Theo Lloyd’s List Intelligence, số chuyến tàu qua Tuyến đường biển phương Bắc (Northern Sea Route) đạt 133 chuyến trong tháng trước, cao hơn gấp 4 lần so với năm 2022 và tăng 46% so với tháng 8.
Gần một nửa số lượt tàu qua tuyến này mang cờ Nga. Các tàu Trung Quốc cũng bắt đầu sử dụng tuyến đường này để tìm một phương án khác tiếp cận thị trường châu Âu, trong bối cảnh hoạt động vận tải qua Trung Đông và Biển Đỏ bị gián đoạn.
“Điều đáng theo dõi là sự phát triển của việc sử dụng tuyến đường này khi chính phủ và các nhà khai thác ngày càng tìm kiếm các tuyến đường vận chuyển thay thế ít bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn địa chính trị hơn”, Bridget Diakun, Giám đốc nghiên cứu và tình báo hàng hải tại Lloyd’s List cho biết.
Tàu container Dubai Tower của Trung Quốc đã đi từ Thanh Đảo đến cảng Felixstowe của Anh qua Bắc Cực vào tháng 9, rút ngắn thời gian hành trình xuống còn 24 ngày so với 40 ngày hoặc hơn nếu đi qua Kênh đào Suez hoặc Mũi Hảo Vọng.
Tháng 9 thường là tháng bận rộn nhất đối với các tuyến đường biển Bắc Cực vì băng tan ở mức thấp nhất, cho phép các tàu không có khả năng phá băng đi qua.
Theo các nhà nghiên cứu tại Đại học Southampton, diện tích băng biển ở Bắc Cực đã ghi nhận mức sụt giảm trong một mùa đông lớn nhất từ trước đến nay vào năm 2025, kể từ khi dữ liệu vệ tinh bắt đầu được ghi nhận, và tiếp tục duy trì ở mức thấp kỷ lục kể từ đó.
Lượng băng biển giảm và áp lực gia tăng lên các điểm nghẽn như eo biển Bab al-Mandeb ở cửa Biển Đỏ đang khiến tuyến đường biển phía Bắc trở nên hấp dẫn hơn đối với các hãng vận tải. Eo biển Bab al-Mandeb đã trở thành tuyến đường quan trọng cho xuất khẩu dầu mỏ của Ả Rập Xê Út kể từ khi Iran hạn chế vận chuyển qua eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ.
Trong khi đó, Kênh đào Panama đã phải chịu điều kiện hạn hán trong năm nay.
Các tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng thường sử dụng tuyến đường này để đến các nhà máy khí Yamal và Arctic LNG 2 của Nga, nhưng cũng có sự gia tăng đáng kể các tàu chở hàng rời thường chở các mặt hàng như ngũ cốc hoặc quặng sắt.
Theo dữ liệu của Lloyd's List, số lượng tàu chở hàng rời đi qua tuyến đường này là 29 tàu trong tháng 9, so với 18 tàu trong tháng 8 và mức cao nhất trước đó là 12 tàu vào tháng 9/2025. Số lượng tàu chở dầu thô được triển khai trên tuyến đường này cũng đạt mức kỷ lục.
Tuyến đường biển phương Bắc được chia thành 28 khu vực, với các quy định khác nhau do Cơ quan Quản lý Tuyến đường biển phương Bắc, thuộc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Nga Rosatom kiểm soát, đưa ra tùy theo điều kiện băng. Rosatom cũng cấp phép cho tàu hoạt động qua khu vực này.
Các công ty bảo hiểm và các nhà bảo vệ môi trường đã cảnh báo rằng việc sử dụng tuyến đường thủy này ngày càng tăng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, trong khi khả năng tìm kiếm cứu nạn và dọn dẹp ở khu vực này còn hạn chế.
Roman Troublé, Giám đốc điều hành của Quỹ Đại dương Tara cho rằng nguy cơ ngay cả những vụ tràn dầu nhỏ cũng sẽ đẩy nhanh hiệu ứng nóng lên toàn cầu vì những giọt dầu đen trên băng sẽ hấp thụ ánh sáng mặt trời và làm tăng quá trình tan chảy.
“Những bên sẽ sử dụng tuyến đường này không chỉ là Nga và Trung Quốc…, bất kỳ công ty nào có thể đi qua tuyến đường này trong tương lai đều sẽ có tác động đến Bắc Cực”, ông cho biết.
Ngoài ra còn có những nguy hiểm đáng kể đối với các thủy thủ do thời tiết khó lường và điều kiện khắc nghiệt.
Tom Mellor, Trưởng bộ phận hợp tác kỹ thuật tại Văn phòng Thủy văn Anh, nhà cung cấp dữ liệu không gian địa lý chính cho tàu, cho biết thiết bị định vị có thể không hoạt động ở các vĩ độ cực Bắc.
“Ở các mức cao hơn hoặc thấp hơn phạm vi đó, độ cong của bề mặt trái đất sẽ tăng lên đáng kể, và việc hiển thị dữ liệu đòi hỏi một phương pháp khác để đảm bảo vị trí của chúng được thể hiện chính xác trên biểu đồ… Tôi sẽ không muốn lên tàu nếu không có một hệ thống phù hợp để hiển thị chính xác biểu đồ”, ông cho biết.
