Cụ thể, hoạt động đầu tư của các chính phủ vào an ninh quốc gia là động lực chính đằng sau sự gia tăng nợ toàn cầu trong năm ngoái, với chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ tương tự cũng góp phần vào mức tăng hàng năm lớn nhất về gánh nặng nợ toàn cầu kể từ đại dịch Covid.
Các số liệu của IIF bao gồm tổng gánh nặng nợ của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình cũng cho thấy tỷ lệ nợ toàn cầu so với GDP đã giảm trong năm thứ năm liên tiếp, xuống khoảng 308% GDP. Tỷ lệ nợ trên GDP được xem là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng của các bên đi vay trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
Tuy nhiên, IIF cho biết sự cải thiện của tỷ lệ nợ chủ yếu đến từ việc giảm gánh nặng nợ của khu vực tư nhân, còn tỷ lệ vay nợ của chính phủ tính theo GDP vẫn đang tiếp tục gia tăng.
Gordon Shannon, nhà quản lý quỹ tại TwentyFour Asset Management cho biết, các số liệu này tiếp tục là một lời nhắc nhở rằng trong khi mọi sự chú ý đang đổ dồn vào việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp để tài trợ cho chi tiêu vốn tăng vọt, chính phủ mới là động lực thực sự thúc đẩy nguồn cung.
Mức phát hành trái phiếu chính phủ kỷ lục đã góp phần đẩy chi phí vay nợ lên cao đối với nhiều quốc gia trong những năm gần đây, trầm trọng hơn do nhiều ngân hàng trung ương thu hẹp các chương trình mua trái phiếu khổng lồ kể từ đại dịch Covid.
Điều này được phản ánh trong sự gia tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ 10 năm của các quốc gia, với Mỹ và Anh dao động quanh mức 4%. Ngay cả đối với Đức - vốn được xem là quốc gia đi vay an toàn nhất khu vực đồng euro, mức lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn tương đương đã tăng từ mức âm vài năm trước lên hơn 2%.
Chi phí vay nợ dài hạn - chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi sự lo ngại về nguồn cung trái phiếu - đã tăng nhanh hơn so với lãi suất ngắn hạn, dẫn đến đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ dốc hơn.
Bên cạnh đó, IIF cảnh báo rằng sự kết hợp giữa mở rộng ngân sách do quốc phòng thúc đẩy, lãi suất thấp hơn và việc nới lỏng quy định đối với lĩnh vực tài chính có thể dẫn đến sự gia tăng nợ lớn hơn trong những năm tới.
Theo dự báo của IIF, các chính phủ ở châu Âu có thể chứng kiến tỷ lệ nợ trên GDP tăng hơn 18 điểm phần trăm vào năm 2035, sau khi đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang với Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tổng thống Trump trước đó từng kêu gọi các nước châu Âu trong NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, cũng đã cam kết tăng ngân sách quốc phòng Mỹ thêm khoảng 500 tỷ USD, lên mức 1.500 tỷ USD vào năm 2027.
Theo IIF, gánh nặng nợ công cũng đang gia tăng tại nhiều nền kinh tế mới nổi lớn, đặc biệt là Trung Quốc, Brazil, Mexico và Nga.