Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày báo cáo tình hình thực hiện kế hoạch KTXH năm 2026 và kế hoạch năm 2027 trước Quốc hội sáng 17/10 (Ảnh: quochoi.vn)
Tăng trưởng thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới
Tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ hai - Quốc hội khoá XVI diễn ra sáng 17/10, trình bày báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế xã hội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng, tạo đà và tạo lực cho giai đoạn phát triển mới.
Trong bối cảnh quốc tế, khu vực diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược gia tăng, xung đột gây đứt gãy chuỗi cung ứng và giá nhiều mặt hàng chiến lược tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động triển khai các nghị quyết, kết luận của Đảng, Quốc hội và xử lý những vấn đề phát sinh.
Theo báo cáo, kinh tế - xã hội năm 2026 đạt nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện, dự kiến đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu chủ yếu. GDP quý III ước tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới.
Chính sách tài khóa, tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt. Thu ngân sách nhà nước cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%; tổng giá trị miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360.000 tỷ đồng. Nợ công ước khoảng 33-34% GDP, nợ Chính phủ 32-33% GDP, nợ nước ngoài quốc gia 28-29% GDP và bội chi ngân sách khoảng 4,1% GDP.
Hệ thống tín dụng được cải thiện thanh khoản; các tổ chức tín dụng thống nhất giảm lãi suất cho vay 1,5-2% đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Thị trường chứng khoán lần đầu được nâng hạng, trong khi Moody’s nâng triển vọng tín nhiệm Việt Nam từ “Ổn định” lên “Tích cực”.
Trong 9 tháng, công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, cao nhất từ năm 2015; khách quốc tế đạt 17,7 triệu lượt, tăng 14,5%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 30,4%, cả năm ước đạt 1.110 tỷ USD, lần đầu vượt 1.000 tỷ USD. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 3,11 triệu tỷ đồng, tăng 15,1%; giải ngân đầu tư công gần 643.000 tỷ đồng, bằng 63% kế hoạch. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, tập trung vào chế biến, chế tạo, công nghệ cao, điện tử và bán dẫn.
Chính phủ tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn và cải cách thủ tục hành chính. Thời gian giải quyết thủ tục được cắt giảm 53%, chi phí tuân thủ giảm 55% đối với người dân, doanh nghiệp. Việc sắp xếp bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp được triển khai; nhiều công trình hạ tầng chiến lược được thúc đẩy và các dự án tồn đọng từng bước được xử lý.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có chuyển biến tích cực. Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026 của Việt Nam xếp thứ 43 trong 139 quốc gia, tăng một bậc so với năm trước.
Các lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục được quan tâm; an sinh xã hội được bảo đảm, quốc phòng, an ninh được củng cố, đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục đẩy mạnh.
Tuy nhiên, Chính phủ nhìn nhận điều hành kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát còn chịu áp lực; lãi suất huy động, cho vay ở mức cao do nhu cầu vốn lớn. Việc huy động nguồn lực xã hội còn hạn chế, doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận đất đai, tín dụng. Cơ cấu xuất nhập khẩu chưa bền vững; khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần được thúc đẩy để nâng năng suất, năng lực quản trị.
Một số hạn chế trong y tế, giáo dục, nông nghiệp, môi trường, xây dựng và điện chưa được khắc phục triệt để. Đời sống một bộ phận người dân còn khó khăn, tăng trưởng chưa lan tỏa đồng đều; ô nhiễm không khí, ngập úng, ùn tắc giao thông và cháy nổ vẫn là những vấn đề cần xử lý.
 |
Toàn cảnh phiên khai mạc |
Về kế hoạch năm 2027, Chính phủ xác định đây là năm tăng tốc, bứt phá thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.
Trong 45 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, các chỉ tiêu chủ yếu gồm CPI khoảng 4,5%, GDP bình quân đầu người đạt 6.100 USD, năng suất lao động xã hội bình quân tăng 8,6% và tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm 1-1,5%.
Các nhiệm vụ trọng tâm gồm thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô; hoàn thiện thể chế; cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình phát triển; phát triển hạ tầng chiến lược; thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; nâng cao chất lượng giáo dục, nguồn nhân lực; bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại.
Trong điều hành kinh tế, Chính phủ đặt mục tiêu tăng thu ngân sách khoảng 9,1%, tiết kiệm chi thường xuyên, đa dạng hóa nguồn vốn và phát triển thị trường vốn trung, dài hạn. Đồng thời, phấn đấu giải ngân 100% vốn đầu tư công, điều chuyển vốn từ nơi giải ngân thấp sang nơi có khả năng giải ngân tốt hơn, bảo đảm cung ứng đủ điện và xăng dầu trong mọi tình huống.
