Backlog tăng, nhưng mức độ hưởng lợi phân hóa
Trong quý III/2026, ngành xây lắp tiếp tục được hưởng lợi từ tiến độ giải ngân đầu tư công tăng tốc, song mức độ hưởng lợi được dự báo giảm so với giai đoạn 2024-2025. Theo thống kê từ Bộ Tài chính, giải ngân đầu tư công trong 8 tháng năm 2026 đạt khoảng 513.300 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ và tương đương 50,2% kế hoạch năm.
Đáng chú ý, nhiều dự án chiến lược được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), như các công trình phục vụ APEC, sân bay Gia Bình và tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ. Với động lực từ các đại dự án, giải ngân đầu tư công cả năm được dự báo đạt khoảng 99% kế hoạch, tương đương 1.013 nghìn tỷ đồng, tăng 13% so với năm 2025.
 |
Với giả định giải ngân ĐTC đạt 99% kế hoạch, MBS ước tính giải ngân ĐTC có thể tăng trưởng 13% trong năm 2026. |
Bên cạnh hạ tầng, xây dựng dân dụng cũng được kỳ vọng duy trì triển vọng tích cực khi nguồn cung nhà ở xã hội dự kiến tăng mạnh. Số lượng căn hộ nhà ở xã hội dự báo đạt khoảng 158.000 căn trong năm 2026, tăng 50% so với cùng kỳ. Trong khi đó, các sản phẩm thấp tầng tại những khu đại đô thị như Hạ Long Xanh và Cần Giờ tiếp tục tạo thêm dư địa cho hoạt động xây dựng dân dụng.
 |
| Nguồn cung nhà ở xã hội dự báo năm 2026. |
Trong giai đoạn 2026-2030, các đại dự án hạ tầng có vai trò tăng cường liên kết vùng và cải thiện cảnh quan đô thị, như đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng và Khu phức hợp Olympic, được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng đối với ngành xây dựng hạ tầng.
Dù bức tranh chung của ngành xây lắp vẫn tích cực, triển vọng giữa các doanh nghiệp niêm yết trong quý III/2026 có sự phân hóa rõ nét, phụ thuộc vào quy mô backlog và khả năng kiểm soát chi phí.
Công ty cổ phần Coteccons (CTD) được dự báo là một trong những doanh nghiệp có mức tăng trưởng backlog đáng chú ý. Việc hợp tác với các chủ đầu tư lớn tại những dự án hạ tầng và dân dụng như cầu Cần Giờ, sân bay Gia Bình giúp backlog tăng 62% so với cùng kỳ, lên khoảng 68.000 tỷ đồng.
Trong khi đó, Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII) và Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo cả (HHV) tiếp tục hưởng lợi từ các dự án hạ tầng, trong đó có dự án mở rộng cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận. Backlog của hai doanh nghiệp dự kiến tăng lần lượt 10% và 12% so với cùng kỳ.
Ngược lại, backlog của Tổng công ty cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng Việt Nam (VCG) dự kiến giảm khoảng 10% so với cùng kỳ, xuống còn khoảng 18.000 tỷ đồng, chủ yếu do quy mô các dự án cao tốc giảm. Điều này khiến triển vọng tăng trưởng mảng xây lắp của doanh nghiệp chịu áp lực trong quý III/2026.
 |
Chi phí nguyên vật liệu gia tăng đang tạo áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xây lắp trong quý III/2026. |
Giá nguyên vật liệu gây sức ép lên biên lợi nhuận
Cùng với sự gia tăng của nhu cầu xây dựng, giá nguyên vật liệu đầu vào đang trở thành yếu tố cần theo dõi đối với các doanh nghiệp xây lắp. Giá thép tăng khoảng 7% so với cùng kỳ, trong khi giá xi măng tăng 10%, trong bối cảnh chi phí sản xuất và vận chuyển cùng gia tăng.
Diễn biến này tạo áp lực lên biên lợi nhuận gộp, đặc biệt đối với những doanh nghiệp có tỷ trọng hợp đồng xây lắp lớn và khả năng chuyển phần tăng chi phí sang giá hợp đồng hạn chế.
Tuy nhiên, tác động có sự khác biệt giữa các doanh nghiệp. Với những đơn vị đảm nhận các dự án có yêu cầu kỹ thuật phức tạp như CTD, biên lợi nhuận có thể ổn định hơn nhờ mức giá thầu cao. Bên cạnh đó, việc ký hợp đồng nguyên vật liệu với mức giá cố định trong khoảng 6-12 tháng cũng giúp doanh nghiệp giảm bớt ảnh hưởng từ biến động giá đầu vào.
CTD được dự báo duy trì biên lợi nhuận gộp ở mức 4,3%, tương đương cùng kỳ, nhờ các dự án mới có biên lợi nhuận cao và quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Trong khi đó, biên gộp của VCG dự kiến đạt 3,3%, giảm 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Biên gộp mảng xây lắp của CII và HHV cũng được dự báo giảm lần lượt 0,3 và 0,4 điểm phần trăm.
Lợi nhuận quý III phân hóa
Với CTD, doanh thu quý III/2026 dự báo đạt 9.690 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ nhờ backlog tăng mạnh. Biên gộp dự kiến duy trì ở mức 4,3%. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng được dự báo giảm 32%, xuống 200 tỷ đồng do không còn khoản lợi nhuận từ hoạt động thoái vốn như cùng kỳ.
CII được dự báo ghi nhận lợi nhuận tăng 18%, lên 13 tỷ đồng, nhờ mảng BOT cải thiện, trong khi lợi nhuận từ xây lắp giảm nhẹ do biên gộp chịu sức ép.
Đối với VCG, lợi nhuận ròng quý III/2026 dự kiến giảm mạnh 94%, còn 195 tỷ đồng. Ngoài doanh thu xây lắp giảm 10% do backlog suy giảm, kết quả còn chịu ảnh hưởng lớn bởi nền so sánh cao của năm 2025 khi doanh nghiệp từng ghi nhận hơn 3.000 tỷ đồng lợi nhuận từ thoái vốn dự án.
Trong khi đó, HHV được dự báo đạt 160 tỷ đồng lợi nhuận ròng trong quý III, tăng 8% so với cùng kỳ. Tăng trưởng chủ yếu đến từ mảng xây lắp với đóng góp của các dự án lớn như cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và Trung Lương - Mỹ Thuận giai đoạn 2, trong khi mảng BOT được dự báo duy trì ổn định.
Đầu tư công và các đại dự án tiếp tục tạo nền tảng cho ngành xây lắp, nhưng tăng trưởng lợi nhuận không đồng đều giữa các doanh nghiệp. Trong quý III/2026, quy mô backlog, chất lượng hợp đồng và khả năng kiểm soát chi phí nguyên vật liệu sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định mức độ hưởng lợi của từng doanh nghiệp.
 |
