Khi Mỹ và Trung Quốc thúc đẩy các hệ sinh thái công nghệ, những đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết đang trở thành phép thử mang tính chiến lược, quyết định dòng vốn, uy tín và khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
Tại Mỹ, cuộc cạnh tranh này đã làm gia tăng số lượng các công ty công nghệ sắp niêm yết, tạo tiền đề cho dự đoán năm nay có thể là một năm phá kỷ lục về niêm yết công nghệ. Các nhà đầu tư đang theo dõi các đợt ra mắt tiềm năng từ một số công ty tư nhân được theo dõi sát sao nhất trong thập kỷ qua, từ OpenAI và Anthropic đến SpaceX của tỷ phú Elon Musk. Bất kỳ đợt niêm yết nào của các công ty này cũng sẽ là một bom tấn, với khả năng huy động vốn lên tới hàng chục tỷ đô la.
Tại Trung Quốc, ngày càng nhiều nhà phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), nhà sản xuất chip đang hướng tới việc niêm yết tại thị trường Hồng Kông (Trung Quốc) và thị trường đại lục khi quốc gia này tăng cường nỗ lực tự lực về công nghệ.
“Trong bối cảnh các quy định đầu tư chặt chẽ hơn và những lo ngại về an ninh quốc gia ở Mỹ, cùng với tham vọng tự lực của Trung Quốc, thị trường vốn hiện nay là một phần của cuộc cạnh tranh công nghiệp và công nghệ rộng lớn hơn”, Joel Cheung, nhà phân tích châu Á tại Economist Intelligence Unit (EIU) cho biết.
Tuy nhiên, hai cường quốc đang đi theo những hướng khác nhau trong cách xây dựng và thương mại hóa các công nghệ này. Mỹ vẫn tập trung vào đổi mới tiên tiến, trong khi Trung Quốc đang thúc đẩy việc triển khai hệ thống công nghệ nội địa trên quy mô lớn trong toàn bộ nền kinh tế thực.
“Trung Quốc ngày càng ưu tiên các ứng dụng hỗ trợ nâng cấp công nghiệp khi nước này trải qua sự chuyển đổi kinh tế mang tính cấu trúc”, Xu Tianchen, nhà kinh tế cấp cao tại EIU cho biết. Sự khác biệt đó hiện rõ ở các công ty đứng đầu danh sách IPO và ở các địa điểm dự kiến niêm yết của họ.
OpenAI đã khơi dậy làn sóng hứng khởi về AI tạo sinh vào cuối năm 2022 với việc ra mắt ChatGPT, qua đó kích hoạt cơn sốt đầu tư toàn cầu. Nhưng ngay cả khi nhu cầu về các công cụ AI tăng vọt, OpenAI cũng đang chịu áp lực ngày càng tăng để chứng minh rằng công nghệ này có thể mang lại lợi nhuận tương xứng.
Các nhà đầu tư cũng đang theo dõi SpaceX. Được định giá khoảng 800 tỷ USD, đây có thể là một trong những đợt IPO lớn nhất từ trước đến nay, có khả năng huy động hơn 30 tỷ USD.
Hưởng lợi từ việc các công ty công nghệ đại lục chuyển hướng khỏi Mỹ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang, Hồng Kông đã nổi lên như một địa điểm quan trọng cho làn sóng niêm yết công nghệ tiếp theo của Trung Quốc.
Hồng Kông đã thu hút các đối thủ của OpenAI như Zhipu AI và MiniMax, cùng với các tên tuổi trong lĩnh vực chip và điện toán, bao gồm nhà sản xuất bộ xử lý đồ họa Biren Technology, một trong những đối thủ cạnh tranh của Nvidia.
Mặt khác, làn sóng niêm yết không chỉ là một sự kiện huy động vốn mà còn là thước đo về việc dòng vốn toàn cầu sẵn sàng hoặc có khả năng hỗ trợ hệ sinh thái AI của công ty nào.
UBS kỳ vọng Hồng Kông sẽ tiếp tục là một trong ba điểm đến IPO hàng đầu thế giới, sau khi đứng đầu vào năm 2025. Theo công ty nghiên cứu IPO Renaissance Capital, các sàn giao dịch chứng khoán tại Mỹ ước tính sẽ có tới 230 đợt IPO với tổng giá trị huy động được 60 tỷ USD trong năm nay, tăng từ 44 tỷ USD trong năm 2025.
Tuy nhiên, việc dự báo hoạt động IPO tại Trung Quốc đại lục vẫn khó khăn hơn, do các cơ quan quản lý tiếp tục duy trì kiểm soát chặt chẽ đối với các đợt niêm yết mới. Năm 2025, có 113 tổ chức phát hành mới huy động được 14,28 tỷ USD, tăng lần lượt 13% và 80% so với năm trước.