Lưu ý nền tảng tăng trưởng chưa vững chắc
Trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đánh giá năm 2026, dù đối mặt nhiều khó khăn, thách thức, kinh tế - xã hội vẫn đạt kết quả quan trọng, khá toàn diện; đồng thời ghi nhận sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương.
Tuy nhiên, ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết, dự kiến chỉ 9/15 chỉ tiêu chủ yếu đạt, vượt kế hoạch; 5 chỉ tiêu phấn đấu đạt và chỉ tiêu giảm nghèo đa chiều dự kiến chưa đạt. GDP 9 tháng ước tăng 9,01%; xuất khẩu tăng 24,5%; vốn FDI thực hiện tăng 12,1%; giải ngân đầu tư công đạt 62,9% kế hoạch, trong khi CPI bình quân tăng 4,52%.
Ủy ban lưu ý 6 vấn đề trọng tâm trong công tác chỉ đạo, điều hành thời gian tới.
 |
Ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch Uỷ ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội |
Thứ nhất, tăng trưởng cao nhưng nền tảng chưa vững chắc. Bốn địa phương có quy mô kinh tế lớn gồm TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng và Đồng Nai, chiếm gần 47% tổng GRDP, đều dự kiến không đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026. Đầu tư tư nhân tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực; nhập siêu 9 tháng đạt 19,42 tỷ USD. Nền kinh tế còn phụ thuộc vào khu vực FDI, trong khi công nghiệp hỗ trợ, tỷ lệ nội địa hóa và năng lực làm chủ công nghệ còn hạn chế.
Thứ hai, áp lực ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính gia tăng. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, vượt nhẹ mục tiêu khoảng 4,5% của cả năm. Tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn, thị trường vốn chưa đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, làm gia tăng áp lực thanh khoản và rủi ro liên thông giữa ngân hàng, trái phiếu doanh nghiệp và bất động sản.
Thứ ba, nguồn lực đầu tư chưa chuyển hóa tương xứng thành động lực tăng trưởng. Giải ngân đầu tư công đạt 62,9% kế hoạch, còn 1.131 dự án tồn đọng chưa hoàn thành tháo gỡ. Các dự án nguồn điện, lưới truyền tải triển khai chậm; giải ngân vốn khoa học, công nghệ sau 9 tháng đạt 37,26% số vốn đã phân bổ. Ủy ban lưu ý chất lượng chuẩn bị dự án, phân bổ nguồn lực và hiệu quả thực thi.
Thứ tư, thực thi thể chế vẫn là điểm nghẽn. Khối lượng lớn văn bản pháp luật được sửa đổi, ban hành trong thời gian ngắn đặt ra yêu cầu về tính đồng bộ, ổn định và khả thi. Việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp còn chưa đồng đều; phân cấp, phân quyền có nơi chưa gắn với nguồn lực và trách nhiệm thực hiện.
Thứ năm, doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn. Số doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường trong 9 tháng giảm 3,2%, trong khi số doanh nghiệp giải thể tăng 118,8%. Doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó trong tiếp cận vốn, chịu áp lực chi phí đầu vào, logistics và chi phí tuân thủ; hộ kinh doanh cũng gặp thách thức khi thích ứng với chuyển đổi số và chính sách thuế.
Thứ sáu, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Tình trạng thiếu nhân lực chất lượng cao, lao động phi chính thức và thất nghiệp thanh niên còn đáng lưu ý. Chênh lệch tiếp cận giáo dục, y tế giữa các vùng, cùng các vấn đề về hàng giả, an toàn thực phẩm, lừa đảo mạng, ô nhiễm môi trường và thiên tai tiếp tục ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Đối với kế hoạch năm 2027, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên đặt ra thách thức lớn trong bối cảnh nền tảng tăng trưởng chưa vững chắc, áp lực lạm phát và nhu cầu vốn, năng lượng gia tăng.
Ủy ban đề nghị làm rõ kịch bản tăng trưởng theo ngành, địa phương và các động lực mới; đánh giá sát khả năng tăng trưởng của các trung tâm kinh tế lớn, dư địa kiểm soát CPI khoảng 4,5% và tính khả thi của các cân đối lớn.
Về giải pháp, cơ quan thẩm tra đề nghị xác định rõ thứ tự ưu tiên, phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá; phát triển thị trường vốn, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh; ưu tiên hạ tầng chiến lược, an ninh năng lượng và nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Ủy ban cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển cải cách thể chế từ số lượng văn bản sang hiệu quả thực thi; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra của từng nhiệm vụ, gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu. Mục tiêu tăng trưởng cao cần đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững và nâng cao đời sống Nhân dân.
