Là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất khí đốt tự nhiên, heli rất quan trọng đối với ngành sản xuất chất bán dẫn, trong khi Qatar - nhà cung cấp lớn thứ hai thế giới đã chứng kiến năng lực xuất khẩu bị hạn chế do tác động từ cuộc xung đột.
Theo S&P Global, Qatar - quốc gia sở hữu một phần mỏ khí đốt lớn nhất thế giới, đã cung cấp hơn 30% nguồn cung heli toàn cầu trong năm 2025 - tạo ra một khoảng trống lớn khó bù đắp.
“Việc ngừng sản xuất heli của Qatar do xung đột quân sự Mỹ-Iran đã loại bỏ khoảng 1/3 nguồn cung heli toàn cầu và chuyển thị trường từ dư cung sang thiếu cung”, các nhà phân tích của Deutsche Bank cho biết.
Giá heli đã tăng vọt kể từ khi cuộc xung đột leo thang và trong khi nhiều nhà quan sát thị trường lạc quan về việc các nhà sản xuất chip vẫn có thể tiếp cận được nguyên liệu này, một cuộc xung đột kéo dài sẽ buộc người mua heli phải chật vật để duy trì chuỗi cung ứng.
Các nhà sản xuất heli ở Bắc Mỹ (khu vực nắm thị phần lớn nhất) dự kiến sẽ hưởng lợi từ sự gián đoạn nguồn cung của Qatar, nhưng Nga - nhà cung cấp heli lớn thứ ba - cũng có thể hưởng lợi.
Trong khi các lệnh trừng phạt và hạn chế thương mại ở châu Âu và Mỹ cản trở việc tiếp cận các thị trường đối với các nhà sản xuất heli của Nga, các quốc gia sản xuất chip lớn khác như Trung Quốc đang ngày càng chuyển sang Nga.
| |
Các nhà cung cấp Helium lớn trên thế giới trong năm 2025. |
Theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu (CGEP), xuất khẩu khí heli từ Nga sang Trung Quốc đã tăng 60% vào năm 2025 so với cùng kỳ năm trước. Việc gián đoạn kéo dài xuất khẩu khí heli từ Qatar có thể tạo ra một khoảng trống lớn trên thị trường Trung Quốc, khi quốc Qatar cung cấp 54% lượng khí heli cho nước này vào năm ngoái.
Mặc dù khí heli của Nga khó có thể trở thành giải pháp được ưa chuộng đối với các nhà sản xuất chip phương Tây do những hạn chế thương mại, nhưng nó có thể "thâm nhập vào các thị trường như Trung Quốc, làm thắt chặt nguồn cung ở những nơi khác", Ralf Gubler, Giám đốc nghiên cứu về khí công nghiệp và phân bón tại S&P Global Energy cho biết.
“Nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Qatar kéo dài, Nga có vị thế thuận lợi để mở rộng hơn nữa vai trò trong nguồn cung heli cho Trung Quốc”, Erica Downs, chuyên gia nghiên cứu tại CGEP cho biết.
“Heli từ Nga hiện chưa được chứng nhận để cung cấp cho các nhà máy sản xuất chip, nhưng nguồn cung này có thể được sử dụng cho các ứng dụng khác, qua đó giải phóng nguồn heli đã được chứng nhận cho ngành bán dẫn”, Phil Kornbluth, Chủ tịch Kornbluth Helium Consulting cho biết.
Trong khi đó, tăng trưởng nguồn cung từ Nga cùng với mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa các nhà sản xuất chip và các công ty khí công nghiệp, cũng như lượng dự trữ của doanh nghiệp là những yếu tố khiến sản xuất chất bán dẫn khó có khả năng bị ảnh hưởng bởi tình trạng thiếu hụt heli.
Mặt khác, một cuộc xung đột kéo dài có thể sẽ giữ giá ở mức cao và khiến một số người mua heli phải chạy đua để đa dạng hóa nguồn cung.
Các yếu tố địa chính trị và hạn chế thương mại cùng với mức độ nguồn cung sẽ hạn chế khả năng của Nga trong việc lấp đầy khoảng trống mà Qatar để lại khi nước này đang nỗ lực khôi phục sản lượng khí. Tuy nhiên, vẫn có những thị trường sẵn sàng giao dịch với Nga ngay cả khi có các lệnh trừng phạt.