Tinh thần trên được thể hiện rõ tại Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, Kết luận số 18/KL-TW ngày 02/4/2026 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV, Quyết định số 1505/QĐ-Ttg ngày 06/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) giai đoạn 2026 - 2030.
Các văn bản đều nhất quán với định hướng chuyển đổi mô hình hoạt động của SCIC theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia. Như vậy, mô hình Quỹ đầu tư quốc gia đã được xác định rõ cho SCIC. Điều này càng cần thiết và cấp bách nhằm đáp ứng yêu cầu về tích tụ, tập trung vốn phục vụ nhiệm vụ đầu tư, thực hiện mục tiêu tăng trưởng “hai con số”.
PGS.TS Trần Đình Thiên, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đánh giá, “lập Quỹ đầu tư quốc gia là việc tuyệt đối cần thiết, bối cảnh hiện nay là không thể lùi. Nếu lùi là chúng ta đánh mất thời cơ, đánh mất cơ hội huy động nguồn lực và giảm khả năng bắt kịp xu thế của khu vực”.
TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính cũng cho rằng, Việt Nam cần một tầm nhìn đầu tư dài hạn và những nhà đầu tư chiến lược quốc gia, đủ sức dẫn dắt dòng vốn vào hạ tầng công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
Lịch sử luôn lặp lại khi đứng trước một mô hình mới, khi phải quyết định thay đổi tư duy, đặc biệt những vấn đề liên quan đến nguồn lực quốc gia, với SCIC luôn là như vậy, cả khi thành lập và bây giờ. Nhưng những kết quả mà SCIC đạt được qua 20 năm đã chứng minh, đổi mới sẽ tạo ra những nguồn lực mới.
Nhìn về bối cảnh trong nước và quốc tế hiện nay, các chuyên gia phân tích, việc sớm thành lập Quỹ đầu tư quốc gia trên nền tảng kế thừa hoạt động và nâng cấp SCIC sẽ thuận lợi cho việc tập trung nguồn lực, chuẩn bị danh mục đầu tư, hợp tác và đồng đầu tư với các định chế trong nước, quốc tế. Phương án này có thể phát huy hiệu quả ngay từ năm 2026 - 2027, thúc đẩy “làm ngay”, xoá bỏ tâm lý “chờ đợi” khi Việt Nam đang cần bổ sung nguồn vốn đầu tư rất lớn (thiếu hụt khoảng 75 - 80 tỷ USD vốn riêng cho nhu cầu đầu tư hạ tầng đến năm 2030) và mục tiêu tăng trưởng hai con số. SCIC sẽ bắt tay với người khổng lồ World Bank để huy động vốn trong và ngoài nước.
Quyết định 1505/QĐ-TTg đã mở ra con đường rất rõ: giai đoạn 2026 - 2027, SCIC chuyển đổi hoạt động thành Quỹ đầu tư quốc gia. Từ năm 2028 - 2030, SCIC tích lũy nguồn lực cho hoạt động đầu tư kinh doanh vốn, tập trung vào kết cấu hạ tầng, các dự án lớn và quan trọng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và những lĩnh vực có ý nghĩa đối với các cân đối lớn của nền kinh tế.
Như vậy, nếu 2026 - 2027 là giai đoạn xây nền, thì từ năm 2028 trở đi sẽ là lúc mô hình mới phải chứng minh bằng những khoản đầu tư cụ thể. Việc chuyển đổi mô hình không đơn giản là thay đổi tên gọi hay bổ sung một số nhiệm vụ đầu tư, mà đòi hỏi thay đổi đồng bộ từ con người, cơ chế, phương thức quản trị đến cách thức đánh giá hiệu quả. Đặc biệt, khi danh mục đầu tư được mở rộng sang những lĩnh vực mới, quy trình ra quyết định đầu tư cần đủ nhanh để nắm bắt cơ hội nhưng cũng đủ chặt chẽ để bảo toàn vốn nhà nước.
Định hướng này cũng cho thấy tư duy về sử dụng vốn Nhà nước đã thay đổi. Vốn nhà nước không chỉ được nhìn nhận như một tài sản cần bảo toàn, mà còn là nguồn lực có thể được tổ chức lại, tái phân bổ và sử dụng chủ động hơn để tạo ra năng lực mới cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Việc hình thành Quỹ đầu tư quốc gia không chỉ là dấu mốc phát triển mới của SCIC, mà còn cho thấy một bước thay đổi trong cách Nhà nước tổ chức, tập trung và sử dụng nguồn lực để tạo ra những động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên phát triển mới.
