Khẩu vị nhà đầu tư M&A thay đổi

0:00 / 0:00
0:00
(ĐTCK)  Khi thị trường hướng đến nhu cầu thực, dòng vốn ngày càng đề cao tính an toàn và hiệu quả thay vì chỉ tìm kiếm cơ hội tăng giá. Xu hướng này cũng đang làm thay đổi khẩu vị của nhà đầu tư trong các thương vụ M&A.
Khẩu vị nhà đầu tư M&A thay đổi

Hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu thành tâm điểm

Quan sát diễn biến thị trường M&A thời gian qua, ông Tiong Hooi Ong, Phó tổng giám đốc PwC Việt Nam nhận định rằng, trong giai đoạn tới, nhà đầu tư sẽ chọn lọc cơ hội kỹ lưỡng hơn, tập trung vào những lĩnh vực gắn với xu hướng dài hạn như tiêu dùng, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng và phát triển bền vững. Việt Nam không chỉ là thị trường giàu tiềm năng tăng trưởng, mà còn là nơi nhiều chiến lược đầu tư có thể tạo ra giá trị dài hạn.

Theo đại diện PwC, làn sóng phát triển AI đang định hình lại các ưu tiên đầu tư, tạo nhu cầu mới đối với hạ tầng và năng lực chuyên môn, đồng thời buộc nhà đầu tư đánh giá lại những ngành nghề, mô hình kinh doanh chịu tác động lớn từ công nghệ này. Bên cạnh các hoạt động M&A truyền thống, AI đang trở thành một trong những động lực định hình dòng vốn và các quyết định đầu tư chiến lược.

Tại Việt Nam, xu hướng đầu tư vào hạ tầng phục vụ AI ngày càng rõ nét. Các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn, hạ tầng điện toán đám mây và năng lực AI cho thấy nỗ lực củng cố nền tảng số quốc gia, đáp ứng nhu cầu tính toán ngày càng tăng.

Ông Tiong Hooi Ong cho rằng, câu hỏi quan trọng hiện nay không còn là AI có làm thay đổi các ưu tiên đầu tư hay không, mà là tốc độ thay đổi sẽ nhanh đến mức nào. Khi dòng vốn ngày càng hướng tới các doanh nghiệp ứng dụng AI và hạ tầng hỗ trợ công nghệ này, nhà đầu tư phải đưa ra những lựa chọn chiến lược về đầu tư, hợp tác và cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, phân bổ và sử dụng vốn hiệu quả, có kỷ luật quan trọng không kém khả năng thực thi giao dịch.

Nhà đầu tư đang dịch chuyển từ chiến lược dựa trên kỳ vọng tăng giá sang chú trọng chất lượng tài sản và hiệu quả vận hành thực tế.

Sự phát triển của AI và kinh tế dữ liệu cũng mở ra cơ hội cho lĩnh vực bất động sản, đặc biệt là phân khúc bất động sản công nghiệp phục vụ phát triển trung tâm dữ liệu. Với tiềm năng trở thành một trong những thị trường trung tâm dữ liệu lớn của khu vực, Việt Nam được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào hạ tầng số.

Trên bình diện toàn cầu, PwC dự báo tổng giá trị các thương vụ M&A có thể đạt khoảng 4.000 tỷ USD trong năm 2026, chủ yếu nhờ sự gia tăng của các thương vụ quy mô lớn và làn sóng đầu tư vào hạ tầng phục vụ AI.

Tại Việt Nam, trung tâm dữ liệu đang thu hút nhiều dự án quy mô lớn. Starmason đầu tư 480,26 triệu USD vào tổ hợp trung tâm dữ liệu siêu lớn cùng tên, có công suất thiết kế 60 MW IT Load, phục vụ nhu cầu phát triển AI và điện toán đám mây. Liên danh ba nhà đầu tư Singapore gồm Evolution, Hathor và Frontier rót 508,78 triệu USD xây dựng Trung tâm dữ liệu Evolution DC VN HCMC, công suất thiết kế 52 MW IT Load, đáp ứng tiêu chuẩn Uptime Tier III+ và đặt mục tiêu đạt Tier IV.

Warburg Pincus cũng khẳng định cam kết đầu tư dài hạn tại Việt Nam với tổng vốn hơn 2 tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng số, tài chính và bất động sản. Trong khi đó, Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (KBC) ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Accelerated Infrastructure Capital (AIC) và VietinBank để phát triển dự án trung tâm dữ liệu trị giá 2 tỷ USD tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung.

