Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình - Ảnh: QH.
Sáng 11/11, thảo luận ở hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) lưu ý cần làm rõ phạm vi ưu đãi đối với dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp với kinh doanh bất động sản, bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất.
Phát triển du lịch là để kích cầu cho bất động sản phát triển, nhưng nếu không cẩn thận sẽ ưu đãi một cách gián tiếp cho bất động sản, theo đại biểu An.
Dự thảo nghị quyết phân chia dự án du lịch thành ba nhóm để ưu đãi, gồm: dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực và dự án du lịch động lực mang tính chiến lược; với quy mô vốn tối thiểu lần lượt là 3.000 tỷ, 10.000 tỷ và 30.000 tỷ đồng, cùng các điều kiện về số lượng lao động.
Việc phân chia nhằm ưu tiên có trọng tâm, trọng điểm, song theo đại biểu An, có thể làm phức tạp chính sách và thu hẹp đối tượng được thụ hưởng, có nguy cơ bỏ sót những dự án có giá trị gia tăng lớn, thực chất.
Đại biểu Trịnh Xuân An nhận xét, tiêu chí của các dự án này rất phức tạp, để đạt được phải là dự án rất lớn.
“Với địa phương, dự án du lịch vài tỷ nhưng thu hút được khách và có sản phẩm giá trị cao còn tốt hơn là những dự án vài chục nghìn tỷ”, ông An nói và đề nghị sửa lại theo hướng chỉ quy định một loại dự án, đó là dự án du lịch chất lượng cao.
Cùng với đó, cần thiết kế lại các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phù hợp với tính chất, quy mô, hiệu quả và mức đóng góp của từng dự án; làm rõ phạm vi ưu đãi đối với dự án có nhiều hợp phần, nhất là dự án du lịch kết hợp với kinh doanh bất động sản, bảo đảm ưu đãi dành cho hoạt động du lịch thực chất.
Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) thì phát triển du lịch không chỉ là khai thác tài nguyên để thu hút khách, tăng doanh thu, mà quan trọng hơn, phải tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, đồng thời nâng cao đời sống của chính cộng đồng dân cư tại điểm đến.
Vị đại biểu Hưng Yên đề nghị có cơ chế bảo vệ bản sắc văn hóa và không gian văn hóa cộng đồng trong quá trình phát triển du lịch và nêu thực tế ở một số nơi, lễ hội bị sân khấu hóa, phong tục tập quán bị biến đổi để phục vụ nhu cầu của khách, không gian văn hóa truyền thống bị thu hẹp, thậm chí có những nơi có những giá trị vốn làm nên bản sắc của cộng đồng lại bị thương mại hóa trong quá trình khai thác du lịch.
Từ đó, đại biểu góp ý cần bổ sung nguyên tắc bảo đảm việc khai thác các giá trị văn hóa phục vụ phát triển du lịch không làm biến dạng, mai một bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán và không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư.
“Nếu chỉ chú trọng khai thác, không có cơ chế bảo vệ, chính những giá trị tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến lại có nguy cơ bị mất đi”, ông Huy lưu ý.
Đại biểu Huy cũng nhấn mạnh quan điểm người dân thực sự là chủ thể tham gia và được hưởng lợi từ phát triển du lịch, đề nghị cụ thể hóa quy định trong luật, tránh chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy tờ.
Theo nhấn mạnh của đại biểu, tài nguyên du lịch ở nhiều vùng quê chính là cảnh quan, di sản, phong tục, nghề truyền thống do người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Nhưng khi du lịch phát triển, không ít trường hợp lợi ích kinh tế chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp đầu tư, còn người dân chỉ tham gia làm những công việc giản đơn, thu nhập không ổn định.
Vì thế, đại biểu Huy cho rằng phương án phân chia lợi ích phải xác định rõ hình thức tham gia, trách nhiệm, quyền lợi của cộng đồng và cơ chế chia sẻ lợi ích giữa nhà đầu tư với người dân. Phát triển du lịch không nên chỉ được đo bằng số lượng khách đến, số ngày khách lưu trú hay doanh thu mang lại, còn được đo bằng những giá trị văn hóa được gìn giữ, những sinh kế được tạo ra và mức độ thụ hưởng của người dân nơi du lịch phát triển.
Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, để bảo đảm các chính sách đến đúng các dự án du lịch, dự thảo đã quy định hạng mục du lịch phải chiếm tối thiểu 50% tổng số vốn và không bao gồm casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược, kinh doanh bất động sản.
Việc xác định, theo Bộ trưởng là không dễ, nhưng đã loại trừ được nguy cơ về trục lợi chính sách.
Với các dự án được hưởng ưu đãi thế, Bộ trưởng cho hay dự thảo áp dụng thống nhất về tiêu chí bảo vệ môi trường, hiệu quả kinh tế cho cả 3 nhóm, bổ sung yêu cầu giải ngân tối thiểu 30% trong 3 năm.
Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch sẽ được Quốc hội bấm nút vào cuối kỳ họp này.
