Không chỉ vì căng thẳng địa chính trị
Thị trường trái phiếu toàn cầu đang trải qua đợt tăng lợi suất mà nhiều chiến lược gia cho rằng không thể lý giải đơn thuần bằng giá dầu hay xung đột Trung Đông. Dù căng thẳng liên quan đến Iran và nguy cơ gián đoạn Eo biển Hormuz khiến giá năng lượng leo thang, phân tích của Bloomberg cho thấy yếu tố thực sự kéo lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên là lợi suất thực, thay vì kỳ vọng lạm phát.
Theo ông Jonathan Hill, Trưởng bộ phận chiến lược lạm phát Mỹ tại Barclays, dù xung đột vẫn diễn ra, tỷ lệ hòa vốn kỳ hạn 10 năm của Mỹ vẫn thấp hơn khoảng 50 điểm cơ bản so với nửa đầu năm 2022 - giai đoạn Fed tăng lãi suất mạnh nhất, cho thấy rủi ro lạm phát trung và dài hạn chưa phải yếu tố chính chi phối thị trường.
Thay vào đó, nợ công gia tăng, khả năng lãi suất cân bằng dài hạn cao hơn và tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành lực đẩy đáng chú ý đối với lợi suất thực. Chỉ số kỳ vọng lạm phát trung hạn hiện cũng chỉ quanh 2,2%, tương đương cuối năm trước, theo số liệu Barclays dẫn lại.
Mỹ chịu áp lực từ lợi suất thực
Giới phân tích cho rằng, áp lực lên lợi suất dài hạn của Mỹ chủ yếu đến từ các yếu tố cấu trúc tích tụ từ trước. Ông Padhraic Garvey, Giám đốc nghiên cứu khu vực châu Mỹ tại ING Bank NV nhận định, phần lớn đà tăng của lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm lên trên 4,5% đến từ lợi suất thực, thay vì kỳ vọng lạm phát.
Ông Padhraic Garvey cảnh báo, ngay cả khi Eo biển Hormuz hoạt động trở lại, lợi suất dài hạn vẫn có thể neo cao vì lợi suất thực chưa chắc sẽ suy giảm.
Đồng quan điểm, ông Phillip Lee, Giám đốc bộ phận bán sản phẩm lãi suất cho dòng tiền thực tại Goldman Sachs cho rằng, thâm hụt tài khóa kéo dài, nhu cầu phát hành thêm trái phiếu kho bạc Mỹ và lo ngại về tính bền vững của nợ công đang buộc nhà đầu tư yêu cầu mức bù rủi ro lớn hơn khi nắm giữ trái phiếu dài hạn.
Theo Bloomberg, chính sách thuế của Tổng thống Donald Trump cũng có thể khiến gánh nặng nợ công Mỹ tiếp tục gia tăng.
Việc đầu tư mạnh vào chip, trung tâm dữ liệu và phát hành nợ của các tập đoàn công nghệ có thể tạo áp lực lạm phát ngắn hạn, dù AI được kỳ vọng cải thiện năng suất về dài hạn.
Mỗi quốc gia chịu tác động khác nhau
Tại các nền kinh tế lớn khác, động lực đẩy lợi suất tăng không giống nhau. Bloomberg cho biết, ở Nhật Bản và Đức, khác với Mỹ, kỳ vọng lạm phát mới là yếu tố chính thúc đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát.
Ở Nhật Bản, áp lực lạm phát đã xuất hiện từ trước, trong khi sự thận trọng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong việc nâng lãi suất khiến nhà đầu tư đòi hỏi phần bù rủi ro lạm phát cao hơn.
Tại Anh, yếu tố chính trị nội địa ngày càng có ảnh hưởng lớn. Thủ tướng Keir Starmer đang đối mặt nhiều sức ép, làm gia tăng khả năng chính phủ phải mở rộng chi tiêu và phát hành thêm trái phiếu chính phủ (Gilts).
Ông John Sidawi, quản lý danh mục đầu tư tại Federated Hermes cho rằng, tính khó lường của chính trị khiến đầu tư vào trái phiếu Anh hiện mang tính giao dịch ngắn hạn nhiều hơn nắm giữ dài hạn. Thị trường sẽ luôn yêu cầu một phần bù rủi ro đối với Gilts so với trái phiếu của các nền kinh tế phát triển khác.
Nhìn rộng hơn, ông Jamie Rush, Giám đốc kinh tế toàn cầu tại Bloomberg Economics cho rằng, xu hướng chi phí vốn thấp kéo dài nhiều thập kỷ đang đảo chiều. Nếu trước đây thế giới tiết kiệm nhiều và đầu tư ít, giúp chi phí vay duy trì ở mức thấp, thì nay nhu cầu đầu tư lớn vào công nghệ và hạ tầng đang dần vượt nguồn tiết kiệm toàn cầu.
