Không còn kênh đầu tư dễ sinh lời
Nửa đầu năm 2026 chứng kiến nhiều biến động trên các kênh đầu tư. Vàng lao dốc khỏi đỉnh lịch sử, Bitcoin mất hơn một nửa giá trị, chứng khoán phân hóa mạnh còn bất động sản phục hồi không đồng đều.
Cụ thể, thị trường vàng đang chứng kiến một trong những đợt điều chỉnh mạnh nhất nhiều năm trở lại đây. Sau khi thiết lập đỉnh lịch sử trên 5.600 USD/ounce hồi đầu năm, giá vàng thế giới đã giảm mạnh về vùng 4.100 - 4.200 USD/ounce - mức thấp nhất kể từ tháng 10/2025. Trong khi đó, chỉ 12 tháng trước, vàng vẫn được giao dịch ổn định quanh mức 3.400 USD/ounce.
Tại thị trường nội địa, những nhà đầu tư trót “mua đuổi” ở vùng đỉnh 191 triệu đồng/lượng đang phải gánh khoản lỗ kỷ lục lên đến 50 triệu đồng/lượng.
Theo các chuyên gia từ WisdomTree và StoneX, đà giảm này không đến từ việc triển vọng dài hạn của vàng xấu đi, mà chủ yếu do hai áp lực ngắn hạn.
Thứ nhất là áp lực bán giải chấp. Khi thị trường chứng khoán toàn cầu lao dốc, các quỹ đầu tư sử dụng đòn bẩy buộc phải bán tháo vàng - tài sản có tính thanh khoản cao nhất để bổ sung ký quỹ theo yêu cầu của các công ty môi giới.
Thứ hai là làn sóng rút vốn khỏi các quỹ ETF vàng. Điển hình, SPDR Gold Shares - quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới - đã bán ròng khoảng 45 tấn từ đầu năm đến nay, làm gia tăng tâm lý lo ngại trên thị trường.
Tiền số cũng không khá hơn. Sau khi rơi xuống dưới ngưỡng 60.000 USD, Bitcoin đã phần nào ổn định lại quanh mốc 62.000 USD. Dù vậy, mức giá này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh 126.000 USD được thiết lập trong năm 2025.
Một trong những nguyên nhân lớn nhất là dòng tiền đang liên tục rút khỏi các quỹ ETF Bitcoin. Trong môi trường lãi suất duy trì ở mức cao, khẩu vị đầu cơ của nhà đầu tư suy giảm rõ rệt. Bitcoin ngày càng được giao dịch như một tài sản nhạy cảm với chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thay vì một kênh đầu tư độc lập.
Ngay cả Strategy của Michael Saylor - doanh nghiệp sở hữu lượng Bitcoin dự trữ lớn nhất thế giới - cũng bất ngờ bán ra 32 Bitcoin (khoảng 2,5 triệu USD). Dù quy mô giao dịch không lớn, động thái này vẫn thu hút sự chú ý bởi Strategy từ lâu luôn khẳng định chiến lược “HOLD” và khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin dài hạn.
Đối với chứng khoán, nếu chỉ nhìn vào điểm số tổng thể, thị trường không quá tiêu cực nhờ lực đỡ từ một vài nhóm cổ phiếu trụ cột. Tuy nhiên, thực tế danh mục của phần lớn nhà đầu tư lại kém sắc hơn rất nhiều.
Ông Nguyễn Huy Bằng, Giám đốc Phòng Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, đầu năm là câu chuyện của nhóm cổ phiếu có yếu tố vốn nhà nước. Cuối tháng 2 và đầu tháng 3, dòng tiền chuyển sang nhóm hóa chất và dầu khí khi giá dầu tăng do căng thẳng địa chính trị. Từ tháng 3 đến nay, động lực chính của thị trường lại đến từ nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup.
Đáng chú ý, giá trị giao dịch bình quân từ mức 28.000 - 30.000 tỷ đồng mỗi phiên hồi đầu năm nay đã sụt xuống chỉ còn 15.000 - 18.000 tỷ đồng. Diễn biến trên bảng điện tử hiện nay đang thử thách sự kiên nhẫn của nhà đầu tư nhiều hơn là phản ánh đầy đủ hiệu quả danh mục.
