Giá nguyên liệu biến động đặt ra thách thức đối với việc kiểm soát chi phí và duy trì biên lợi nhuận của doanh nghiệp nhựa
Giá nguyên liệu trở thành biến số lớn
Theo Hiệp hội Nhựa Việt Nam, ngành nhựa Việt Nam hiện có hơn 6.000 doanh nghiệp, với quy mô ước đạt 34,3 tỷ USD năm 2025, tăng từ 31,4 tỷ USD năm 2024. Kim ngạch xuất khẩu cùng năm ước đạt khoảng 10 tỷ USD, với thị trường trải rộng trên hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Bước sang năm 2026, xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, nhưng doanh nghiệp vẫn đối mặt với áp lực từ chi phí nguyên liệu, logistics và biến động trên thị trường hóa dầu. Rủi ro địa chính trị, giá năng lượng và sự dịch chuyển dòng thương mại đang tác động đến hoạt động mua nguyên liệu, sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp nhựa Việt Nam.
Nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm nhựa. Các loại hạt nhựa như PE, PP, PVC... là đầu vào chủ yếu của nhiều doanh nghiệp. Trong khi đó, phần lớn nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu, khiến doanh nghiệp trong nước chịu thêm rủi ro từ tỷ giá, chi phí vận chuyển và gián đoạn nguồn cung. Theo một số nghiên cứu ngành, hơn 70% nhu cầu nguyên liệu nhựa của Việt Nam được đáp ứng từ nguồn nhập khẩu. Giá hạt nhựa thường có mối liên hệ với giá dầu và khí, nhưng không biến động hoàn toàn đồng nhất do còn phụ thuộc vào cung - cầu từng chủng loại, công suất hóa dầu, lượng tồn kho và dòng thương mại quốc tế.
Khi giá nguyên liệu tăng nhanh hơn giá bán, biên lợi nhuận có nguy cơ thu hẹp. Doanh nghiệp có thương hiệu mạnh, hệ thống phân phối rộng hoặc vị thế thương lượng tốt thường có nhiều dư địa chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng.
Kết quả kinh doanh phân hóa
Khả năng kiểm soát giá vốn và chuyển chi phí vào giá bán là yếu tố then chốt quyết định sức chống chịu của doanh nghiệp nhựa.
Kết quả kinh doanh của Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh (mã BMP) trong quý III/2026 cho thấy áp lực từ giá vốn đã ảnh hưởng rõ hơn đến lợi nhuận.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, doanh thu thuần quý III đạt 1.462,9 tỷ đồng, giảm 4,5% so với cùng kỳ, trong khi giá vốn hàng bán tăng 9,4%, lên 873,2 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp theo đó giảm 19,7%, còn 589,6 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ khoảng 47,9% xuống 40,3%.
Chi phí bán hàng và chi phí tài chính của BMP lần lượt giảm 33,4% và 46,7%, nhưng mức tiết giảm này chưa đủ bù đắp đà giảm của lợi nhuận gộp. Lợi nhuận sau thuế quý III đạt 319,3 tỷ đồng, giảm 8,9% so với cùng kỳ.
Lũy kế 9 tháng, doanh nghiệp vẫn ghi nhận lợi nhuận sau thuế 990,5 tỷ đồng, tăng 2,4% và hoàn thành khoảng 77,5% kế hoạch năm. Như vậy, lợi nhuận lũy kế của BMP vẫn tăng nhẹ, dù biên lợi nhuận trong quý III đã thu hẹp đáng kể.
Ở chiều ngược lại, Công ty cổ phần Nhựa Thiếu niên Tiền Phong (mã NTP) vẫn ghi nhận tăng trưởng mạnh trong quý III/2026. Doanh thu thuần hợp nhất đạt 2.106 tỷ đồng, tăng gần 31%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt gần 290 tỷ đồng.
Lũy kế 9 tháng, doanh thu đạt 5.751 tỷ đồng, tăng 18,1%. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.022 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ và vượt 37% kế hoạch lợi nhuận cả năm.
Trong phân khúc nhựa bao bì, Công ty cổ phần Nhựa An Phát Xanh (mã AAA) ghi nhận kết quả kinh doanh cải thiện trong nửa đầu năm 2026. Doanh thu thuần đạt 4.680,9 tỷ đồng, tăng so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 348,6 tỷ đồng, tăng 109,2%.
Tuy nhiên, số liệu quý II cho thấy áp lực chi phí đầu vào vẫn hiện hữu. Giá vốn tăng 7,21%, nhanh hơn mức tăng 6,36% của doanh thu, khiến lợi nhuận gộp chỉ tăng 1,65%. Đà tăng lợi nhuận sau thuế trong nửa đầu năm còn được hỗ trợ bởi các yếu tố khác, trong đó có mức giảm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Trong khi NTP và AAA ghi nhận kết quả tích cực, Công ty cổ phần Nhựa Hà Nội (mã NHH) chứng kiến lợi nhuận suy giảm. Trong quý II/2026, doanh thu thuần đạt khoảng 609,6 tỷ đồng, giảm 4,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận gộp giảm 17,5%. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ còn 17,7 tỷ đồng, giảm 75%.
Biên lợi nhuận gộp quý II giảm còn khoảng 15,3%, so với 17,7% cùng kỳ. Cùng với sự suy giảm của lợi nhuận gộp, chi phí tài chính cũng tạo thêm áp lực lên kết quả kinh doanh. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ đạt 57,1 tỷ đồng, giảm 36,5%.
NHH hoạt động trong lĩnh vực nhựa kỹ thuật, với cơ cấu sản phẩm và khách hàng khác biệt so với các doanh nghiệp ống nhựa như BMP hay NTP. Vì vậy, mức độ tác động của biến động nguyên liệu không hoàn toàn giống nhau. Dù chưa thể quy toàn bộ mức giảm lợi nhuận cho chi phí đầu vào, đà giảm lợi nhuận gộp cho thấy hiệu quả kinh doanh của NHH đang chịu sức ép.
Khả năng chuyển chi phí vào giá quyết định sức chống chịu
Mức độ ảnh hưởng của biến động nguyên liệu khác nhau tùy mô hình kinh doanh và khả năng chuyển chi phí vào giá bán. Trong đó, nhóm nhựa xây dựng như BMP, NTP, nhóm nhựa bao bì như AAA và nhóm nhựa kỹ thuật như NHH có đặc điểm sản phẩm, khách hàng và cơ chế định giá khác nhau.
Theo Công ty Chứng khoán FPT, hạt nhựa là mặt hàng giao dịch theo mặt bằng giá toàn cầu, chịu tác động từ giá dầu, khí và tình hình cung - cầu quốc tế. Do đó, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đóng là “bên chấp nhận giá” và có vị thế thương lượng hạn chế.
Trong bối cảnh đó, khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm vào giá bán chính là yếu tố then chốt bảo vệ biên lợi nhuận gộp. Các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu đầu ngành, hệ thống đại lý phủ rộng hoặc sản phẩm có giá trị gia tăng cao sẽ có dư địa điều chỉnh giá bán linh hoạt hơn.
Dự báo, trong quý IV/2026 và năm 2027, triển vọng ngành nhựa sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ giá dầu, khí, sản phẩm hóa dầu, chi phí vận tải và rủi ro địa chính trị. Theo ICIS, tổ chức cung cấp dữ liệu giá và thông tin thị trường hàng hóa, thị trường polymer châu Á vẫn chịu tác động từ những thay đổi về nguồn cung và dòng thương mại quốc tế.
