Nhu cầu với nguồn nhân lực xanh ngày càng tăng trong tất cả các lĩnh vực
Làn sóng xanh trong tuyển dụng
Năm 2026 mở ra một bức tranh mới: không chỉ các lĩnh vực “xanh” truyền thống, mà cả những ngành tưởng chừng ít liên quan như tài chính, dịch vụ chuyên nghiệp hay logistics cũng đang chủ động tham gia vào hành trình phát triển bền vững, với quyết tâm rõ ràng và chiến lược dài hạn.
Đi cùng với sự chuyển dịch này là nhu cầu ngày càng tăng đối với nguồn nhân lực xanh, đặc biệt dưới áp lực thực hiện các cam kết khí hậu toàn cầu, sự dịch chuyển trong ưu tiên của nhà đầu tư hay khát vọng đóng góp vào giá trị xã hội của thế hệ lao động mới. Vấn đề đặt ra là, chúng ta đã thực sự sẵn sàng để đón đầu làn sóng này chưa?
Thị trường lao động toàn cầu đang chứng kiến làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ về nhu cầu nhân lực xanh. Theo dữ liệu từ LinkedIn, giai đoạn 2023-2024, nhu cầu tuyển dụng nhân tài xanh đã tăng 11,6%, trong khi nguồn cung chỉ tăng 5,6%. Khảo sát của ManpowerGroup với gần 39.000 nhà tuyển dụng cũng cho thấy: 70% doanh nghiệp đang thực hiện hoặc có kế hoạch tuyển dụng nhân lực xanh, dẫn đầu là các ngành năng lượng và tiện ích (81%); công nghệ thông tin (77%); tài chính và bất động sản (75%); công nghiệp và vật liệu (74%). Tuy nhiên, tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chỉ 9% doanh nghiệp hiện có đủ nhân lực xanh để thực hiện các mục tiêu ESG, cho thấy một điểm nghẽn nghiêm trọng về năng lực và kỹ năng của người lao động.
Tại Việt Nam, xu hướng nhân lực xanh đang ngày càng rõ nét. Trong năm 2024, hơn 80% vị trí việc làm xanh do Manpower Việt Nam tuyển dụng tập trung ở 4 lĩnh vực chính: sản xuất, chăm sóc sức khỏe và khoa học đời sống, năng lượng và công nghệ thông tin. Đây đều là những ngành đang đi đầu trong công cuộc chuyển đổi xanh, được thúc đẩy bởi chiến lược quốc gia hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, cùng với các cam kết ESG toàn cầu.
Với các nhà lãnh đạo doanh nghiệp, những con số này cho thấy một thông điệp: phát triển nhân lực xanh không chỉ là câu chuyện về tuân thủ, mà còn là chìa khóa để thích ứng, dẫn đầu và tạo khác biệt trong một thị trường đang thay đổi từng ngày.
Việc làm xanh “tăng nhiệt”
Những động thái từ Chính phủ đang trở thành chất xúc tác mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng việc làm xanh và phát triển lực lượng lao động ngày càng được nhìn nhận là yếu tố then chốt giúp hiện thực hóa các mục tiêu ESG. Chiến lược quốc gia hướng tới phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo ra gần 1 triệu việc làm mới tính tới năm 2040, đặc biệt trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, phát triển đô thị bền vững và giảm phát thải.
Một yếu tố khác đáng lưu ý là sự thay đổi trong kỳ vọng của người tiêu dùng và nhà đầu tư. Khi đứng trước mỗi quyết định mua sắm, người tiêu dùng ngày nay không chỉ cân nhắc giá cả hay thương hiệu, mà còn suy xét đến tính bền vững. Nhiều người sẵn sàng chi mạnh tay cho những sản phẩm/dịch vụ phản ánh giá trị môi trường mà họ theo đuổi. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, 79% nhà đầu tư khẳng định hiệu suất ESG là yếu tố then chốt trong quá trình ra quyết định rót vốn. Áp lực cộng hưởng từ hai nhóm này đang tạo động lực cho các doanh nghiệp hiện thực hóa những chiến lược chuyển đổi xanh.
Quan trọng hơn, tính bền vững đang trở thành yếu tố then chốt trong chiến lược thương hiệu nhà tuyển dụng. Khảo sát của chúng tôi tại Việt Nam cho thấy, uy tín doanh nghiệp - đặc biệt ở khía cạnh trách nhiệm xã hội, có ảnh hưởng lớn đến quyết định của ứng viên. Thực tế, 85% người lao động cho biết, đây là yếu tố tác động đến việc họ lựa chọn nơi làm việc, cao hơn cả mức trung bình tại khu vực (77%). Biết cách khai thác lợi thế này có thể giúp doanh nghiệp tạo khác biệt và thu hút nhân tài trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt.