Trên thực tế, SCIC đã xây dựng được bộ máy, đội ngũ, quy trình quản trị và kinh nghiệm đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước. Quá trình cơ cấu lại, bán vốn tại doanh nghiệp cũng giúp SCIC tích lũy năng lực đánh giá doanh nghiệp, quản trị danh mục và xử lý các bài toán về vốn. Những kinh nghiệm đó trở thành tài sản quan trọng khi Tổng công ty bước vào giai đoạn mới, để không chỉ là quản lý tốt phần vốn đang có, mà có thể nhận thêm nhiệm vụ mới, mở rộng danh mục, và làm cho nguồn vốn được giao quản lý tạo ra giá trị lớn hơn.
Để triển khai thành công nhiệm vụ mới, con người sẽ là yếu tố quyết định, như Chủ tịch Hội đồng thành viên SCIC Nguyễn Chí Thành nhiều lần nhấn mạnh: “Con người là yếu tố then chốt của mọi then chốt”. SCIC sẽ nâng cấp mạnh năng lực con người, nhất là khi đầu tư vào hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo hay các ngành công nghiệp chiến lược đòi hỏi năng lực đánh giá hoàn toàn khác so với quản lý một danh mục doanh nghiệp truyền thống. SCIC cần một đội ngũ nhân sự có khả năng phân tích ngành, phân tích doanh nghiệp, định giá, cấu trúc giao dịch, M&A, quản trị danh mục và quản trị rủi ro; đồng thời, phải có khả năng làm việc với các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế.
Chủ tịch Nguyễn Chí Thành cho biết, SCIC sẽ đặt phát triển nguồn nhân lực cùng với hoàn thiện tổ chức bộ máy và hành lang pháp lý vào nhóm nhiệm vụ trọng tâm của SCIC trong giai đoạn 2026 - 2027. Với một tổ chức đầu tư, chất lượng nguồn nhân lực chính là nguồn vốn quan trọng hàng đầu.
| |
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi
Qua 20 năm hoạt động, SCIC đã khẳng định vai trò đầu mối tập trung, tiếp nhận và thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại hàng nghìn doanh nghiệp, góp phần tích cực vào quá trình sắp xếp, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước.
Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, đồng thời yêu cầu tái cơ cấu toàn diện SCIC theo hướng kinh doanh vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia. Tôi tin rằng, khi mô hình này được cấp có thẩm quyền phê duyệt, sẽ là một bước chuyển lớn để SCIC tiếp tục phát triển, rộng hơn là nâng cao vai trò, vị thế, phát triển doanh nghiệp Việt Nam, thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh và bền vững với mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Thời gian tới, SCIC cần tập trung nguồn lực từ quá trình cơ cấu lại vốn và các nguồn lực Nhà nước giao để thực hiện bốn nhiệm vụ trọng tâm: Một là, thu hút thêm nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước; Hai là, đầu tư phát triển các doanh nghiệp quy mô lớn, hiệu quả cao; Ba là, đầu tư vào các dự án công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có tính chất quan trọng đối với nền kinh tế; Bốn là, hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước đầu tư ra nước ngoài nhằm tiếp cận, làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược.
| |
Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, Campuchia và Lào
Cơ sở hạ tầng sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lớn và dư địa tài khóa hạn chế, việc huy động nguồn vốn tư nhân dài hạn sẽ là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, các nhà đầu tư dài hạn cần các tổ chức có uy tín, các dự án có tính khả thi về mặt tài chính, cơ chế quản trị minh bạch và cam kết lâu dài của Chính phủ. Việc xây dựng những điều kiện này cần có thời gian và đòi hỏi sự cải cách đồng bộ giữa Chính phủ, khuôn khổ pháp lý, các cơ chế tài chính và quản trị rủi ro.
Nhóm Ngân hàng Thế giới đang phối hợp với Chính phủ Việt Nam nhằm củng cố khuôn khổ này và hỗ trợ huy động nguồn vốn tư nhân ở quy mô lớn. Trong bối cảnh đó, một tổ chức trong nước có uy tín có thể đóng vai trò quan trọng thông qua việc cùng tham gia đầu tư, chia sẻ một số rủi ro nhất định, phát đi tín hiệu về sự tin tưởng và góp phần thiết lập các cấu trúc tài chính mà các nhà đầu tư khác có thể tham gia.
SCIC, với 20 năm kinh nghiệm hoạt động, am hiểu thị trường trong nước cùng tầm nhìn đầu tư dài hạn sẽ tạo nền tảng vững chắc để đảm nhận vai trò nói trên. Với một cơ chế hoạt động phù hợp và hệ thống quản trị vững mạnh, SCIC có thể đóng vai trò là một nhà đầu tư chủ chốt, góp phần nâng cao tính khả thi của các dự án ưu tiên và tham gia cùng với Chính phủ và các đối tác quốc tế để phát triển các cơ chế đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro.