Doanh nghiệp tư nhân được xem là xương sống của nền kinh tế
Tháo gỡ “điểm nghẽn”
PGS-TS. Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh: “Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá khi các điểm nghẽn được khơi thông”. Theo ông Hùng, các “điểm nghẽn” bao gồm khó khăn trong tiếp cận khách hàng, nguồn vốn, chi phí không chính thức và năng lực đổi mới sáng tạo còn hạn chế.
“Vốn vẫn là cánh cửa hẹp đối với doanh nghiệp tư nhân. Có đến 75,5% doanh nghiệp không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Tỷ lệ khoản vay yêu cầu thế chấp tại Việt Nam lên tới 93,5% - cao hơn đáng kể so với Malaysia (33,4%), Thái Lan (55,8%) và mức trung bình toàn cầu (68,3%)”, ông Đậu Anh Tuấn - Phó tổng thư ký VCCI nói và cho biết thêm, hơn 60% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng; 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực (9,5%).
Đáng chú ý, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với khu vực, khi chỉ 8,8% có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn nhiều so với Malaysia (21,7%), Thái Lan (18,9%) và mức trung bình khu vực Đông Á và Thái Bình Dương (28,5%).
Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 cũng chỉ ra rằng, với số lượng 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, doanh nghiệp tư nhân chiếm vị thế áp đảo, là xương sống của nền kinh tế, thế nhưng nội lực khối này vẫn mỏng với quy mô lao động thấp và vốn điều lệ nhỏ, khả năng chống chịu thấp trước các cú sốc thị trường. Do đó, để các doanh nghiệp tư nhân có thể lớn lên, Nhà nước cần tạo nền tảng vững chắc bằng cách hoàn thiện thể chế, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và xây dựng kết cấu hạ tầng; đồng thời, cần các chính sách kiến tạo từ Chính phủ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, vượt qua rào cản để bứt phá.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, giai đoạn tới, cải cách ở cấp tỉnh sẽ cần dịch chuyển dần từ mục tiêu “làm thủ tục nhanh hơn” sang mục tiêu khó hơn là “làm thị trường công bằng hơn, hỗ trợ doanh nghiệp hiệu quả hơn và điều hành chủ động hơn”.
Trên thực tế, nhiều địa phương đã xác định rõ kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế và có các giải pháp để đồng hành, thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân phát triển.
Ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, địa phương này đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền.
Để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển, Quảng Ninh đã ban hành nhiều văn bản quan trọng, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động quản lý công, xây dựng văn hóa công vụ hướng đến phục vụ không phiền hà. Bên cạnh cải cách thể chế, địa phương cũng ưu tiên đầu tư vào hạ tầng chiến lược, bao gồm hạ tầng số, hạ tầng logistics, giao thông kết nối, đường sắt liên vận quốc tế, cửa khẩu thông minh và hệ thống năng lượng xanh.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên Hội đồng quản trị Tập đoàn Tân Hiệp Phát cho hay, kinh tế tư nhân đã tạo việc làm, tạo sản phẩm, tạo sinh kế cho hàng triệu gia đình trong nhiều giai đoạn khác nhau, kể cả những giai đoạn khó khăn, khi chưa được nhìn nhận đầy đủ. Kinh tế tư nhân tồn tại khách quan trong đời sống, trong đòi hỏi mưu sinh, sáng tạo và vươn lên của người dân. Nơi nào có nhu cầu xã hội, nơi đó sẽ có người tìm cách phục vụ. Nơi nào có khó khăn, nơi đó sẽ có người tìm cách vượt qua. Nơi nào có tiềm năng, nơi đó kinh tế tư nhân sẽ xuất hiện.
Dù vậy, để kinh tế tư nhân phát triển lớn mạnh, bền vững và đi xa hơn, chỉ sức sống tự thân là chưa đủ. Điều doanh nghiệp cần nhất không phải là sự ưu ái, mà là một môi trường kinh doanh ổn định, dễ dự đoán, minh bạch và công bằng; cần quyền kinh doanh và quyền tài sản được bảo vệ; cần thủ tục hành chính đơn giản; cần một hệ thống thực thi chính sách hiệu quả từ Trung ương đến địa phương.
“Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang đứng trước một cơ hội, một thời khắc rất đặc biệt. Nhưng cơ hội không chờ đợi chúng ta, cũng không tự biến thành kết quả. Nếu thể chế không cải cách, môi trường kinh doanh không được cải thiện, các vướng mắc không được tháo gỡ kịp thời, doanh nghiệp không tự đổi mới, cơ hội sẽ trôi qua”, ông Hưng nhấn mạnh.
Thích ứng nhanh để lớn lên
Điều doanh nghiệp cần nhất không phải là sự ưu ái, mà là một môi trường kinh doanh ổn định, dễ dự đoán, minh bạch và công bằng; cần một hệ thống thực thi chính sách hiệu quả từ Trung ương đến địa phương.
Ông Mai Hữu Tín - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp trẻ Việt Nam khóa IV, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư U&I cho rằng, Việt Nam chỉ còn 12-15 năm trước khi chạm đỉnh dân số và chuyển sang thời kỳ dân số già. Nếu không tận dụng được giai đoạn “dân số vàng” này để bứt phá thì có thể bỏ lỡ cơ hội trở thành quốc gia phát triển.
Trong cấu trúc gồm Nhà nước, thị trường và người dân, trong đó cộng đồng doanh nghiệp là một trụ cột, có khả năng phản ứng nhanh và thích ứng mạnh trước những thay đổi của môi trường kinh doanh. Điều này đòi hỏi đội ngũ doanh nhân cần thường xuyên nhìn lại năng lực cạnh tranh của mình trong tương quan với doanh nghiệp quốc tế. Khi nhận thức thay đổi và đi kèm với tinh thần trách nhiệm, quá trình triển khai hành động sẽ trở nên rõ ràng hơn. Đây cũng là cơ sở để người lãnh đạo rà soát lại tổ chức, củng cố đội ngũ và định hình chiến lược phát triển dài hạn cho doanh nghiệp.
Còn PGS-TS. Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
“Chúng ta đang đứng trước một thời điểm lịch sử. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Đảng và Nhà nước đã xác lập quyết tâm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, đạt tốc độ tăng trưởng GDP 2 con số và trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ này”, ông Hùng nói, đồng thời cho rằng, để hiện thực hóa khát vọng đó thì không thể không giải phóng triệt để sức sản xuất của khu vực tư nhân. Và để giải phóng sức sản xuất, không thể thiếu một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, minh bạch, công bằng và bền vững ở từng tỉnh, thành phố, từng xã, phường, ở từng điểm tiếp xúc giữa doanh nghiệp, hộ kinh doanh và bộ máy công quyền.
Theo ông Nguyễn Duy Hưng, cải cách phải được thể hiện và kiểm chứng ở ngay cấp cơ sở, nơi doanh nghiệp tương tác với thủ tục hành chính hàng ngày. Nếu cấp cơ sở thực thi tốt, doanh nghiệp sẽ cảm nhận rất nhanh và ngược lại, nếu thực thi chậm thì những chủ trương lớn sẽ rất khó đi vào cuộc sống. Kết quả của cải cách phải được đo bằng giá trị mà nó tạo ra cho người thụ hưởng.
“Một chính sách tốt có thể mở ra cơ hội cho hàng nghìn doanh nghiệp. Một thủ tục bất hợp lý có thể ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh của hàng nghìn doanh nghiệp. Một cải cách đúng lúc có thể giải phóng nguồn lực rất lớn cho xã hội”, ông Hưng nhấn mạnh.
Nhìn khách quan, Việt Nam đã thấy những tín hiệu tích cực. Ngày 4/5/2026, Moody’s đã nâng triển vọng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam từ “Ổn định” lên “Tích cực”. Theo Moody’s, điều này phản ánh niềm tin ngày càng tăng vào khả năng cải cách của Việt Nam trong trung hạn, trong đó có cải thiện chất lượng thể chế, quản trị và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong dài hạn, khu vực kinh tế tư nhân chỉ có thể lớn lên cùng đất nước khi có sự đồng hành thực chất từ Nhà nước và một hệ thống cơ chế, chính sách được triển khai nhất quán, hiệu quả. Khu vực kinh tế tư nhân đang đứng trước cơ hội phát triển lớn nhờ những cải cách mạnh mẽ về thể chế và môi trường kinh doanh. Năng lực cạnh tranh quốc gia ngày càng phụ thuộc vào chất lượng và tầm vóc của cộng đồng doanh nghiệp dẫn dắt, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân.
