Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thảo luận tại tổ chiều 17/10 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán
Điều kiện huy động vốn cần rõ ràng, thực chất
Chiều 17/10, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.
Đồng tình với việc sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng tháo gỡ vướng mắc, cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng, việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn phải đi đôi với bảo đảm an toàn thị trường và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Một nội dung được ông Diên lưu ý là quy định hủy đợt IPO nếu sau khi kết thúc phân phối, cổ phiếu không đáp ứng tỷ lệ tối thiểu do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Theo dự thảo được thảo luận, tỷ lệ này là 15%, hoặc 10% đối với doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên.
Ông đồng tình với việc xác định điều kiện phân tán sở hữu sau khi hoàn tất phân phối để phản ánh chính xác kết quả chào bán. Tuy nhiên, quy định có thể phát sinh rủi ro đối với khoản tiền nhà đầu tư đã nộp nếu đợt IPO bị hủy. Trường hợp doanh nghiệp đã nhận tiền mua cổ phiếu nhưng chỉ có 90 nhà đầu tư sau khi kết thúc phân phối là ví dụ được ông nêu, bởi nghĩa vụ hoàn trả tiền có thể kéo theo nguy cơ chậm hoàn trả, chiếm dụng vốn hoặc tranh chấp.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ thời điểm xác định, công bố kết quả phân phối; thời hạn và trách nhiệm hoàn trả tiền của tổ chức phát hành, tổ chức phân phối. Tiền đăng ký mua chứng khoán cũng cần được quản lý tách biệt, tránh bị sử dụng sai mục đích.
Một vấn đề khác liên quan trực tiếp đến hồ sơ huy động vốn là việc sử dụng báo cáo tài chính có ý kiến kiểm toán ngoại trừ. Dự thảo cho phép sử dụng báo cáo này trong hồ sơ chào bán chứng khoán nếu khoản ngoại trừ không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán, tổ chức phát hành có giải trình hợp lý và được tổ chức kiểm toán xác nhận.
Theo ông Diên, cần phân biệt giữa việc khoản ngoại trừ không làm doanh nghiệp mất điều kiện chào bán với việc khoản ngoại trừ không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng thông tin tài chính và quyết định đầu tư. Những ngoại trừ liên quan đến doanh thu, lợi nhuận, giá trị tài sản hoặc khả năng hoạt động liên tục vẫn có thể ảnh hưởng đến đánh giá của nhà đầu tư.
Ông đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định mức độ ảnh hưởng của khoản ngoại trừ, trách nhiệm giải trình và công bố thông tin của tổ chức phát hành, cũng như trách nhiệm xác nhận của tổ chức kiểm toán, nhất là với các chỉ tiêu tài chính trọng yếu
Gỡ điều kiện kinh doanh nhưng phải kiểm soát rủi ro trung gian
Với hoạt động lưu ký chứng khoán, dự thảo sửa đổi theo hướng bãi bỏ một số điều kiện riêng đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, gồm điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn, kết quả kinh doanh và cơ sở vật chất phục vụ hoạt động lưu ký.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thảo luận tại Tổ 13 (đoàn Thanh Hóa, Gia Lai) |
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ủng hộ việc loại bỏ các điều kiện trùng lặp, không còn cần thiết, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Tuy nhiên, ông lưu ý việc đáp ứng điều kiện hoạt động ngân hàng nói chung không đồng nghĩa đã kiểm soát đầy đủ những rủi ro đặc thù của hoạt động lưu ký chứng khoán, trong đó có rủi ro liên quan đến giám sát tài sản của các quỹ đầu tư.
Ông đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam; xác định dấu hiệu cảnh báo, trường hợp cần hạn chế hoặc tạm dừng cung cấp dịch vụ.
Đồng thời, cần quy định cụ thể trách nhiệm, thời hạn và quy trình chuyển giao chứng khoán, tiền, dữ liệu khách hàng khi tổ chức lưu ký gặp khó khăn hoặc không thể tiếp tục hoạt động.
Đối với dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu doanh nghiệp, dự thảo quy định công ty chứng khoán được cấp phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh, phát hành chứng khoán có thể cung cấp dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu.
Ông Diên cho rằng, trên thực tế, một công ty chứng khoán có thể đồng thời tư vấn, bảo lãnh, phân phối trái phiếu và đại diện người sở hữu trái phiếu trong cùng một đợt phát hành.
Khi doanh nghiệp phát hành không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán gốc, lãi, tổ chức đại diện phải bảo vệ quyền lợi trái chủ, trong khi lợi ích và trách nhiệm của chính tổ chức đó có thể gắn với hoạt động tư vấn, bảo lãnh trước đó.
Vì vậy, ông đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, công khai các quan hệ lợi ích liên quan và nghiên cứu hạn chế việc một công ty chứng khoán vừa bảo lãnh phát hành, vừa làm đại diện người sở hữu trái phiếu trong cùng đợt phát hành.
Ngoài ra, ông Diên cũng cho rằng dự thảo cũng cần quy định rõ quyền thay thế tổ chức đại diện khi phát sinh xung đột lợi ích, bảo đảm tài sản khách hàng được quản lý tách biệt.
