Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm – mức chuẩn của thị trường – hiện đã duy trì ổn định ở trên ngưỡng 5%, trong khi chi phí trả lãi ròng của chính phủ Mỹ ước tính vào khoảng 1.050 tỷ USD trong 11 tháng đầu của năm tài chính 2026.
Các chuyên gia đang bày tỏ lo ngại về vòng xoáy luẩn quẩn giữa nợ tăng và lợi suất tăng.
Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có Trách nhiệm (CRFB) cảnh báo rằng chi phí vay cao hơn có nguy cơ tự khuếch đại, khi các khoản chi phí lãi vay ngày càng lớn buộc chính phủ phải vay thêm nhiều hơn nữa.
"Rủi ro thực sự chính là vòng xoáy nợ nần. Nếu lãi suất làm gia tăng nợ, và nợ làm tăng chi phí lãi vay, thì cuối cùng khoản nợ sẽ vượt khỏi tầm kiểm soát. Một cuộc khủng hoảng tài khóa từng được cho là không thể xảy ra nay đã trở thành một khả năng hoàn toàn có thể xảy ra", bà MacGuineas cho biết.
Kịch bản tiêu cực này diễn ra theo một quy trình khá đơn giản: các nhà đầu tư yêu cầu mức lợi suất cao hơn khi nếu chính phủ đang gánh khoản nợ khổng lồ vay tiền; mức lãi suất cao hơn đó làm tăng chi phí trả lãi mà chính phủ phải trả; chính phủ buộc phải vay thêm để trang trải các nghĩa vụ nợ; và để đáp lại, các nhà đầu tư lại tiếp tục yêu cầu mức lợi suất cao hơn nữa.
Tuy nhiên, một số chuyên gia thị trường trái phiếu cho rằng Mỹ vẫn còn cách khá xa điểm bùng phát về tài khóa, và đợt tăng lợi suất gần đây có thể xuất phát từ sức chống chịu đáng ngạc nhiên của nền kinh tế cũng nhiều như từ những lo ngại về nợ chính phủ.
"Một thảm họa tài khóa chưa ập đến với chúng ta ngay lúc này", các chiến lược gia của TD Securities nhận định.
TD Securities ước tính chi phí lãi vay của Mỹ trong năm tài chính 2026 sẽ vào khoảng 1.100 tỷ USD và tiếp tục tăng nếu lãi suất vẫn duy trì ở mức cao. Các dự báo cho thấy chi phí tài chính sẽ đạt 1.400 tỷ USD vào năm tài chính 2027, 1.500 tỷ USD vào năm 2028 và 1.600 tỷ USD vào năm 2029, nếu lợi suất vẫn giữ nguyên ở mức hiện tại.
Tuy nhiên, vùng đệm quan trọng là Mỹ không cần phải tái cấp vốn cho toàn bộ khối lượng nợ khổng lồ của mình ngay lập tức với mức lãi suất cao hơn hiện nay.
Kỳ hạn đáo hạn bình quân gia quyền của nợ chính phủ Mỹ hiện khoảng 5,9 năm, nghĩa là chi phí vay cao hơn sẽ truyền dẫn dần vào chi phí đi vay khi các trái phiếu hiện hữu đáo hạn và chính phủ Mỹ phát hành nợ mới. Theo TD Securities, lãi suất coupon bình quân của các trái phiếu kho bạc Mỹ, không tính tín phiếu kho bạc hiện chỉ khoảng 3,1%.
Quan trọng hơn, lãi suất bình quân trên nợ của Mỹ đang ở mức khoảng 3,4%, vẫn thấp hơn tốc độ tăng trưởng danh nghĩa của nền kinh tế. Theo ước tính mới nhất của Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), GDP danh nghĩa của Mỹ tăng 8,5% theo tốc độ hàng năm hóa trong quý II. Theo TD Securities, điều này giúp giữ gánh nặng nợ trong tầm kiểm soát, ngay cả khi thâm hụt ngân sách vẫn ở mức cao.
Matthew Reese, Giám đốc chiến lược trái phiếu toàn cầu tại L&G Asset Management cũng cho rằng những lo ngại về một cuộc khủng hoảng tài khóa sắp xảy ra tại Mỹ là bị thổi phồng.
"Có những lo ngại xác đáng rằng Mỹ, cũng như nhiều nền kinh tế phát triển khác sẽ chịu tác động từ vòng xoáy tiêu cực: chi phí lãi vay cao hơn làm gia tăng gánh nặng tài khóa khi họ phải tái cấp vốn cho các khoản nợ và bù đắp thâm hụt ngân sách…Tuy nhiên, Mỹ vẫn giữ được phần lớn đặc quyền của đồng đô la cũng như vai trò là nền kinh tế có tính thanh khoản cao nhất và được xếp hạng tín nhiệm cao. Do đó, Mỹ còn lâu mới tiến tới một cuộc khủng hoảng tài khóa", ông cho biết thêm.
Chưa phải là khủng hoảng
Ông Reese cho biết, vòng xoáy tiêu cực này sẽ trở nên nguy hiểm hơn khi tăng trưởng kinh tế danh nghĩa giảm xuống mức thấp, khiến tỷ lệ nợ trên quy mô nền kinh tế liên tục gia tăng.
Dù vậy, bản thân mức nợ cao không nhất thiết sẽ châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng.
"Cần lưu ý rằng các quốc gia như Nhật Bản đã xoay xở với mức nợ cao hơn nhiều so với Mỹ và tăng trưởng danh nghĩa rất thấp, nhưng vẫn không rơi vào khủng hoảng tài khóa”, ông Reese cho biết.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO), nợ liên bang do công chúng nắm giữ được dự báo sẽ tương đương khoảng 101% GDP trong năm tài khóa 2026.
Mặc dù xu hướng này đủ để khiến các nhà đầu tư lo ngại, TD Securities không cho rằng một cuộc khủng hoảng tài khóa sắp xảy ra.
Hơn nữa, tình hình tài chính chính phủ có thể không phải là nguyên nhân chính khiến lợi suất trái phiếu kho bạc tăng mạnh.
TD Securities chỉ ra rằng bên cạnh những lo ngại về tài khóa, các yếu tố thúc đẩy lợi suất tăng bao gồm tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn, kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất, giá dầu tăng, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp và sự điều chỉnh vị thế của những nhà đầu tư giao dịch ngắn hạn.
Ian Lyngen, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất tại Mỹ của BMO Capital Markets cũng chỉ ra sức chống chịu của nền kinh tế Mỹ là động lực quan trọng khiến lợi suất trái phiếu kho bạc tăng cao. Sự gia tăng của lợi suất trái phiếu dài hạn chủ yếu xuất phát từ yếu tố lãi suất thực, triển vọng tăng trưởng kinh tế cả thực tế lẫn kỳ vọng mạnh mẽ hơn, cùng nhiều yếu tố khác để lý giải cho diễn biến này.
“Yếu tố duy nhất có thể kìm hãm đà tăng của lợi suất trái phiếu một cách bền vững chính là những bằng chứng xác thực cho thấy nền kinh tế hoặc các tài sản rủi ro đang suy yếu dưới áp lực của chi phí vay vốn tăng cao", ông cho biết.