Khủng hoảng năng lượng là thách thức lớn nhất
Theo ông Fred Neumann, thách thức lớn nhất hiện nay đối với kinh tế toàn cầu không phải là lãi suất hay thương mại, mà chính là cuộc khủng hoảng năng lượng, đặc biệt khi nguy cơ gián đoạn dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
“Đây là thách thức số một mà tất cả các nền kinh tế đang phải đối mặt. Nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa thêm một hoặc hai tháng nữa, cuộc khủng hoảng năng lượng chắc chắn sẽ trở nên nghiêm trọng hơn. Việc khơi thông lại tuyến hàng hải này để dòng chảy dầu khí được nối lại là yếu tố mang tính quyết định”, ông Neumann nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia của HSBC, hiện vẫn có những tín hiệu tích cực khi Mỹ và Iran có thể đạt được một thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz. Nếu điều đó xảy ra, cú sốc năng lượng có thể chỉ gây áp lực trong ngắn hạn và từ nửa cuối năm, tăng trưởng toàn cầu sẽ dần ổn định trở lại. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, mọi kịch bản vẫn còn rất khó dự báo.
Bên cạnh thách thức từ năng lượng, thế giới cũng đang có một động lực tăng trưởng rất mạnh là làn sóng bùng nổ phần cứng AI (AI hardware boom), chủ yếu được dẫn dắt bởi Mỹ. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tại Mỹ đang diễn ra với quy mô rất lớn, mạnh đến mức gần như trở thành một động lực quan trọng nâng đỡ nền kinh tế số một thế giới.
“Chúng tôi không cho rằng kinh tế Mỹ sẽ rơi vào suy thoái ngay cả khi giá năng lượng ở mức cao, bởi động lực từ AI hardware đang đủ mạnh để giữ cho nền kinh tế Mỹ đứng vững”, ông Neumann nhận định.
Theo ông Fred Neumann, đây cũng là một tín hiệu tích cực đối với Việt Nam. Cụ thể:
Thứ nhất, Việt Nam có mức độ phụ thuộc khá lớn vào thị trường Mỹ. Nếu người tiêu dùng Mỹ vẫn duy trì chi tiêu nhờ kinh tế ổn định, xuất khẩu của Việt Nam sẽ được bảo vệ phần nào.
Thứ hai, làn sóng đầu tư AI đòi hỏi rất nhiều linh kiện điện tử và hàng hóa công nghiệp mà Việt Nam đang tham gia sản xuất. Dù chưa sản xuất được các dòng chip cao cấp nhất, Việt Nam vẫn hiện diện khá sâu trong chuỗi cung ứng thông qua các sản phẩm như hệ thống làm mát, dây cáp và nhiều thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu.
“Điều đó có nghĩa là làn sóng đầu tư data center tại Mỹ cùng với sức mạnh của kinh tế Mỹ đang góp phần bảo vệ xuất khẩu của Việt Nam ngay cả trong một môi trường toàn cầu đầy thách thức”, ông Fred Neumann nói.
Theo ông Fred Neumann, nhiều nền kinh tế khác trong khu vực như Indonesia hay Philippines không có mức độ tiếp xúc lớn với thị trường Mỹ, cũng không hưởng lợi đáng kể từ làn sóng AI, trong khi vẫn chịu tác động mạnh từ giá năng lượng. Đây chính là lý do Việt Nam có một phần “bù đắp” quan trọng trước cú sốc năng lượng toàn cầu.
Việt Nam bước vào khó khăn với vị thế tốt hơn
Liên quan đến chính sách tiền tệ toàn cầu, ông Fred Neumann cho rằng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nhiều khả năng sẽ chưa cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn vì kinh tế Mỹ vẫn đang ở trạng thái khá tốt. Thậm chí, không loại trừ khả năng Fed có thể phải tăng lãi suất nếu áp lực lạm phát từ năng lượng tiếp tục kéo dài.
“Chừng nào giá năng lượng còn cao và Fed chưa cắt giảm lãi suất, đồng USD sẽ tiếp tục duy trì sức mạnh. Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn các đồng tiền châu Á sẽ tiếp tục suy yếu so với USD, bao gồm cả đồng Việt Nam”, ông Neumann nói.
Theo ông Fred Neumann, sức mạnh của đồng USD không chỉ gây áp lực tỷ giá mà còn tác động trực tiếp đến thanh khoản trong nước. Khi USD mạnh lên, thanh khoản trong nền kinh tế nội địa bị hút bớt, khiến các ngân hàng khó cho vay hơn, đồng thời cũng khiến Ngân hàng Nhà nước khó có thêm dư địa để cắt giảm lãi suất hỗ trợ tăng trưởng.
Dù vậy, vị chuyên gia này cho rằng Việt Nam đang bước vào tình thế khó khăn lần này với nền tảng tốt hơn so với nhiều giai đoạn trước.
“Nếu nhìn lại COVID-19, khủng hoảng bất động sản hay cú sốc năng lượng từ xung đột Ukraine, có thể thấy lần này Việt Nam ở trong trạng thái tốt hơn. Chúng ta không còn những mất cân đối nội tại quá lớn như trước, đặc biệt là bong bóng bất động sản đã dần được điều chỉnh và ổn định hơn”, ông Fred Neumann nói.
Bên cạnh đó, vị thế cạnh tranh quốc tế của Việt Nam vẫn được duy trì khá tốt, nhất là trong thương mại toàn cầu và quan hệ với Mỹ.
“Việt Nam bước vào cuộc khủng hoảng năng lượng lần này với nền tảng tương đối vững hơn so với các cú sốc trước. Dù không quốc gia nào có thể đứng ngoài tác động của một cuộc khủng hoảng toàn cầu, nhưng Việt Nam rõ ràng có khả năng chống chịu tốt hơn”, ông Fred Neumann đánh giá.
Ngay cả khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu được dự báo chậm lại, Việt Nam vẫn được kỳ vọng duy trì một trong những mức tăng trưởng cao nhất châu Á. “Nói cách khác, tăng trưởng có thể chậm lại, nhưng Việt Nam vẫn là một nền kinh tế vượt trội hơn so với nhiều quốc gia khác trong khu vực”, ông Fred Neumann nhấn mạnh.
Theo ông Fred Neumann, trong bối cảnh hiện nay, những chiến lược mà Chính phủ Việt Nam đang triển khai như đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, thúc đẩy vai trò khu vực tư nhân và cải cách thể chế sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong việc giữ đà tăng trưởng.
“Nếu khủng hoảng năng lượng được bình thường hóa, Việt Nam nhiều khả năng sẽ có một nhịp phục hồi tăng trưởng khá mạnh. Nhìn sang năm 2027, chúng tôi đánh giá nền kinh tế có thể bước vào một giai đoạn phục hồi rất mạnh”, ông Fred Neumann cho biết.