Đó là tinh thần được chia sẻ tại tọa đàm “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia - Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới” diễn ra ngày 15/9. Điểm chung là các doanh nghiệp lớn đang tìm cách chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng quy mô sang xây dựng hệ sinh thái, nâng hàm lượng giá trị và giữ lại nhiều hơn giá trị trong nước.
Từ một doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp, Tổng công ty Đô thị Phát triển Kinh Bắc (KBC) đã mở rộng hệ sinh thái sang sản xuất, logistics, đô thị, dịch vụ và nguồn nhân lực. Theo Chủ tịch HĐQT Đặng Thành Tâm, từ Khu công nghiệp Quế Võ, doanh nghiệp đã phát triển hơn 30 khu công nghiệp trên cả nước.
Nhưng tham vọng mới không dừng ở việc có thêm khu công nghiệp hay thu hút thêm nhà đầu tư. Ông Tâm đặt ra một mục tiêu ở cấp độ cao hơn, Việt Nam không thể mãi chỉ là “công xưởng” của thế giới, mà phải từng bước sản sinh ra những sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam.
Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ đất đai, lao động và chi phí, thì trong giai đoạn mới, lợi thế phải đến từ công nghệ, thương hiệu, chuỗi cung ứng, năng lực quản trị và khả năng sở hữu phần giá trị cao hơn trong chuỗi.
“Tăng trưởng là thêm giá trị trên mỗi đồng vốn, mỗi hecta đất, mỗi lao động và mỗi đơn hàng”, ông Tâm nhấn mạnh.
Một trong những thay đổi lớn tại các doanh nghiệp là sử dụng vốn có chọn lọc. Doanh nghiệp cần đặt lại câu hỏi: Tài sản nào đang tạo ra lợi nhuận? Nguồn vốn nào đang bị sử dụng kém hiệu quả? Dự án nào thực sự có khả năng tạo dòng tiền? Hoạt động nào có thể số hóa hoặc tự động hóa để giảm chi phí?
Đây là điểm có thể nhìn thấy trong câu chuyện chuyển đổi số của MB. Theo chia sẻ của lãnh đạo Ngân hàng, sau 5 năm triển khai định hướng “Doanh nghiệp số - Tập đoàn tài chính dẫn đầu”, khoảng 90% khách hàng được phục vụ trên nền tảng số, 99% giao dịch thực hiện qua kênh số và 60% doanh thu đến từ kênh số. Không chỉ là con số về công nghệ, giá trị lớn hơn nằm ở khả năng phục vụ quy mô khách hàng rất lớn với tốc độ nhanh hơn và chi phí thấp hơn.
Một xu hướng khác đang nổi lên là doanh nghiệp không còn nhìn hoạt động kinh doanh như những mảng độc lập. Hệ sinh thái trở thành công cụ để kết nối các nguồn lực, chia sẻ hạ tầng, dữ liệu, khách hàng và chuỗi cung ứng.
Tại Kinh Bắc, khu công nghiệp có thể kéo theo nhà máy, nhà cung ứng, logistics, đô thị, dịch vụ và nguồn nhân lực. Khi đó, giá trị tạo ra không nằm riêng trong tiền thuê đất hay phí dịch vụ khu công nghiệp mà được mở rộng sang cả chuỗi kinh tế xung quanh.
 |
Toàn cảnh Tọa đàm |
Tại Vietjet, bên cạnh vận chuyển hành khách, hãng đang phát triển các lĩnh vực như đào tạo, bảo dưỡng tàu bay, dịch vụ mặt đất và cho thuê máy bay. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, một hãng hàng không Việt Nam mỗi năm có thể chi hàng trăm triệu USD ra nước ngoài cho những dịch vụ liên quan. Vì vậy, nếu từng bước hình thành được năng lực trong nước, một phần dòng tiền này có thể được giữ lại và tiếp tục tạo giá trị trong nền kinh tế.
Trong một nền kinh tế hội nhập sâu, doanh nghiệp Việt Nam khó cạnh tranh nếu chỉ đảm nhận những công đoạn có giá trị gia tăng thấp. Khả năng cung cấp dịch vụ phụ trợ, công nghệ, thiết kế, logistics, tài chính hay bảo dưỡng... sẽ quyết định doanh nghiệp có thể giữ lại bao nhiêu phần giá trị của một sản phẩm hoặc dịch vụ.
MoMo lại cho thấy một hướng thích ứng khác khi sử dụng nền tảng và dữ liệu để mở rộng quy mô mà không phải mở rộng chi phí theo cách truyền thống. Từ một nền tảng thanh toán, MoMo đã phát triển thêm nhiều dịch vụ và mở rộng kết nối giữa người tiêu dùng với doanh nghiệp.
Nhìn rộng hơn, những câu chuyện trên cho thấy chiến lược thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước ba tầng thay đổi. Thứ nhất, từ mở rộng quy mô sang nâng hiệu quả. Tăng trưởng doanh thu phải đi cùng cải thiện biên lợi nhuận, vòng quay vốn và năng suất tài sản.
Thứ hai, từ sở hữu tài sản sang khai thác hệ sinh thái. Một doanh nghiệp không nhất thiết phải tự mình làm tất cả, nhưng phải biết kết nối đối tác, công nghệ, vốn, dữ liệu và khách hàng để tạo ra giá trị lớn hơn.
Thứ ba, từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước làm chủ chuỗi giá trị. Đây là bước chuyển khó nhất nhưng cũng là nơi tạo ra dư địa tăng trưởng lớn nhất cho doanh nghiệp Việt Nam.
