"Hiện nay đang có sự biến động về mặt pháp lý khiến việc thiết lập một kế hoạch kinh doanh ổn định trở nên khó khăn", Shinta Kamdani, Chủ tịch Chủ tịch Hiệp hội Người sử dụng lao động Indonesia (Apindo) cho biết.
Trên khắp khu vực, việc các thỏa thuận hiện tại sẽ kéo dài bao lâu là điều không chắc chắn, cũng như điều gì sẽ xảy ra tiếp theo và cách mà hải quan Mỹ có thể diễn giải các quy tắc đang thay đổi trong giai đoạn chuyển tiếp.
Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, Tổng thống Trump đã áp thuế quan 10% trên diện rộng theo luật trong 150 ngày và cho biết ông dự định tăng mức thuế lên 15%. Mức thuế mới thấp hơn đối với tất cả các quốc gia Đông Nam Á ngoại trừ Singapore và Đông Timor - những quốc gia chịu mức thuế 10%.
 |
Thuế quan đối ứng của Mỹ với các quốc gia Đông Nam Á trước phán quyết của Toà án Tối cao Mỹ |
"Sự bất ổn xung quanh cuộc chiến thương mại mới nhất này vẫn chưa kết thúc", Poj Aramwattananont, Chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan cho biết.
Theo Roland Rajah, nhà kinh tế hàng đầu tại viện nghiên cứu Lowy Institute, trong khi việc chuyển hướng thương mại và dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc có thể mang lại lợi ích cho Đông Nam Á, thì các quốc gia đã ký kết các thỏa thuận song phương với Mỹ - Campuchia, Malaysia và Indonesia - đang phải đối mặt với sự bất định lớn hơn.
"Điều làm phức tạp thêm vấn đề đối với Đông Nam Á là Trung Quốc là một trong những nước hưởng lợi trực tiếp lớn nhất từ phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ", ông cho biết.
Trong khi đó, các nhà xuất khẩu dầu cọ Indonesia vẫn thận trọng. Nước này đã được miễn thuế đối với mặt hàng chủ lực của mình trong một thỏa thuận mà nước này đã ký kết với Mỹ. "Việc tăng trưởng xuất khẩu sẽ khó khăn hơn", Eddy Martono, Chủ tịch Hiệp hội Dầu cọ Indonesia cho biết.
Maybank Securities cảnh báo, việc chính quyền Mỹ chuyển sang các biện pháp có mục tiêu cụ thể hơn có thể khiến ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử tiên tiến đối mặt với những rủi ro mới.
Theo Mohamed Safwan Othman, Chủ tịch Hiệp hội Chủ tàu Malaysia, tác động tức thời của chế độ thuế quan mới có thể sẽ được cảm nhận rõ rệt hơn trong dịch vụ vận tải container hơn là vận tải hàng rời, nhưng mặc dù mức thuế thấp hơn có thể dẫn đến một số điều chỉnh trong dòng chảy thương mại, tác động này khó có thể đáng kể vì chỉ có sự chắc chắn trong 150 ngày.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nhân nhận định nền kinh tế có thể tiếp tục thu hút thêm các khâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nối tiếp xu hướng dịch chuyển sản xuất đã diễn ra trong năm qua.
Don Lam, Tổng giám đốc VinaCapital cho rằng xu hướng này sẽ còn tăng tốc, khi chính quyền Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ phải “chọn lọc các ưu tiên” và tập trung các biện pháp thuế quan chủ yếu vào Trung Quốc.
Theo ông, các công ty may mặc, thủy sản và vận tải biển sẽ được hưởng lợi trong môi trường thuế quan được nới lỏng. "Chừng nào thuế quan đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ không cao hơn 10 điểm phần trăm so với các đối thủ cạnh tranh, thì các lợi thế khác của Việt Nam như chi phí thấp và lực lượng lao động chất lượng cao, sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh”, ông cho biết.
Tại Singapore, các nhà sản xuất đang có góc nhìn mang tính cơ cấu hơn về sự biến động.
"Mặc dù một số người có thể hy vọng được hoàn thuế sau phán quyết của Tòa án Tối cao, nhưng khoản hoàn thuế này do các nhà nhập khẩu Mỹ chi trả, khiến các nhà sản xuất Singapore khó thu hồi chi phí", Lennon Tan, Chủ tịch Liên đoàn Sản xuất Singapore cho biết.
Thay vì chờ đợi sự rõ ràng hơn, nhiều công ty đang đẩy nhanh các nỗ lực đa dạng hóa để giảm sự phụ thuộc vào một điểm đến xuất khẩu chính duy nhất.
"Đang có những nỗ lực được đẩy nhanh để giảm thiểu rủi ro từ những cú sốc của thị trường đơn lẻ và tăng cường khả năng phục hồi trước những thay đổi chính sách đột ngột", Shafiqah Abdul Samat, cố vấn chính về thương mại và hải quan tại KPMG Singapore cho biết.
Một số nhà xuất khẩu đang đẩy mạnh vận chuyển hàng hóa ở những thị trường khả thi nhằm đón đầu những đợt tăng giá tiềm năng, trong khi những nhà xuất khẩu khác đang đánh giá lại các nghĩa vụ hợp đồng và rủi ro trước khi cam kết mở rộng hơn nữa.
Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã cảnh báo rằng chính sách thuế quan mới sẽ có những tác động kinh tế vĩ mô đối với Campuchia. "Môi trường chính sách thương mại toàn cầu rất biến động, và những điều chỉnh nhỏ về thuế quan tương đối giữa các nền kinh tế định hướng xuất khẩu cạnh tranh sẽ khiến Campuchia dễ bị tổn thương”, báo cáo cho biết.
Gene Fang, Phó giám đốc điều hành của Moody's Rating cho biết, sự không chắc chắn sẽ vẫn là chủ đề nổi bật trong khu vực. "Có một kịch bản trong đó chính quyền Mỹ sẽ cố gắng tìm cách áp thuế trở lại mức như cuối năm 2025… Cũng có một kịch bản khác là mức thuế 15% sẽ được duy trì”, ông cho biết.