Lo ngại thực tiễn
Đối với các nhà quản lý quỹ toàn cầu, lượng IPO ngày càng tăng đang mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng làm dấy lên những lo ngại về việc liệu sự bùng nổ AI có đang đi quá xa so với thực tế hay không. Nhiều người vẫn đang tập trung đầu tư mạnh vào các công ty công nghệ hàng đầu của Mỹ trong khi tìm cách tăng cường phân bổ vốn vào châu Á khi định giá phân hóa và giai đoạn đầu tư AI tiếp theo lan rộng ra ngoài những tên tuổi lớn nhất.
Theo Winston Ma, giáo sư thỉnh giảng tại Trường Luật Đại học New York, các quỹ đầu tư quốc gia nước ngoài có thể tránh các nhà phát triển mô hình AI và các nhà sản xuất chip AI do các quy định kiểm soát xuất khẩu và sự nhạy cảm về an ninh quốc gia. Trên thị trường chứng khoán, sự phân mảnh đó cũng đang định hình lại những gì nhà đầu tư sẵn sàng chi trả.
Charu Chanana, Giám đốc đầu tư tại Saxo Markets cho biết, các nhà đầu tư nên nhìn xa hơn những tên tuổi công nghệ khổng lồ được thúc đẩy bởi sự vượt trội của Mỹ, vì tiêu chuẩn để kiếm được lợi nhuận khổng lồ từ cổ phiếu liên quan đến AI trên toàn cầu vẫn còn cao. Thay vì theo đuổi những cái tên đắt nhất, các nhà đầu tư nên tập trung vào những công cụ và thiết bị cần thiết của AI - bao gồm chất bán dẫn, tự động hóa công nghiệp, kết nối và cơ sở hạ tầng điện - đồng thời ưu tiên các công ty có dòng tiền dương và đòn bẩy có thể quản lý được.
“Câu chuyện công nghệ của Trung Quốc ngày càng hướng đến sự tự cung tự cấp - từ chip, hệ điều hành và cơ sở hạ tầng đám mây đến tự động hóa công nghiệp và AI… Sự hỗ trợ chính sách, tài trợ và mua sắm ngày càng hướng đến việc xây dựng các doanh nghiệp hàng đầu trong nước và giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài”, bà cho biết.
Hơn nữa, đa dạng hóa vẫn là yếu tố then chốt, với các khu vực ở Bắc Á và châu Âu đang nổi lên như những lựa chọn thay thế cho Mỹ trong việc phát triển AI do mức định giá thấp hơn.
Tại Mỹ, sự chuyển dịch khỏi các ông lớn công nghệ và sang các lĩnh vực khác của thị trường đang diễn ra khi các nhà đầu tư lo ngại về rủi ro vượt quá mức kỳ vọng.
Chỉ số Nasdaq 100 đang tụt lại phía sau chỉ số Russell 2000 - đại diện cho các doanh nghiệp vốn hóa nhỏ - kể từ đầu năm đến nay, sau khi mức định giá của chỉ số Nasdaq 100 thiên về công nghệ tiến gần vùng cao nhất trong biên độ lịch sử.
Trong khi đó, thị trường Trung Quốc lại đang được dẫn dắt bởi một tập hợp động lực hoàn toàn khác. Việc các nhà chức trách ưu tiên tự chủ công nghệ trong kế hoạch 5 năm đến năm 2030 kết hợp với một loạt các công ty AI nổi bật đang được niêm yết, đã khuyến khích các nhà đầu tư định vị cho những gì họ coi là một chủ đề bền vững được hỗ trợ bởi chính sách.
“Chúng tôi vẫn lạc quan về AI ở Trung Quốc cho năm 2026, một phần là do các chính sách quản lý hỗ trợ… Các đợt huy động vốn và IPO gần đây của các công ty AI dọc theo chuỗi cung ứng có thể thúc đẩy định giá ngành và tăng cường nhu cầu cũng như chi tiêu cho AI trong trung hạn”, Charlene Liu, Trưởng bộ phận nghiên cứu internet và trò chơi tại HSBC Holdings cho biết.
“Mỹ và Trung Quốc là những bên hưởng lợi chính từ sự gia tăng năng suất trong thập kỷ tới. Cả hai thị trường đều sẽ được hưởng lợi rất lớn. Triển vọng trong 10 năm tới đối với cả hai nền kinh tế thống trị là Mỹ và Trung Quốc đều rất đáng khích lệ”, Brook McConnell, Chủ tịch của công ty quản lý tài sản South Ocean Management nhận định.