Sửa Luật Chứng khoán cần gỡ vướng thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp thua lỗ

Cần cơ chế phù hợp để thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp thua lỗ

Thảo luận tại hội trường sáng 28/10 về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế) đề nghị làm rõ sự khác biệt giữa việc công khai thông tin phục vụ đấu giá thoái vốn và hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng, qua đó tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp có vốn nhà nước đang kinh doanh thua lỗ.

Đại biểu chỉ ra sự giao thoa giữa các quy định của pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, nhất là trong hoạt động đấu giá thoái vốn tại doanh nghiệp thua lỗ.

Cụ thể, khoản 19 Điều 4 Luật Chứng khoán năm 2019 quy định các hình thức chào bán sử dụng phương tiện thông tin đại chúng thuộc phạm vi chào bán chứng khoán ra công chúng. Trong khi đó, Điều 15 của Luật quy định các điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng, trong đó có điều kiện doanh nghiệp kinh doanh có lãi theo quy định.

Ở chiều ngược lại, pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp yêu cầu việc thoái vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, thực hiện đấu giá nhằm hạn chế thất thoát tài sản nhà nước. Việc tổ chức đấu giá cũng đòi hỏi công bố thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Theo đại biểu, sự giao thoa giữa các quy định có thể tạo ra tình huống khó xử đối với doanh nghiệp đang thua lỗ nhưng cần thoái vốn nhà nước. Nếu công bố thông tin đấu giá rộng rãi, doanh nghiệp có thể gặp vướng mắc khi đối chiếu với quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng và điều kiện kinh doanh có lãi. Ngược lại, nếu không công khai thông tin, việc thoái vốn có nguy cơ không bảo đảm nguyên tắc minh bạch.

Đại biểu cho rằng vướng mắc này có thể làm chậm quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp, khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để xử lý vấn đề, ông Nguyễn Hải Nam đề nghị phân định rõ việc công khai thông tin phục vụ đấu giá với bản chất của hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng. Việc công bố thông tin đấu giá không đồng nghĩa với phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn từ công chúng.

Đồng thời, cần phân biệt giữa phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn và thoái vốn, chuyển nhượng cổ phần hiện hữu. Theo đại biểu, thoái vốn là giao dịch giữa chủ sở hữu hiện hữu và nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp. Vì vậy, việc áp dụng cùng điều kiện đối với hai hoạt động này cần được xem xét để phù hợp với bản chất từng giao dịch.

Ông Nam nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp. Mục tiêu là tạo điều kiện để doanh nghiệp đang thua lỗ vẫn có thể công khai thông tin phục vụ đấu giá, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia cạnh tranh, nâng cao giá trị thu hồi vốn nhà nước, đồng thời bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư.

Cân nhắc việc duy trì điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu trong hoạt động lưu ký của ngân hàng

Một vấn đề khác được đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn TP.HCM) đề cập là điều kiện đăng ký hoạt động lưu ký của ngân hàng.

Đại biểu đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, song đề nghị cân nhắc kỹ việc duy trì điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Theo ông, hoạt động lưu ký liên quan trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký hoạt động lưu ký cũng là điều kiện để ngân hàng thực hiện vai trò ngân hàng giám sát đối với các quỹ đầu tư.

Để tránh phát sinh thêm hồ sơ, thủ tục cho ngân hàng, đại biểu đề xuất cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước nhằm kiểm tra điều kiện an toàn vốn.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần kịp thời thông báo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khi ngân hàng không còn đáp ứng điều kiện hoạt động lưu ký, nhất là trong trường hợp bị áp dụng biện pháp can thiệp sớm hoặc kiểm soát đặc biệt.

Theo đại biểu, cơ chế phối hợp này sẽ giúp tăng cường giám sát, hạn chế rủi ro có thể ảnh hưởng đến tài sản của nhà đầu tư mà không nhất thiết phải tạo thêm thủ tục cho tổ chức tham gia thị trường.

Kiểm soát xung đột lợi ích khi mở rộng dịch vụ của công ty chứng khoán

Đóng góp thêm ý kiến vào dự thảo Luật, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) lưu ý yêu cầu kiểm soát xung đột lợi ích khi mở rộng dịch vụ của công ty chứng khoán, trong đó có dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Theo đại biểu, một công ty chứng khoán có thể đồng thời tư vấn, bảo lãnh, phân phối trái phiếu, đại diện người sở hữu trái phiếu và quản lý tài sản bảo đảm. Khi đó, cần có quy định về công bố và kiểm soát xung đột lợi ích, cũng như quy trình xử lý khi lợi ích của tổ chức cung cấp dịch vụ không thống nhất với lợi ích của trái chủ.

Đại biểu đề nghị người sở hữu trái phiếu được tra cứu thông tin, tham gia ý kiến và yêu cầu thay thế người đại diện khi cần thiết. Tài sản bảo đảm do công ty chứng khoán quản lý theo hợp đồng cũng cần được hạch toán, lưu ký và theo dõi tách biệt với tài sản của công ty, không được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ riêng của công ty, trừ trường hợp xử lý theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

Đề cập yêu cầu phát triển thị trường vốn, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho biết thị trường chứng khoán hiện có hơn 14 triệu tài khoản của nhà đầu tư cá nhân và tổ chức.

Theo đại biểu, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng giao dịch liên tục, an toàn và minh bạch của thị trường.

Đại biểu cũng đề nghị tăng cường nhân lực quản lý, giám sát, thanh tra và kiểm tra giao dịch nhằm phát hiện, ngăn chặn hành vi cấu kết, lũng đoạn và thao túng thị trường. Về dài hạn, thị trường chứng khoán cần phát huy vai trò huy động vốn trung và dài hạn, giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng; đồng thời tháo gỡ vướng mắc liên quan đến giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài niêm yết và đẩy mạnh cổ phần hóa những doanh nghiệp nhà nước mà Nhà nước không cần tiếp tục nắm giữ tỷ lệ vốn chi phối.

Minh Minh