Dù cuộc xung đột đã đẩy giá nhiên liệu trên toàn cầu tăng cao, nhưng thị trường dầu mỏ vẫn đảm bảo phần lớn nguồn cung được đưa đến các nơi cần thiết sau hơn 6 tháng xung đột. Đó là do thị trường đã chứng minh được khả năng phục hồi đáng kể, bằng cách đi vòng qua eo biển Hormuz bởi các tuyến vận chuyển thay thế, dựa vào các kho dự trữ dầu thô đáng kể và cắt giảm mức sử dụng dầu toàn cầu.
Tuy nhiên, liệu những điều kiện này có thể duy trì hay không và kéo dài được bao lâu là vấn đề mà thị trường đang quan tâm.
Một số nhà phân tích dầu mỏ cho rằng thị trường dầu mỏ có thể duy trì hiện trạng mới này trong tương lai gần, ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn chưa mở hoặc đóng hoàn toàn. Trong kịch bản này, về mặt lý thuyết, chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể tiếp tục bế tắc với Iran trong một thời gian dài.
Tuy nhiên, một số chuyên gia khác lo ngại những “giải pháp chắp vá” đang giúp thị trường dầu mỏ duy trì ổn định cuối cùng sẽ không thể kéo dài, khiến lượng dầu tồn kho toàn cầu giảm xuống điểm bùng phát. Khi đó, giá năng lượng có thể chỉ còn xu hướng tăng, thậm chí buộc Mỹ phải chấm dứt xung đột để ngăn nguy cơ kinh tế chịu cú sốc nghiêm trọng.
Điều gì đang ngăn cản giá dầu tăng vọt?
Thị trường dầu mỏ đã vượt qua cú sốc nguồn cung lớn nhất từ trước đến nay tốt hơn nhiều người dự kiến, vì giá dầu mặc dù tăng cao nhưng vẫn thấp hơn so với mức đỉnh đạt được trong các cuộc khủng hoảng năng lượng trong quá khứ.
Theo báo cáo mới được công bố của JPMorgan, có ba lý do để lý giải.
Đầu tiên, thị trường đã tìm ra được những giải pháp quan trọng để tránh né hoặc đi qua eo biển Hormuz. Ả Rập Xê Út đã sử dụng đường ống để chuyển vài triệu thùng dầu mỗi ngày đến các cảng ngoài tầm với của Iran, mặc dù những tiến bộ nhanh chóng gần đây của lực lượng Houthi đã làm dấy lên nghi ngờ về khả năng tồn tại của giải pháp này. Quân đội Mỹ cũng phối hợp với các quốc gia vùng Vịnh để hộ tống một hoạt động vận chuyển dầu bí mật qua eo biển. Trong khi đó, Mỹ, Venezuela, Brazil, Guyana và Canada đã cùng tăng sản lượng khoảng 2 triệu thùng/ngày.
Thứ hai, hầu hết các quốc gia ngoài Mỹ và Trung Quốc vẫn duy trì lượng dầu dự trữ cao hơn dự kiến, do mức độ rút dầu khỏi các kho dự trữ thấp hơn nhiều so với dự báo. Nhờ đó, các chính phủ vẫn còn một lượng dầu dự trữ đáng kể để huy động nếu tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.
Cuối cùng, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm mạnh trong giai đoạn diễn ra cuộc xung đột, với khoảng 5 triệu thùng/ngày. Trên khắp thế giới, nhiều người đã hủy kế hoạch du lịch, chuyển sang sử dụng xe điện hoặc bắt đầu sử dụng phương tiện công cộng. Một số doanh nghiệp khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà. Trung Quốc đang đẩy mạnh xuất khẩu xe điện đến mức gây sức ép lên công suất vận tải biển toàn cầu. Tình trạng thiếu công suất lọc dầu tại Trung Đông, Nga và Trung Quốc cũng khiến nhu cầu dầu thô suy giảm, qua đó hạn chế đà tăng của giá dầu.
Kết hợp lại, những yếu tố này đã giúp bù đắp khoảng 13 triệu thùng/ngày đã bị mất do ảnh hưởng của cuộc xung đột, và trạng thái cân bằng mới này đang được kỳ vọng sẽ duy trì trong một thời gian khá dài.
Giá dầu có thể tăng mạnh
Mặc dù thị trường dầu mỏ đã dần hình thành một trạng thái bình thường mới, cách thị trường ứng phó với khủng hoảng hiện nay vẫn còn nhiều điểm yếu và có thể bộc lộ rủi ro nếu tình trạng này kéo dài.
Mỹ và Trung Quốc đã dựa nhiều vào lượng dầu dự trữ để giảm bớt tác động của cuộc chiến và duy trì nguồn cung lâu hơn dự kiến.
Tại Cushing, Oklahoma, một trong những trung tâm lưu trữ dầu quan trọng của Mỹ, lượng dầu dự trữ đã chạm ngưỡng tối thiểu để vận hành vào tháng 7. Khi đó, các quy luật vật lý khiến các công ty dầu mỏ không thể dễ dàng bơm dầu thô qua đường ống để đưa tới các nhà máy lọc dầu. Tuy nhiên, lượng dầu dự trữ tại Cushing đã phục hồi trong những tuần gần đây và nhích lên trên vùng nguy hiểm.
Trung Quốc đã tăng dần lượng nhập khẩu dầu trong những tuần gần đây, nhưng con số này vẫn thấp hơn hàng triệu thùng mỗi ngày so với mức trước xung đột.
Hamad Hussain, chuyên gia kinh tế về hàng hóa tại Capital Economics cho biết vào một thời điểm nào đó trong tương lai, lượng dự trữ này sẽ cạn kiệt nếu như cuộc chiến tiếp tục kéo dài. Điều này sẽ khiến cung và cầu rơi vào tình trạng mất cân bằng nghiêm trọng, có khả năng đẩy giá dầu lên cao hơn nhiều.
Dan Pickering, người sáng lập kiêm giám đốc đầu tư tại Pickering Energy Partners nhận định rằng việc lượng hàng tồn kho sụt giảm có thể sẽ không gây ra cú sốc tăng giá tức thì, nhưng sẽ khiến giá dầu biến động mạnh hơn đáng kể, không phải trong năm nay, mà có thể là vào cuối năm sau nếu tình hình hiện tại vẫn tiếp diễn. Ông lưu ý rằng nguyên nhân là do các giải pháp thay thế về đường ống dẫn dầu không thể được xây dựng đủ nhanh, và các nguồn cung mới như Venezuela cũng không thể bù đắp thiếu hụt mãi mãi.
Tuần trước, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) kết luận rằng hoạt động xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị hạn chế trong suốt thời gian còn lại của năm.
S&P Global Energy thậm chí còn đưa ra nhận định xa hơn, khi không còn kỳ vọng sản lượng dầu của Trung Đông sẽ quay trở lại mức trước xung đột ngay cả vào cuối năm sau.
"Thị trường sẽ không sớm trở lại trạng thái bình ổn…Thị trường đang thích nghi với trạng thái bình thường mới được định hình bởi các cuộc xung đột chưa có hồi kết và những rủi ro dai dẳng trên biển”, Jim Burkhard, Giám đốc toàn cầu phụ trách mảng nghiên cứu dầu thô của S&P nhận định.