Theo các báo cáo từ truyền thông Iran, một chỉ huy cao cấp của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, eo biển Hormuz đã bị đóng cửa và bất kỳ tàu thuyền nào cố gắng đi qua sẽ bị tấn công. Thông báo này đánh dấu tuyên bố mạnh nhất của Iran cho đến nay sau các cuộc không kích và phản công trong khu vực, đồng thời làm gia tăng lo ngại về an ninh tuyến vận tải dầu khí chiến lược.
Nằm giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz đóng vai trò là huyết mạch quan trọng cho thương mại dầu mỏ toàn cầu. Theo công ty tư vấn năng lượng Kpler, khoảng 13 triệu thùng dầu mỗi ngày đã đi qua eo biển này vào năm 2025, chiếm khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài có thể dẫn đến giá dầu tăng mạnh hơn nữa, với một số nhà phân tích dự đoán giá dầu sẽ vượt mốc 100 USD/thùng. Giá dầu Brent hiện đã tăng lên khoảng 80 USD/thùng - cao hơn gần 10% kể từ khi xung đột nổ ra.
Theo Kpler, khoảng 20% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu toàn cầu từ vùng Vịnh cũng đang gặp rủi ro, chủ yếu là lượng LNG có nguồn gốc từ Qatar và vận chuyển qua eo biển Hormuz. Qatar đã tạm ngừng sản xuất vào ngày 2/3 sau khi máy bay không người lái của Iran tấn công các cơ sở của nước này tại Khu công nghiệp Ras Laffan và Khu công nghiệp Mesaieed.
“Tại châu Á, Thái Lan, Ấn Độ, Hàn Quốc và Philippines dễ bị tổn thương nhất trước giá dầu tăng cao do phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, trong khi Malaysia sẽ là nước hưởng lợi tương đối vì là nước xuất khẩu năng lượng”, các nhà phân tích của Nomura cho biết.
Khu vực Nam Á: Căng thẳng tức thời
Các nhà phân tích cho biết khu vực Nam Á sẽ phải đối mặt với sự gián đoạn nghiêm trọng nhất, đặc biệt là về nguồn cung LNG.
Theo dữ liệu của Kpler, Qatar và UAE chiếm 99% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) nhập khẩu của Pakistan, 72% của Bangladesh và 53% của Ấn Độ.
Bangladesh hiện đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt đáng kể. Theo Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính, quốc gia này đang thiếu hụt hơn 1.300 triệu feet khối mỗi ngày.
“Pakistan và Bangladesh có năng lực lưu trữ hạn chế và ít dư địa linh hoạt trong việc thu mua, do đó nếu nguồn cung bị gián đoạn, nhiều khả năng sẽ dẫn tới việc cắt giảm nhanh nhu cầu trong lĩnh vực điện, thay vì đẩy mạnh mua trên thị trường giao ngay”, Go Katayama, nhà phân tích của Kpler cho biết.
Ấn Độ đối mặt với rủi ro tổng hợp lớn nhất trong khu vực. “Hơn một nửa lượng LNG nhập khẩu của nước này liên quan đến vùng Vịnh, và một phần đáng kể được định giá theo dầu Brent, vì vậy sự tăng đột biến giá dầu thô do eo biển Hormuz sẽ đồng thời làm tăng chi phí nhập khẩu dầu và giá hợp đồng LNG. Điều đó tạo ra cú sốc kép về nguồn cung vật chất và tài chính”, ông cho biết.
Tương tự, theo UBP, khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ đến từ Trung Đông. Do đó, một cuộc phong tỏa kéo dài sẽ làm gia tăng cả chi phí nhập khẩu năng lượng và áp lực lên tài khoản vãng lai.
Trung Quốc: Mức độ ảnh hưởng lớn nhưng có đủ nguồn dự trữ
Việc đóng cửa eo biển Hormuz sẽ thử thách an ninh năng lượng của Trung Quốc, nhưng lượng dự trữ và nguồn cung thay thế mang lại một số nguồn dự trữ nhất định.
Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và mua hơn 80% lượng dầu của Iran.
Theo ước tính của Ngân hàng UBP, khoảng 30% lượng LNG nhập khẩu của nước này đến từ Qatar và UAE, và khoảng 40% lượng dầu nhập khẩu đi qua eo biển Hormuz.
“Trung Quốc chịu ảnh hưởng đáng kể nhưng linh hoạt hơn”, ông Katayama của Kpler cho biết.
Theo Kpler, lượng dự trữ LNG của Trung Quốc tính đến cuối tháng 2 là 7,6 triệu tấn, đủ để đáp ứng nhu cầu ngắn hạn. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ cần phải cạnh tranh với các nguồn cung từ Đại Tây Dương nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, làm thắt chặt nguồn cung ở lưu vực Thái Bình Dương. Trong trường hợp đó, tình hình có thể làm gia tăng cạnh tranh giá cả trên khắp châu Á ngay cả khi Trung Quốc tránh được tình trạng thiếu hụt hoàn toàn.
“Ả Rập Xê Út đã tăng cường vận chuyển dầu thô trong những tuần gần đây, và lượng dự trữ dầu chiến lược của các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc có thể tạm thời hỗ trợ thị trường”, Rystad Energy cho biết.
Theo ngân hàng UBP, mặc dù Trung Quốc là nước nhập khẩu năng lượng ròng quan trọng trong khu vực, nhưng không nhất thiết là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước những cú sốc nguồn cung tiềm tàng.
Nhật Bản và Hàn Quốc
Theo UBP, Trung Đông cung cấp 75% lượng dầu nhập khẩu của Nhật Bản và khoảng 70% của Hàn Quốc.
Đối với LNG, mức độ phụ thuộc vào vùng Vịnh thấp hơn so với Nam Á. Theo ước tính của Kpler, Hàn Quốc nhập khẩu 14% LNG từ Qatar và UAE, trong khi Nhật Bản nhập khẩu 6%.
Ngay cả khi không có tình trạng thiếu hụt rõ ràng, tác động về giá cũng có thể rất nghiêm trọng. “Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) dễ bị ảnh hưởng hơn bởi các cú sốc nguồn cung”, Shier Lee Lim, chiến lược gia hàng đầu về kinh tế vĩ mô và ngoại hối khu vực châu Á Thái Bình Dương tại nền tảng thanh toán Convera cho biết.
Lượng tồn kho cũng có hạn. Theo Kpler, Hàn Quốc nắm giữ khoảng 3,5 triệu tấn LNG và Nhật Bản khoảng 4,4 tấn, đủ cho khoảng hai đến bốn tuần nhu cầu ổn định.
Nhập khẩu dầu ròng của Hàn Quốc chiếm 2,7% GDP, và Nomura xếp nước này vào nhóm dễ bị tổn thương nhất về cán cân vãng lai.
Đông Nam Á
Trên khắp Đông Nam Á, tác động đầu tiên là lạm phát chi phí chứ không phải là tình trạng thiếu hụt ngay lập tức.
Những người mua LNG phụ thuộc vào thị trường giao ngay sẽ phải đối mặt với chi phí thay thế tăng mạnh khi châu Á cạnh tranh với châu Âu để giành nguồn cung LNG từ Đại Tây Dương.
Thái Lan đặc biệt là quốc gia chịu thiệt hại nặng nề nhất do giá dầu giảm trong khuôn khổ phân tích của Nomura vì tác động từ bên ngoài rất lớn và tức thời: nước này có mức nhập khẩu dầu ròng lớn nhất châu Á, chiếm 4,7% GDP, và mỗi lần giá dầu tăng 10% sẽ làm trầm trọng thêm thâm hụt cán cân vãng lai khoảng 0,5 điểm phần trăm GDP của quốc gia.