Trong khi đó, thị trường bất động sản không rơi vào trạng thái đóng băng, nhưng tiền đang tập trung vào những phân khúc có nhu cầu thực, pháp lý hoàn chỉnh và khả năng khai thác dòng tiền rõ ràng.
Dòng tín dụng vào bất động sản tiếp tục được kiểm soát theo hướng chọn lọc. Dòng vốn chủ yếu chảy vào các chủ đầu tư có năng lực, dự án đáp ứng nhu cầu ở thực hoặc những phân khúc tạo ra giá trị kinh tế rõ nét như bất động sản công nghiệp và logistics.
Theo ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc Đầu tư, Công ty cổ phần Blue Horizon, xét trên bình diện chung, việc các kênh đầu tư đang có dấu hiệu hụt hơi xuất phát từ vòng quay dòng tiền trong nền kinh tế chậm lại, thay vì dòng tiền đơn thuần dịch chuyển giữa các lớp tài sản.
Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị, lạm phát, tỷ giá và chính sách vẫn hiện hữu, doanh nghiệp, người dân và các tổ chức tài chính đều có xu hướng thận trọng hơn với các quyết định đầu tư và sử dụng vốn. Điều này khiến thanh khoản suy giảm đồng thời ở nhiều thị trường, từ chứng khoán, vàng đến bất động sản.
“Dòng tiền không biến mất khỏi hệ thống mà đang tạm thời đứng ngoài quan sát, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn trước khi quay trở lại các tài sản rủi ro”, ông Nguyên nói.
Chứng khoán có cơ hội riêng
Khi tâm lý thị trường trở nên quá thận trọng, ngay cả những doanh nghiệp có nền tảng tốt cũng có thể bị bán xuống dưới giá trị thực.
Theo ông Nguyên, chỉ khi niềm tin kinh doanh, tín dụng và kỳ vọng tăng trưởng được cải thiện, thanh khoản mới có thể quay trở lại mạnh mẽ trên các thị trường tài sản. Nếu nhìn ở góc độ đầu tư dài hạn, cơ hội lớn nhất vẫn nằm ở thị trường chứng khoán và một số phân khúc bất động sản có nhu cầu thực. Tuy nhiên, điều quan trọng là nhà đầu tư cần phân biệt giữa khái niệm “định giá hợp lý” và “định giá rẻ”.
Riêng với thị trường chứng khoán, VN-Index hiện giao dịch quanh vùng P/E dự phóng 12 - 13 lần, thấp hơn đáng kể so với các giai đoạn hưng phấn trước đây và tiệm cận mức trung bình nhiều năm. Nhiều doanh nghiệp thậm chí đang được giao dịch ở mức P/E khoảng 10 - 11 lần. Điều này cho thấy phần lớn rủi ro hiện hữu đã được phản ánh vào giá cổ phiếu, nhưng mức chiết khấu vẫn chưa đủ hấp dẫn để tạo ra biên an toàn lớn cho dòng vốn dài hạn.
Ông Nguyên cho rằng, cơ hội hấp dẫn hơn có thể xuất hiện trong nửa cuối năm, khi thị trường tiếp tục điều chỉnh dưới tác động của chi phí vốn cao, thanh khoản chưa thực sự cải thiện và áp lực bán từ nhà đầu tư. Những biến động như vậy thường tạo ra cơ hội mua vào đối với các tài sản có chất lượng tốt.
Nếu kịch bản đó xảy ra, có ba nhóm doanh nghiệp thực sự đáng quan tâm đầu tư.
Thứ nhất là các ngân hàng đầu ngành có chất lượng tài sản tốt, nguồn vốn ổn định và năng lực kiểm soát rủi ro cao. Nhiều ngân hàng quốc doanh lớn hiện giao dịch ở mức P/B khoảng 1 - 1,5 lần, thấp hơn đáng kể các giai đoạn trước.
