn chế hơn do nước này vẫn tự sản xuất được lượng heli đáng kể. Công ty Premier – đơn vị thu mua heli cho các bệnh viện tại Mỹ – cho biết nguồn cung heli đạt chuẩn y tế vẫn được ưu tiên, đồng thời các bệnh viện thành viên chưa ghi nhận tình trạng gián đoạn ảnh hưởng đến hoạt động của máy chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc các sản phẩm khí hỗn hợp.
