Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) phát biểu tại hội trường sáng 11/11
Sáng 11/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.
Không nên chỉ thu hút những dự án lớn mà phải tạo ra những sản phẩm có giá trị lớn
Nhấn mạnh tầm quan trọng của ngành kinh tế đặc biệt này, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cho rằng cần chuyển tư duy từ hỗ trợ thông qua các dự án sang phát triển sản phẩm, dịch vụ và hệ sinh thái du lịch.
Theo đại biểu, du lịch không nên chỉ thu hút những dự án lớn, mà quan trọng hơn là tạo ra những sản phẩm có giá trị lớn, phát huy lợi thế từng địa phương và vai trò của người trực tiếp làm du lịch.
Dự thảo Nghị quyết phân chia dự án du lịch thành ba nhóm để ưu đãi, gồm: dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược; với quy mô vốn tối thiểu lần lượt là 3.000 tỷ, 10.000 tỷ và 30.000 tỷ đồng, cùng các điều kiện về số lượng lao động, tỷ trọng đầu tư, địa bàn triển khai...
Việc phân chia nhằm ưu tiên có trọng tâm, trọng điểm, song theo ông An, có thể làm phức tạp chính sách và thu hẹp đối tượng được thụ hưởng, có nguy cơ bỏ sót những dự án có giá trị gia tăng lớn, thực chất.
“Với địa phương, dự án du lịch vài tỷ nhưng thu hút được khách và có sản phẩm giá trị cao còn tốt hơn là những dự án vài chục nghìn tỷ”, ông An nói và nhấn mạnh, tiêu chí của dự thảo rất phức tạp, để đạt được phải là dự án rất lớn.
Từ đó, đại biểu đề nghị sửa lại theo hướng chỉ quy định một loại dự án, đó là dự án du lịch chất lượng cao. Cùng với đó, cần thiết kế các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp với tính chất, quy mô, hiệu quả và mức đóng góp của từng dự án; làm rõ phạm vi ưu đãi với dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp kinh doanh bất động sản, bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất.
“Chúng ta phát triển du lịch để kích cầu bất động sản, nhưng nếu không cẩn thận sẽ lại ưu đãi một cách gián tiếp cho bất động sản”, đại biểu An lưu ý.
Dự thảo cũng đề cập việc thí điểm có kiểm soát với tổ hợp nghệ thuật biểu diễn, trung tâm hòa nhạc lễ hội hay hoạt động kinh tế đêm, nhưng đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng những nội dung này “không cần thử nghiệm”, vì đã có quy định rồi.
“Nhiều tỉnh, thành nói về kinh tế ban đêm, khám chữa bệnh kết hợp du lịch rất nhiều, chỗ này các địa phương hoàn toàn làm được”, ông An nói và cho rằng chỉ nên thử nghiệm với những vấn đề mới.
Nhấn mạnh việc phân quyền, đại biểu tỉnh Đồng Nai cho biết du lịch gắn với địa phương nên cần tiếp tục phân cấp mạnh hơn cho địa phương, kể cả HĐND cấp xã, để quyết định những sản phẩm du lịch gắn với địa phương và tính chất vùng miền.
"Tài nguyên du lịch dân gìn giữ, nhưng lợi ích lại tập trung vào doanh nghiệp"
Ở một góc tiếp cận khác, trong khi nhấn mạnh cần có phương án phân chia lợi ích rõ ràng, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) nêu thực tế: Tài nguyên du lịch do người dân gìn giữ, nhưng không ít trường hợp lợi ích kinh tế lại tập trung vào doanh nghiệp.
Đại biểu cho rằng phát triển du lịch không chỉ là khai thác tài nguyên để thu hút khách, tăng doanh thu, mà quan trọng hơn, phải tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, đồng thời nâng cao đời sống của chính cộng đồng dân cư tại điểm đến.
 |
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) |
Nêu thực tế ở một số nơi, lễ hội bị sân khấu hóa, phong tục tập quán bị biến đổi để phục vụ nhu cầu của khách, không gian văn hóa truyền thống bị thu hẹp, thậm chí có nơi giá trị vốn làm nên bản sắc của cộng đồng lại bị thương mại hóa trong quá trình khai thác du lịch, ông Huy đề nghị có cơ chế bảo vệ bản sắc văn hóa và không gian văn hóa cộng đồng trong quá trình phát triển du lịch.
Ông cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch không làm biến dạng, mai một bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán và không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư.
“Nếu chỉ chú trọng khai thác không có cơ chế bảo vệ, chính những giá trị tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến lại có nguy cơ bị mất đi”, đại biểu lưu ý.
Bên cạnh đó, đại biểu đoàn Hưng Yên cũng nhấn mạnh quan điểm, người dân thực sự là chủ thể tham gia và được hưởng lợi từ phát triển du lịch; đồng thời đề nghị cụ thể hóa quy định trong luật, tránh chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy tờ.
“Tài nguyên du lịch ở nhiều vùng quê chính là cảnh quan, di sản, phong tục, nghề truyền thống do người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nhưng khi du lịch phát triển, không ít trường hợp lợi ích kinh tế chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp đầu tư, còn người dân chỉ tham gia làm những công việc giản đơn, thu nhập không ổn định”, ông Huy nêu thực tế.
Từ đó, ông cho rằng phương án phân chia lợi ích phải xác định rõ hình thức tham gia, trách nhiệm, quyền lợi của cộng đồng và cơ chế chia sẻ lợi ích giữa nhà đầu tư với người dân.
"Phát triển du lịch không nên chỉ được đo bằng số lượng khách đến, số ngày khách lưu trú hay doanh thu mang lại, mà còn được đo bằng những giá trị văn hóa được gìn giữ, những sinh kế được tạo ra và mức độ thụ hưởng của người dân nơi du lịch phát triển", đại biểu nói.