Thứ hai là các doanh nghiệp bất động sản sở hữu quỹ đất sạch, pháp lý rõ ràng và cơ cấu tài chính lành mạnh. Những doanh nghiệp còn duy trì được sức khỏe tài chính tốt trong giai đoạn hiện tại thường sẽ là những đơn vị hưởng lợi mạnh nhất khi thị trường phục hồi.
Thứ ba là những doanh nghiệp đầu ngành có khả năng gia tăng thị phần ngay cả trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng chậm, nhờ lợi thế cạnh tranh vượt trội. Đây là nhóm mà ông Nguyên đánh giá đặc biệt đáng chú ý vì giá trị của doanh nghiệp không chỉ đến từ chu kỳ kinh tế mà còn đến từ năng lực cạnh tranh thực sự.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt dồi dào, đòn bẩy tài chính thấp và duy trì dòng tiền ổn định cũng là nhóm đáng để nhà đầu tư theo dõi.
“Khi tâm lý thị trường trở nên quá thận trọng, ngay cả những doanh nghiệp có nền tảng tốt cũng có thể bị bán xuống dưới giá trị thực, qua đó mở ra cơ hội đầu tư hấp dẫn cho những nhà đầu tư đủ kiên nhẫn và có sẵn nguồn lực tài chính”, ông Nguyên cho biết.
Ông Nguyễn Huy Bằng cũng nhận thấy, mặt bằng định giá của thị trường chứng khoán hiện nay đang ở mức tương đối hấp dẫn. Dù môi trường đầu tư vẫn tiềm ẩn nhiều bất định và khó dự báo, mức định giá hiện tại đã thấp hơn đáng kể so với cách đây 6 tháng, qua đó giúp tỷ lệ rủi ro - lợi nhuận trở nên cân bằng hơn.
Nếu phân bổ danh mục ở thời điểm hiện tại, ông Bằng sẽ duy trì khoảng 20% tiền mặt để sẵn sàng tận dụng các nhịp biến động mạnh của thị trường, khoảng 10% được phân bổ vào trái phiếu và 70% vào cổ phiếu.
Với cổ phiếu, chuyên gia VDSC cũng ưu tiên các nhóm ngân hàng, bất động sản và chứng khoán. Đây là những ngành được kỳ vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong nửa cuối năm, trong khi định giá vẫn ở vùng hấp dẫn so với lịch sử.
Xét theo P/B, nhiều doanh nghiệp trong các nhóm ngành này đang giao dịch thấp hơn mức trung bình 10 năm. Dù chưa phải vùng định giá thấp nhất nhưng đã nằm trong vùng hợp lý của chu kỳ dài hạn. Đây là khu vực mà nhà đầu tư có thể cân nhắc phân bổ vốn từng bước.
Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”
Dự kiến ngày 15/7 tới, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư sẽ tổ chức Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”. Hội thảo có sự tham gia của lãnh đạo Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp niêm yết, các tổ chức đầu tư trong, ngoài nước và đông đảo nhà đầu tư có nhiều năm gắn bó với thị trường vốn.
Đây là sự kiện nằm trong chuỗi hội thảo chuyên đề về thị trường vốn được Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức thường niên từ năm 2020 đến nay, nhằm tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và các thành viên thị trường về những vấn đề trọng tâm của nền kinh tế và thị trường vốn.
Sự kiện là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và thành viên thị trường cùng trao đổi sự xoay trục của các dòng vốn, các giải pháp phát triển thị trường vốn Việt Nam, từ đó phần nào định hình, tìm kiếm cơ hội đầu tư trong bối cảnh mới.
Thông qua những tham luận, chia sẻ kinh nghiệm từ các tổ chức tài chính và doanh nghiệp; thảo luận, đối thoại chính sách, Hội thảo kỳ vọng sẽ đóng góp thêm các kiến nghị, giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ các nguồn lực cho nền kinh tế. Đồng thời, sự kiện cũng là dịp nhìn lại chặng đường 30 năm phát triển của ngành chứng khoán Việt Nam, qua đó góp phần định hình các động lực tăng trưởng mới cho thị trường vốn trong giai đoạn tới.