Người ta vẫn nói rằng, cách tốt nhất để đến với trái tim một người đàn ông là đi qua chiếc dạ dày của anh ta. Nhưng điều đó không đúng với những người làm trong các ngân hàng đầu tư. Cách tốt nhất để chinh phục trái tim đang loạn nhịp bởi huyết áp cao của họ là đi qua... chiếc ví của họ.
Hãy hỏi Liên minh châu Âu. Những chuyên gia lập pháp của Brussels vừa gây nên sự hồi hộp cho toàn ngành ngân hàng trong tuần qua khi công bố kế hoạch áp dụng các quy định khắt khe đối với tiền thưởng cho các nhà quản trị ngân hàng cấp cao. Quy định mới, có thể được áp dụng vào năm tới, cấm các khoản tiền thưởng vượt lương hàng năm của cán bộ ngân hàng (trừ một vài ngoại lệ). Biện pháp này sẽ được áp dụng với những người làm cho các ngân hàng của châu Âu trên khắp thế giới và những người làm việc tại châu Âu cho các ngân hàng nước ngoài.
Kế hoạch này là một sự can thiệp quyết liệt của các cơ quan chính phủ vào cấu trúc lương thưởng của khu vực tư nhân. Vì thế, nó mang đến cả sự nghi ngờ về phương diện pháp lý (liệu EU có thể phân biệt đối xử với một lĩnh vực đặc thù?) lẫn câu hỏi về khía cạnh chính trị (vai trò của các chính phủ là gì?).
Tuy nhiên, nếu nhất quyết thực hiện, biện pháp kể trên có thể trao cho các ngân hàng Mỹ và châu Âu một cơ hội vàng để khôi phục lại sự cân bằng giữa những người làm thuê và các ông chủ - vấn đề của nhiều vấn đề gần đây.
Chỉ có điều, các vị ở phố tài chính Wall Street và City of London lại không nghĩ như vậy. Phản ứng của họ là có thể đoán trước. Họ tỏ ra sốc và giận dữ, đồng thời tìm kiếm những khe hở có thể có. Các biện pháp sẽ được tính toán để ngăn chặn “chất xám” chảy khỏi các tập đoàn tư nhân và các quỹ đầu cơ có thể kể ra như: tăng lương mạnh, phân phát các khoản thưởng phi tiền mặt như nhà cửa, và, với các tập đoàn của Mỹ, di dời nhân viên khỏi các nước cộng hòa châu Âu.
Đó là cách nhìn nhận vấn đề lệch lạc. Các quy định dự thảo của EU về tiền thưởng cung cấp cho các giám đốc điều hành chiếc vỏ cần thiết để giữ cho các mô hình tài chính và kinh doanh của họ được trật tự.
Văn hóa trả thưởng cao vốn có 3 ảnh hưởng chính. Một, nó có nghĩa là khoảng 30% đến 70% thu nhập hàng năm được trả cho những người làm thuê thay vì vào túi cổ đông hay được tái đầu tư vào kinh doanh. Hai, trên thực tế, các nhà giao dịch và các nhà ngân hàng thành công thường kỳ vọng mức thưởng lớn – và nhiều trong số họ đã được thưởng trội qua nhiều năm – tạo nên các khoản chi phí bất di bất dịch. Điều đó, đến lượt nó, buộc các ngân hàng phải sa thải bớt người khi họ cần cắt giảm chi phí, góp phần vào các chu kỳ bùng-và-nổ của ngành này. Ba, với “chim mồi” là các khoản thưởng lớn, các nhân viên ngân hàng đã bạo tay với các khoản đầu tư bằng tiền của ngân hàng và của khách hàng.
Trong một thế giới mà tiền thưởng được chặn trên bởi sắc lệnh của EU, vấn đề đầu tiên được giảm đi đáng kể. Chắc rằng, các ngân hàng có thể tăng lương, nhưng những hợp đồng kiểu như Andrew Hall đã ký với Citigroup Inc., với hơn 90 triệu USD tổng tiền thưởng năm 2008, sẽ không bao giờ tái diễn. Quả bom hẹn giờ bùng-và-nổ cũng sẽ được tháo ngòi. Thay vì cắt giảm lực lượng lao động trong những thời kỳ suy giảm, các ngân hàng có thể giảm chi phí bằng cách giảm lương và thưởng. Khi các nhân viên ngân hàng phàn nàn, ông chủ của họ sẽ có thể đổ trách nhiệm cho các quan chức chính phủ châu Âu.
“Trong lĩnh vực ngân hàng, tiền thưởng quá thường xuyên tạo nên một cuộc ganh đua”, Robin Ferracone, Giám đốc điều hành của công ty chuyên về tư vấn chế độ thưởng Farient Advisors LLC nói“. Quy định của EU trên thực tế có thể giúp cho các ngân hàng tiết giảm được chi phí. Các nhà quản lý sáng tạo nên thử và dùng chúng cho một mục tiêu tích cực”.
Vấn đề thứ ba rắc rối hơn. Các nhà ngân hàng phàn nàn rằng, mong muốn giảm rủi ro của EU sẽ dẫn đến sự hao mòn về tài chính và kinh tế. Chưa kể, các ngân hàng “buồn chán” sẽ ít khả năng sinh lợi hơn và trở nên kém hấp dẫn đối với thị trường.
Nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng nghĩ như vậy. Davide Serra, thành viên sáng lập của Algebris Investments (UK) LLP, một công ty quản lý tài sản, đặc biệt cho các tập đoàn tài chính, cho rằng, một lĩnh vực ngân hàng điềm đạm hơn sẽ trở nên có giá trị hơn, đặc biệt là ở châu Âu.