Áp lực lợi nhuận xuất hiện ở nhiều ngành
Kết quả kinh doanh quý III/2026 cho thấy lợi nhuận suy giảm ở nhiều ngành, xuất phát từ những nguyên nhân khác nhau. Doanh nghiệp sản xuất chịu sức ép từ giá vốn, chi phí vận hành và lãi vay; công ty chứng khoán hụt thu môi giới, suy giảm hiệu quả đầu tư; còn tại ngân hàng, chi phí dự phòng tạo áp lực lên lợi nhuận.
Điểm chung ở một số doanh nghiệp sản xuất là doanh thu vẫn tăng nhưng khả năng sinh lời suy giảm rõ rệt. Sợi Thế Kỷ (mã STK) và Công nghiệp Cao su Miền Nam (Casumina, mã CSM) đều ghi nhận doanh thu tăng, song lợi nhuận gộp giảm mạnh, không đủ bù đắp chi phí.
Tại Sợi Thế Kỷ, doanh thu quý III tăng 26,7%, đạt hơn 404 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận gộp giảm 40,7%. Theo giải trình của doanh nghiệp, một số máy tại Unitex phải ngừng hoạt động do thiếu đơn hàng, phát sinh chi phí ngừng máy tính vào giá vốn. Chi phí lãi vay cũng tăng từ khoảng 12,4 tỷ đồng lên 53,4 tỷ đồng. Doanh thu tăng chưa đủ bù đắp chi phí phát sinh từ năng lực sản xuất đã đầu tư, khiến doanh nghiệp tiếp tục thua lỗ trong quý thứ ba liên tiếp, nâng mức lỗ 9 tháng lên hơn 110 tỷ đồng.
Casumina cũng gặp khó trong việc chuyển chi phí nguyên liệu tăng vào giá bán. Doanh nghiệp cho biết, chi phí nguyên vật liệu tăng khoảng 7,5%, trong khi giá bán chưa tăng tương ứng. Doanh thu quý III tăng gần 10%, nhưng biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ 12,7% xuống 9,4%. Cùng lúc, chi phí tài chính và chi phí bán hàng tăng tổng cộng khoảng 52,6 tỷ đồng. Khoản lợi nhuận khác gần 23,8 tỷ đồng chỉ bù đắp được một phần, khiến Casumina vẫn lỗ sau thuế khoảng 33,5 tỷ đồng.
| |
Tập đoàn Dabaco Việt Nam (mã DBC) cũng giảm lãi dù doanh thu quý III tăng 37,4%. Biên lợi nhuận gộp giảm từ 17,4% xuống 11,4%, còn lợi nhuận sau thuế đạt 200 tỷ đồng, giảm 41,6%. Theo doanh nghiệp, kết quả kinh doanh thức ăn chăn nuôi và dầu thực vật cải thiện, nhưng giá lợn hơi giảm làm suy yếu lợi nhuận của các công ty chăn nuôi. Đây là quý thứ hai liên tiếp Dabaco ghi nhận lợi nhuận giảm mạnh so với cùng kỳ, sau mức giảm khoảng 43% trong quý II.
Tại Dược Hậu Giang (mã DHG), lợi nhuận trước thuế quý III giảm 43%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm sâu hơn, ở mức 53%. Theo doanh nghiệp, ngoài doanh thu và lợi nhuận gộp giảm, một số chi phí hoạt động tăng, kết quả kinh doanh còn chịu ảnh hưởng từ khoản thuế bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu.
Theo dự báo của Công ty Chứng khoán MB (MBS), lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (mã DGC) trong quý III đạt 350 tỷ đồng, giảm 53% so với cùng kỳ. Việc Khai trường 25 tiếp tục dừng hoạt động khiến doanh nghiệp phải nhập khẩu toàn bộ quặng, trong khi giá lưu huỳnh tăng gây thêm áp lực lên giá vốn. Nguồn nguyên liệu tự chủ bị gián đoạn làm thay đổi cơ cấu chi phí, dù nhu cầu phốt pho vàng và phân bón vẫn được duy trì.
Ở nhóm bất động sản, lợi nhuận ròng giảm mạnh phần nào phản ánh sự suy yếu của hoạt động kinh doanh cốt lõi. Tại Phát triển Hạ tầng Kỹ thuật (Becamex IJC, mã IJC), lợi nhuận gộp quý III giảm gần 263 tỷ đồng so với cùng kỳ, xuống còn 58,5 tỷ đồng, khi doanh thu giảm 76,8% và biên lợi nhuận thu hẹp. Lãi từ liên doanh, liên kết tăng lên 109,6 tỷ đồng giúp bù đắp một phần, nhưng lợi nhuận sau thuế vẫn giảm 47,2%, còn hơn 134 tỷ đồng.
Tương tự, lợi nhuận sau thuế quý III của Phát triển Nhà Bà Rịa - Vũng Tàu (Hodeco, mã HDC) giảm 88% so với cùng kỳ, còn gần 63 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là doanh nghiệp không còn ghi nhận khoản lãi từ bán cổ phần như cùng kỳ năm trước.
Doanh nghiệp chuyển lỗ, áp lực từ hoạt động đầu tư và sức mua
Doanh thu vẫn tăng ở một số doanh nghiệp, nhưng giá vốn, chi phí tài chính và hiệu quả đầu tư suy giảm khiến lợi nhuận quý III chịu sức ép lớn.
Tại Phát triển Đô thị Từ Liêm (Lideco, mã NTL), danh mục chứng khoán kinh doanh trị giá hơn 600 tỷ đồng đảo chiều, từ nguồn đóng góp đáng kể cho kết quả kinh doanh trong các quý trước thành gánh nặng chi phí. Khoản dự phòng tăng mạnh khiến doanh nghiệp lỗ gần 77 tỷ đồng trong quý III, so với mức lãi 13 tỷ đồng cùng kỳ.
Với Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã PNJ), khoản lỗ quý III đi kèm những biến động lớn trên thị trường chứng khoán và áp lực lên hoạt động kinh doanh. Từng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài gần chạm giới hạn 49%, PNJ chứng kiến nhiều quỹ giảm tỷ trọng nắm giữ sau sự việc liên quan P-Lab. Từ mức 63.100 đồng/cổ phiếu ngày 2/7, thị giá PNJ giảm còn 17.150 đồng khi kết thúc phiên 28/10, tương đương mức giảm gần 73%.
Theo lãnh đạo PNJ, thông tin liên quan P-Lab khiến nhu cầu bán lại kim cương và trang sức kim cương tăng đột biến, với giá trị thu mua lại riêng trong tháng 7 lên gần 6.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp đồng thời phải điều chỉnh giá bán kim cương sát với diễn biến thị trường hơn, trong khi doanh thu bán lẻ quý III giảm 20%. Diễn biến này gây sức ép lên dòng tiền và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Ở phía cổ đông, PNJ còn đối mặt với nhu cầu huy động vốn mới. Phương án phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu có quy mô lớn hơn lượng 511,7 triệu cổ phiếu đang lưu hành. Trong giai đoạn này, Sprucegrove và T. Rowe Price cùng giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới ngưỡng cổ đông lớn trong phiên 2/10; Quỹ DCDS không còn nắm giữ cổ phiếu PNJ trong danh mục cuối tháng 9. Sau Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 21/10, cổ phiếu PNJ giảm ba phiên liên tiếp, mất khoảng 11,6% so với giá đóng cửa ngày 20/10.
Tại các công ty chứng khoán, biến động giá tài sản tác động trực tiếp đến lợi nhuận thông qua hoạt động tự doanh. VIX ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý III giảm khoảng 2.276 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Trong quý, lãi từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) đạt 1.630,2 tỷ đồng, thấp hơn khoản lỗ 1.717,7 tỷ đồng từ nhóm tài sản này. Tính cả các khoản chi phí liên quan, mảng tự doanh lỗ thuần gần 100 tỷ đồng.
VPBankS (mã VPX) và VNDIRECT (mã VND) vẫn có lãi nhưng lợi nhuận sau thuế đều giảm hơn 60%. Tại VPBankS, lãi thuần từ tài sản tài chính FVTPL giảm từ 1.521 tỷ đồng xuống còn 140 tỷ đồng, khiến tăng trưởng thu nhập từ cho vay ký quỹ không đủ bù đắp. Trong khi đó, doanh thu môi giới của VNDIRECT giảm khoảng 70%, còn khoản lỗ từ tài sản tài chính tăng gần gấp đôi, lên 702 tỷ đồng. Nguồn thu dịch vụ suy giảm cùng kết quả đầu tư đi xuống tạo sức ép đồng thời lên lợi nhuận.
Một số công ty chứng khoán khác chuyển từ lãi sang lỗ. Chứng khoán APG (mã APG) ghi nhận lợi nhuận đã thực hiện trong quý III vẫn dương khoảng 7 tỷ đồng, nhưng khoản lỗ chưa thực hiện hơn 115 tỷ đồng kéo lợi nhuận sau thuế xuống âm khoảng 108 tỷ đồng.
Tại Chứng khoán APEC (mã APS), doanh thu hoạt động giảm 83% so với cùng kỳ, còn gần 10 tỷ đồng. Trong đó, lãi từ tài sản tài chính FVTPL giảm 87%, còn 5 tỷ đồng; lãi từ các khoản cho vay và phải thu giảm 66%, còn 3,7 tỷ đồng; doanh thu môi giới giảm 77%, còn 1,3 tỷ đồng. Ở chiều chi phí, khoản lỗ tài sản tài chính FVTPL gần 56 tỷ đồng chiếm 97,5% chi phí hoạt động trong quý. Kết quả, APS lỗ ròng gần 43 tỷ đồng, so với mức lỗ 19 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Ngân hàng phân hóa, chi phí dự phòng bào mòn lợi nhuận
Diễn biến giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng tương ứng với mức tăng, giảm lợi nhuận. Trong khi ACB ghi nhận lợi nhuận trước thuế tăng 9,2%, với biên lãi ròng (NIM) phục hồi lên 3,09%, OCB tăng 7% nhờ NIM vượt kỳ vọng, Sacombank (mã STB) lại giảm 52% lợi nhuận do chi phí dự phòng tăng vọt 448%, dù nợ xấu hạ nhiệt.
Sacombank ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý III giảm 1.554 tỷ đồng so với cùng kỳ. Tuy nhiên, cổ phiếu STB chỉ giảm 0,3% trong ngày công bố báo cáo tài chính (27/10), rồi tăng trở lại 0,89% trong phiên 28/10.
Bên cạnh kết quả kinh doanh, thị trường còn theo dõi việc xử lý khối cổ phần 32,5% liên quan đến nhóm ông Trầm Bê trong đề án tái cơ cấu Sacombank. Theo lãnh đạo Ngân hàng tại Đại hội đồng cổ đông tháng 4, phương án này vẫn phụ thuộc vào sự chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước.