“Tin ở hoa hồng”
“Với sự đồng hành và quyết tâm của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương, đến thời điểm hiện tại, chúng tôi có niềm tin rất lớn để tiếp tục phát triển các dự án nhà ở xã hội”. Đó là chia sẻ của ông Lê Quang Huy - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần BIC Việt Nam khi đề cập đến những bước chuyển lớn về cơ chế, chính sách hỗ trợ cho sự phát triển mạnh mẽ của phân khúc nhà ở này.
Ông Huy đánh giá, các cơ chế, chính sách dành cho nhà ở xã hội hiện cởi mở hơn rất nhiều. Tinh thần chung là vướng ở đâu thì sửa ở đó. Điều này thể hiện rất rõ qua các nghị định, nghị quyết, thông tư được ban hành thời gian qua.
Ghi nhận từ thực tế và phản hồi của các thành viên thị trường, điểm chung Báo Đầu tư Chứng khoán ghi nhận được đó là cơ chế, chính sách thực sự trở thành bệ phóng cho sự gia tăng mạnh mẽ nguồn cung nhà ở xã hội.
Đại tá Nguyễn Tiến Nam - Giám đốc Ban Quản lý dự án 1, Tổng công ty 319 đánh giá, thời gian qua, Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo và các bộ, ngành, địa phương cũng tham mưu tích cực, qua đó ban hành nhiều cơ chế theo hướng tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.
Những chính sách này đã tạo ra chuyển biến rõ rệt, giúp việc triển khai các dự án nhà ở xã hội thuận lợi hơn trước rất nhiều. Ông Nam cho biết, bước chuyển chính sách cũng tạo nên những đổi thay lớn khi người dân có lòng tin vào cơ hội sở hữu nhà ở hơn.
“Có dự án chúng tôi mở bán, lượng hồ sơ tiếp nhận lên đến cả nghìn bộ mỗi ngày cho thấy mọi người dân đều có nhu cầu về nhà ở, đồng thời thể hiện lòng tin của họ vào chủ trương, chính sách của Nhà nước”, ông Nam cho hay.
Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở tăng cao, việc nguồn cung nhà ở xã hội được bổ sung một lượng lớn đang phần nào giúp giảm áp lực cho thị trường nhà ở thương mại.
Theo Bộ Xây dựng, tính đến nay, cả nước đang triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô 701.247 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới năm 2030.
Trong đó, 196 dự án đã hoàn thành với 170.673 căn; 220 dự án đang khởi công xây dựng với 214.948 căn và 321 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô 315.626 căn.
Riêng trong năm 2025, cả nước đã hoàn thành 103.113 căn hộ, đạt 103% so với mục tiêu 100.000 căn đề ra. Có 20 địa phương hoàn thành và vượt chỉ tiêu, góp phần giúp kết quả chung vượt kế hoạch.
Cỗ máy vận hành đã vào guồng
Sau kết quả ấn tượng năm 2025, sang năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn nhà ở xã hội, tăng khoảng 1,5 lần so với năm trước. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, quy mô 220 dự án đang triển khai với gần 215.000 căn đã vượt mức kế hoạch của năm nay.
Chỉ riêng tháng 2 vừa qua, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án, quy mô khoảng 20.000 căn hộ, cho thấy tín hiệu tích cực của chương trình.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cũng cho biết thêm rằng, các dự án nhà ở xã hội sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Tiến độ triển khai chương trình sẽ được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ định kỳ hàng tháng và hàng quý để kịp thời có giải pháp chỉ đạo, điều hành. Hiện tại, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng nhà đầu tư đang nỗ lực tối đa để có thể hoàn thành 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2028 (sớm hơn 2 năm so với kế hoạch).
| |
Nguồn cung nhà ở xã hội đang tăng nhanh. Ảnh: Dũng Minh. |
Bộ Xây dựng cũng đang triển khai 9 nhóm giải pháp, trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án; phối hợp với các bộ, ngành và địa phương theo sát tiến độ từng công trình; đồng thời, yêu cầu các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.
Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án đang khởi công ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới. Các cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực tài chính, sẵn quỹ đất tham gia phát triển nhà ở xã hội.
Ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đánh giá, sự thay đổi rõ nét nhất trong câu chuyện làm nhà ở xã hội đó là chuyển biến về thể chế. Tất cả như một cỗ máy đã vận hành trơn tru, từ trên xuống dưới, từ Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cho đến huy động các nguồn lực xã hội.
“Cơ chế, chính sách pháp luật đã có thay đổi lớn, thể chế trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội nói chung, nhà ở xã hội nói riêng. Trước năm 2025, kết quả thực hiện của đề án 1 triệu căn nhà rất khiêm tốn, nhưng nay đã khác. Tuy nhiên, với nhà ở xã hội, mục tiêu tăng nguồn cung và đảm bảo công bằng đều rất quan trọng và cần phải làm tốt cả 2 vế”, ông Châu nói.
Ghi nhận thực tế cho thấy, với nhu cầu nhà ở xã hội quá lớn, gấp nhiều lần nguồn cung, phần lớn các trường hợp mở bán dự án lâu nay đều có tỷ lệ “chọi” ở mức cao.
Việc mua - bán suất cũng diễn ra phổ biến trong một thời gian dài, phương thức chủ yếu là chủ đầu tư thông qua các đơn vị môi giới tìm kiếm người có nhu cầu, sau đó rao bán các suất mua căn hộ từ vài chục đến vài trăm triệu đồng. Điều này vừa làm méo mó thị trường, vừa làm suy giảm lòng tin của người mua nhà đối với một chính sách rất nhân văn của Nhà nước.
Hiện tại, một số địa phương đang đẩy mạnh rà soát các dự án nhà ở xã hội đã mở bán từ nhiều năm trước. Các trường hợp sai phạm, để lọt người không đủ điều kiện mà vẫn được sở hữu nhà (thông qua việc mua - bán suất, làm giả hồ sơ, giấy tờ…) sẽ kiên quyết thu hồi để phân phối lại.
Điển hình như tỉnh Bắc Ninh đang rà soát lại các trường hợp thuê, mua nhà ở xã hội từ năm 2015 đến nay. Hay như phản ánh từ cư dân dự án nhà ở xã hội NHS Phương Canh, Hà Nội, cơ quan cảnh sát điều tra đang vào cuộc rà soát tính tuân thủ của các bên gồm chủ đầu tư, người mua nhà và công ty môi giới tại dự án này.
GS-TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội cho rằng, cần thay đổi tư duy vì nếu mục tiêu là bảo đảm chỗ ở thì không nhất thiết phải “ai cũng phải sở hữu nhà”. Với nhóm thu nhập rất thấp, nên ưu tiên phát triển nhà cho thuê dài hạn. Theo ông Cường, nhà ở xã hội là chính sách an sinh, mà đã là chính sách an sinh thì Nhà nước phải đứng ra lo bằng công cụ của Nhà nước, chứ hiện vẫn đang dùng công cụ thị trường để điều tiết.
“Để đảm bảo chặt chẽ và nhà ở xã hội được sở hữu đúng người phù hợp, Nhà nước nên giữ vai trò xác định đối tượng, xét duyệt và phân bổ, còn doanh nghiệp chỉ làm nhiệm vụ xây dựng và vận hành theo tiêu chuẩn đặt ra”, ông Cường nêu quan điểm.