Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy lo ngại về lạm phát do giá năng lượng, chính sách thắt chặt tiền tệ và tình trạng tài khóa ngày càng xấu đi.
Đợt bán tháo trái phiếu chính phủ đã lan rộng từ các nền kinh tế lớn như Nhật Bản, Mỹ, Đức đến Anh. Lợi suất trái phiếu tại khu vực đồng Euro cũng chạm mức cao nhất trong hơn một thập kỷ qua, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng ở Trung Đông làm gia tăng áp lực giá toàn cầu, thúc đẩy kỳ vọng của thị trường rằng các ngân hàng trung ương sẽ sớm tăng lãi suất.
Trong khi đó, hoạt động chào bán trái phiếu ồ ạt từ các tập đoàn công nghệ lớn để đầu tư vào sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra trong bối cảnh nợ công của Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD, càng làm trầm trọng thêm đà bán tháo trái phiếu chính phủ trong những tuần gần đây.
Quy mô của sự thay đổi toàn cầu này được thể hiện rõ qua việc lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên mức 3% lần đầu tiên sau 30 năm. Đây là điều gần như không tưởng cho đến gần đây, sau hơn một thập kỷ các ngân hàng trung ương mua vào lượng lớn trái phiếu khiến lãi suất duy trì ở mức thấp.
Tai Hui, Giám đốc chiến lược thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management nhận định rằng sự gia tăng lợi suất tại Mỹ và Nhật Bản phản ánh những lo ngại về lạm phát và tình hình tài khóa.
"Tình trạng bế tắc tại Trung Đông có nguy cơ đẩy giá năng lượng lên cao hơn..., trong khi chưa có nhiều hành động cụ thể nào được thực hiện để cải thiện thâm hụt ngân sách tại cả hai nền kinh tế này”, ông cho biết.
Trong khi đó, giá dầu Brent đã vượt mốc 92 USD/thùng và giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu cũng chạm mức cao nhất kể từ tháng 3 trong ngày 1/9.
Riêng đối với Nhật Bản, lợi suất tăng cao làm gia tăng chi phí trả nợ cho khoản nợ công lớn nhất trong khối các nước phát triển, ngay vào thời điểm Thủ tướng Sanae Takaichi đang lên kế hoạch cho các khoản đầu tư quy mô lớn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 5 năm đã chạm mức cao kỷ lục 2,26%.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, ở quanh mức 4,79%, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm ở mức 5,27% khi chỉ thấp hơn 6 điểm cơ bản so với mức ghi nhận trước đợt can thiệp thị trường hồi tháng 8.
Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Đức ở mức 3,35% cũng ghi nhận mức cao nhất kể từ năm 2011 và của Pháp 4,21% là mức cao nhất kể từ năm 2008, trong bối cảnh dữ liệu cho thấy lạm phát tại khu vực đồng euro đã vượt mức 3% vào tháng 8, củng cố kỳ vọng về việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ tăng lãi suất trong tháng 9.
Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Anh đã tăng lên 5,2341% - mức cao nhất kể từ tháng 6/2008 vào thời điểm diễn ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm cũng tăng vọt lên 5,8856%, mức cao nhất kể từ tháng 3/1998.
Các nhà phân tích chỉ ra những yếu tố khác nhau đang tác động khi chi phí vay vốn toàn cầu gia tăng.
"Tại châu Âu và Anh, nguyên nhân chủ yếu là do kỳ vọng lạm phát gia tăng; trong khi tại Mỹ, đà tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn vẫn chủ yếu do lợi suất thực tăng cao, mặc dù kỳ vọng lạm phát cũng đang nhích dần lên”, Frances Cheung, Trưởng bộ phận chiến lược ngoại hối và lãi suất tại OCBC nhận định.
Khi các chính phủ cùng cạnh tranh để thu hút nguồn vốn chung trên thị trường, lợi suất tăng ở một thị trường có thể kéo lợi suất ở các thị trường khác lên theo.
"Sự gia tăng của lãi suất dài hạn bắt nguồn từ sự kết hợp giữa kỳ vọng ngày càng tăng về việc nâng lãi suất được thúc đẩy bởi những lo ngại về lạm phát toàn cầu và tính bền vững tài khóa tại các nền kinh tế phát triển lớn. Sự gia tăng này không chỉ được nhìn nhận ở trong phạm vi riêng lẻ của một nền kinh tế, mà những lo ngại về lãi suất dài hạn tại các nền kinh tế lớn đang cộng hưởng lẫn nhau và dẫn đến đà tăng lãi suất trên toàn cầu”, Shigeto Nagai, Trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế nhật bản tại Oxford Economics nhận định.
Theo Vasu Menon, Giám đốc điều hành phụ trách chiến lược đầu tư tại OCBC: “Xét từ góc độ thị trường, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản tăng cao có thể khuyến khích các nhà đầu tư trong nước bán tài sản nước ngoài và hồi hương dòng vốn, tạo áp lực giảm điểm lên các thị trường quốc tế. Đồng thời, nhu cầu mua nợ nước ngoài từ phía Nhật Bản giảm đi có thể góp phần đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ tại các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu lên cao hơn, kéo theo những tác động tiềm tàng đối với cả chính sách tài khóa lẫn tiền tệ”.