Tập đoàn G42 (UAE) và liên danh FPT - Việt Thái cũng lên kế hoạch hợp tác chiến lược, nghiên cứu và phát triển hệ thống trung tâm dữ liệu quy mô lớn với tổng vốn đầu tư khoảng 1 tỷ USD, tập trung xây dựng hạ tầng AI và điện toán đám mây gắn với yêu cầu về chủ quyền dữ liệu.

Nhà đầu tư “đổi vị”

Theo JLL, một trong những thay đổi đáng kể trên thị trường M&A thời gian qua là nhà đầu tư ngày càng chọn lọc và thận trọng hơn. Dòng vốn tập trung vào các dự án có tính minh bạch cao, vị trí chiến lược, kết nối hạ tầng thuận lợi và được phát triển bởi những chủ đầu tư uy tín. Quy trình thẩm định (due diligence) cũng ngày càng được thực hiện chặt chẽ hơn, trong bối cảnh nhà đầu tư ưu tiên bảo toàn vốn thay vì tìm kiếm cơ hội tăng giá mang tính đầu cơ. Trọng tâm đánh giá chuyển sang chất lượng tài sản, khả năng tạo dòng tiền ổn định và hiệu quả vận hành dài hạn.

Những dự án phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng tăng giá hoặc nằm tại khu vực chưa có nhu cầu thực vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ngược lại, những tài sản có hiệu quả sử dụng năng lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững đang có lợi thế cạnh tranh, trong bối cảnh khách thuê ngày càng chú trọng kiểm soát chi phí vận hành. Thanh khoản vì thế không còn phân bổ đồng đều mà tập trung vào những dự án có khả năng chống chịu trước biến động kinh tế vĩ mô và duy trì hiệu quả hoạt động trong môi trường lạm phát.

Ông Tạ Mỹ Bách, Giám đốc Thị trường vốn JLL Việt Nam cho biết, đơn vị ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt từ chiến lược đầu tư dựa trên kỳ vọng tăng giá sang chiến lược chú trọng chất lượng tài sản và hiệu quả vận hành thực tế. Trong bối cảnh chi phí vốn còn cao, nhà đầu tư ưu tiên những dự án có khả năng tạo dòng tiền ổn định, lợi thế cạnh tranh dài hạn và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng thu hút vốn trong giai đoạn tới.

Theo Grant Thornton Việt Nam, nếu trước đây nhà đầu tư chủ yếu quan tâm đến triển vọng tăng trưởng và khả năng mở rộng quy mô, thì từ năm 2025, trọng tâm đã chuyển sang khả năng tạo giá trị và hiệu quả sử dụng vốn. Trong năm 2026, một thương vụ chất lượng cao không chỉ cần có tiềm năng tăng trưởng mà còn phải chứng minh khả năng tạo dòng tiền, duy trì năng lực cạnh tranh và hiện thực hóa các giá trị cộng hưởng.

Từ kinh nghiệm hỗ trợ thẩm định chuyên sâu, Grant Thornton Việt Nam chỉ ra ba tiêu chí quan trọng quyết định chất lượng một thương vụ trong bối cảnh yêu cầu về định giá và hiệu quả sử dụng vốn ngày càng khắt khe.

Thứ nhất là chất lượng nền tảng kinh doanh. Nhà đầu tư ưu tiên doanh nghiệp có vị thế cạnh tranh rõ ràng, mô hình kinh doanh bền vững, dòng tiền ổn định và khả năng duy trì lợi nhuận. Những doanh nghiệp chủ yếu dựa vào kỳ vọng tăng trưởng nhưng chưa chứng minh được hiệu quả tài chính sẽ khó thu hút sự quan tâm.

Thứ hai là chất lượng quản trị và tuân thủ. Năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi trong quy định về quản trị và tuân thủ thuế. Vì vậy, nhà đầu tư ngày càng chú trọng thẩm định các rủi ro pháp lý, thuế và quản trị doanh nghiệp trước khi quyết định rót vốn.

Thứ ba là khả năng tạo ra giá trị cộng hưởng. Nhà đầu tư vẫn sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho những doanh nghiệp có khả năng tạo ra giá trị cộng hưởng cụ thể. Vì vậy, quá trình thẩm định không chỉ tập trung vào giá trị nội tại của doanh nghiệp mà còn đánh giá những cơ hội cộng hưởng có thể hiện thực hóa sau giao dịch.

Grant Thornton Việt Nam nhận định, năm 2026 sẽ là thời điểm chất lượng tài sản được đặt lên trên số lượng cơ hội. Những doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh tốt, minh bạch và tạo được giá trị chiến lược cho nhà đầu tư sẽ được ưu tiên, ngay cả khi thị trường vẫn duy trì tâm lý thận trọng.

Thành Nguyễn

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục