Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang rơi vào trạng thái bế tắc, khi hai bên liên tục đưa ra thông điệp trái chiều về tiến trình hòa đàm và thỉnh thoảng vẫn xảy ra các đợt tấn công quân sự. Tuy vậy, một lệnh ngừng bắn mong manh vẫn đang được duy trì để tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao tiếp tục diễn ra.
Khi cuộc xung đột kéo dài, áp lực tiếp tục gia tăng đối với một số nền kinh tế và một số lĩnh vực của thị trường tài chính.
Giới đầu tư Phố Wall phớt lờ cuộc xung đột
Ngay sau khi cuộc xung đột bùng nổ, cổ phiếu trên toàn cầu đã giảm mạnh. Trong khi chỉ số cổ phiếu ở một số thị trường đang chật vật để lấy lại đà, các chỉ số cổ phiếu của Phố Wall đã xóa sạch những khoản lỗ ban đầu khi các nhà đầu tư bỏ qua xung đột, giá dầu tăng cao và tác động của chúng đến lạm phát. Chỉ số S&P 500 đã đạt mức cao kỷ lục mới ngay cả khi cuộc xung đột vẫn tiếp diễn.
| |
Diễn biến các chỉ số chứng khoán lớn trên thế giới. |
Iain Barnes, Giám đốc đầu tư tại Netwealth cho biết, thị trường chứng khoán đã bị chi phối bởi giả định rằng xung đột sẽ đẩy các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng lớn từ môi trường lạm phát giảm dần tích cực sang môi trường đình lạm. Tuy nhiên, sự lạc quan về sức mạnh mang tính đột phá trong tương lai của AI và bối cảnh lợi nhuận thuận lợi của các doanh nghiệp Mỹ cũng đã bắt đầu được chú ý nhiều hơn.
“Điều này đã khiến thị trường chứng khoán tăng mạnh, nhưng rõ ràng được dẫn đầu bởi các công ty ở thị trường Mỹ và châu Á được xem là hưởng lợi trực tiếp từ chi tiêu cho AI…Cổ phiếu châu Âu trầm lắng hơn do tác động của chi phí năng lượng tăng cao gây ra nhiều vấn đề hơn”, ông cho biết.
“Chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI đã xác định một số điểm nghẽn tiềm năng, đặc biệt là nhu cầu không ngừng về năng lực tính toán đang thúc đẩy giá cổ phiếu của các công ty bán dẫn…Thị trường và toàn bộ nền kinh tế như Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) đang được nâng hạng tăng trưởng nhờ điều này”, Toni Meadows, Trưởng bộ phận đầu tư tại BRI Wealth Management cho biết.
Do Mỹ phần lớn tự chủ được nguồn dầu mỏ, nên áp lực do xung đột ở vùng Vịnh gây ra không quá cấp bách đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Ông Meadows cho rằng, nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, lạm phát nhiều khả năng sẽ tăng lên. Tuy nhiên, nhà đầu tư hiện vẫn tin rằng cả phía Mỹ và Iran đều không muốn kéo dài xung đột.
Ông cũng cảnh báo rằng nếu xung đột không được giải quyết, đến một thời điểm nào đó sẽ gây ra suy giảm nhu cầu mà thị trường không thể bỏ qua. Dù vậy, thời điểm đó chưa xảy ra. Hiện thị trường vẫn đang bị dẫn dắt bởi một số ít cổ phiếu lớn, trong khi tin tích cực từ các doanh nghiệp này đang lấn át sự bất ổn ở các nhóm ngành khác, đặc biệt là nhóm tiêu dùng.
Lợi suất trái phiếu tăng vọt
Trái phiếu chính phủ đã biến động mạnh kể từ khi xung đột leo thang, nhưng lợi suất trái phiếu chính phủ vẫn ở mức cao.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ nằm trong số những loại trái phiếu tăng vọt, khi các nhà đầu tư đổ xô định giá lạm phát cao hơn và chính sách tiền tệ thắt chặt. Tháng trước, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm đã đạt mức cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính.
Anh cũng chứng kiến trái phiếu chính phủ bị bán tháo đặc biệt mạnh.
| |
Mức tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm nhóm G7. |
Neil Birrell, Giám đốc đầu tư tại Premier Miton Investors cho biết, thị trường trái phiếu đã có quan điểm rằng có “điều gì đó thực sự đáng lo ngại”, với những lo ngại về lạm phát cao hơn, tăng trưởng thấp hơn và gián đoạn chuỗi cung ứng.
“Thời gian kéo dài của lạm phát và lãi suất cao có lẽ quan trọng hơn là mức đỉnh tuyệt đối mà chúng đạt được, vì vậy với tình hình hiện tại có vẻ sẽ kéo dài, tăng trưởng kinh tế sẽ bị ảnh hưởng và lợi suất trái phiếu có khả năng duy trì ở mức cao, khiến cho thị trường cổ phiếu khó giữ vững mức giá hiện tại”, ông cho biết.
Giá dầu đã hạ nhiệt
Eo biển Hormuz về cơ bản đã bị đóng cửa trong suốt thời gian diễn ra xung đột, dẫn đến những biến động lớn về giá dầu khi các nhà giao dịch phản ứng với các tiêu đề xung quanh các cuộc tấn công tên lửa, đàm phán hòa bình và thoả thuận ngừng bắn.
Mặc dù giá đã giảm đáng kể so với mức cao nhất, nhưng chúng vẫn cao hơn nhiều so với mức giá trước khi xung đột bắt đầu. Giá dầu Brent đang giao dịch cao hơn khoảng 36% trong khi giá dầu thô WTI vẫn tăng gần 50% so với mức trước khi xung đột leo thang.
Việc phong tỏa eo biển Hormuz, cùng với việc gây thiệt hại và đóng cửa các cơ sở sản xuất năng lượng quan trọng ở Trung Đông đã tạo ra những hạn chế nghiêm trọng về nguồn cung.
Theo Tamas Varga, nhà phân tích của PVM Oil Associates, các vấn đề nguồn cung khiến nước nhập khẩu phải tìm nguồn dầu thay thế, trong đó xuất khẩu dầu của Mỹ tăng mạnh. Điều này cùng với nhiều yếu tố khác như xả kho dự trữ dầu chiến lược, miễn trừ trừng phạt với dầu Iran và Nga, nhu cầu dầu của Trung Quốc giảm, các tuyến vận chuyển thay thế và dấu hiệu suy giảm nhu cầu đã góp phần kìm hãm đà tăng giá mạnh của dầu thô.
Nhưng nếu tồn kho dầu tiếp tục cạn kiệt trong suốt tháng 6, chúng sẽ đạt đến mức hoạt động quan trọng và cuộc đua đảm bảo nguồn cung sẽ gay gắt hơn.
“Điều bắt buộc là eo biển phải mở cửa trở lại càng sớm càng tốt để giảm bớt tình trạng thiếu nguồn cung và do đó, giảm áp lực lên lạm phát”, nhà phân tích Tamas Varga cho biết.
Lạm phát gia tăng
Dữ liệu kinh tế đã bắt đầu cho thấy tác động rộng lớn hơn mà cuộc chiến đang gây ra ngoài thị trường tài chính.
Khi cuộc chiến đang diễn ra khiến chi phí năng lượng ở mức cao, dấu hiệu lạm phát ở nhiều nền kinh tế lớn khác nhau đã bắt đầu cho thấy giá cả tăng cao, do chi phí dầu, khí đốt, nhiên liệu máy bay và xăng tăng cao.
Tại Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng đạt mức 3,8% hàng năm trong tháng 4, mức cao nhất trong gần 3 năm.
Nguồn cung năng lượng suy giảm từ Trung Đông là nguyên nhân chính khiến lạm phát tăng cao, mặc dù giá cả tăng cao đã khiến chính phủ một số quốc gia phải can thiệp, trong đó có Đức và Ấn Độ.