Rào cản trong phát triển nhân lực xanh
Một trong những thách thức lớn nhất khi tuyển dụng cho các vị trí “xanh” chính là sự thiếu nhận thức về tính bền vững và lợi ích dài hạn mà nó mang lại. Không ít nhân sự, đặc biệt là lao động phổ thông, vẫn chưa thực sự hiểu vai trò của mình trong quá trình chuyển đổi xanh. Báo cáo của ManpowerGroup cho biết, chỉ 57% lao động nhóm này sẵn sàng tham gia vào hành trình này, thấp đáng kể so với 70% ở nhân sự có kỹ năng chuyên môn. Ngay cả ở cấp lãnh đạo, sự hiểu biết hạn chế hoặc lo ngại về lợi tức đầu tư (ROI) cho các sáng kiến xanh khiến các mục tiêu ESG chỉ mang tính hình thức, hay nỗ lực đào tạo kỹ năng không được đầu tư xứng đáng. Đáng nói, đâu đó vẫn còn tồn tại những định kiến rằng việc làm xanh chủ yếu là công việc tay chân, thu nhập thấp hoặc chỉ liên quan đến môi trường.
Không chỉ thiếu nhận thức, khoảng cách về kỹ năng xanh cũng ngày càng rộng. Năm 2025, có tới 77% nhà tuyển dụng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự phù hợp, đặc biệt với các vị trí đòi hỏi kỹ năng xanh. Vậy nhưng, trên toàn cầu, chỉ một trong 8 lao động sở hữu ít nhất một kỹ năng xanh. Tại Việt Nam, tình trạng thiếu hụt diễn ra ở cả năng lực chuyên môn lẫn kỹ năng mềm, bao gồm khả năng ngoại ngữ. Dữ liệu của chúng tôi cho thấy, chỉ 5% lao động Việt Nam có đủ trình độ tiếng Anh để sử dụng cho công việc. Điều này càng hạn chế khả năng tiếp cận kiến thức, đào tạo và công cụ xanh - vốn chủ yếu được cung cấp bằng ngôn ngữ này.
Đáng nói là, sự chưa phù hợp của các chương trình đào tạo ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình phát triển lực lượng lao động xanh. Tại Việt Nam, giáo dục về bền vững vẫn còn là một khái niệm xa lạ và rất hiếm cơ sở đào tạo cung cấp khóa học chuyên sâu. Trong khi đó, các nội dung đào tạo hiện có chưa bắt kịp nhu cầu thay đổi nhanh chóng của thị trường, nhất là những ngành năng động như hàng tiêu dùng và logistics. Ngay trong nội bộ doanh nghiệp, việc xác định kỹ năng nào có thể tiếp tục vận dụng và kỹ năng nào cần được đào tạo nâng cao vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ.
Tất cả những thách thức này đang cản trở sự quan tâm, hạn chế cơ hội tiếp cận việc làm xanh của người lao động, đồng thời để lại khoảng trống nhân tài mà doanh nghiệp cần để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh thành công.
Tương lai xanh gọi tên kỹ năng nào
Những kỹ năng chuyên môn như tối ưu năng lượng, tính toán phát thải hay phân tích dữ liệu quả thực cần thiết, nhưng đó chưa phải là tất cả. Để tạo ra sự chuyển đổi thực sự, người lao động cần hiểu rõ ý nghĩa đằng sau mỗi chiến lược xanh và mục tiêu bền vững mà doanh nghiệp theo đuổi, từ đó biến những nhận thức thụ động thành hành động có chủ đích. Để có được điều này không chỉ cần nỗ lực đầu tư nghiêm túc của doanh nghiệp vào đào tạo, mà còn là nuôi dưỡng một tư duy sẵn sàng thay đổi và coi bền vững là trách nhiệm chung.
Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm cũng là “đòn bẩy” giúp chuyển đổi xanh thành công. Doanh nghiệp trên toàn cầu đã thừa nhận rằng, bất chấp tốc độ số hóa hay tự động hóa ngày càng cao, những giá trị con người cốt lõi như sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện lại càng cần thiết và không thể thay thế. Thêm vào đó, khả năng học hỏi và thích nghi sẽ là chìa khóa để người lao động bắt kịp và duy trì tính cạnh tranh trong một thị trường luôn đổi thay. Nếu kỹ năng chuyên môn là nền tảng để triển khai các giải pháp xanh, thì kỹ năng mềm chính là chất xúc tác giúp người lao động biến mục tiêu bền vững thành hành động và dẫn dắt sự thay đổi.
Biến đổi khí hậu là thực tế không thể đảo ngược. Tuy nhiên, thay vì xem đây là nguy cơ, chúng ta có thể nhìn nhận đó là cơ hội để phát triển. Để dẫn đầu trong nền kinh tế xanh, đã đến lúc doanh nghiệp cần hành động: thay đổi cách tuyển dụng, đào tạo và sử dụng nhân lực; đầu tư mạnh mẽ vào đào tạo và nâng cao kỹ năng; áp dụng tư duy “xanh hóa” trong cả chiến lược nhân sự. Một lực lượng lao động linh hoạt, có kỹ năng không chỉ là lợi thế cạnh tranh, mà là nền tảng cho sự phát triển bền vững, mang lại giá trị lâu dài cho doanh nghiệp, người lao động và xã hội.
