Ngay cả trước thỏa thuận, sự kết hợp giữa việc giải phóng lượng dự trữ chiến lược, sự sụt giảm nhu cầu từ Trung Quốc và một lượng lớn tàu chở dầu âm thầm rời Vịnh Ba Tư mà không phát tín hiệu định vị đã góp phần tạo ra tình trạng dư cung nhẹ ở một số thị trường trọng điểm.
Hiện tại, thị trường dầu ở châu Âu và châu Á đang chịu áp lực giảm khi nguồn cung dồi dào khiến người mua có rất nhiều lựa chọn từ các bên bán.
Trong một ví dụ điển hình nhất, dầu thô Angola - loại dầu thường được Trung Quốc mua mạnh - đang được bán với mức chiết khấu lớn nhất trong hơn một thập kỷ, đôi khi được giao dịch ở mức thấp hơn gần 10 USD/thùng so với chuẩn dầu Brent toàn cầu.
Một dấu hiệu khác cho thấy thị trường đang dư cung là việc một số nhà máy lọc dầu Trung Quốc bắt đầu rao bán các lô dầu thô, thay vì tiếp tục nhập khẩu như thường lệ.
Từ giữa tháng, dầu thô Trung Đông đã chuyển sang trạng thái contango - giá giao ngay thấp hơn giá kỳ hạn - phản ánh tình trạng dư cung trên thị trường. Đến ngày 25/6, dầu Brent chuẩn toàn cầu cũng chuyển sang cấu trúc này, khi giá giảm xuống dưới 75 USD/thùng lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát.
Daan Struyven, đồng Giám đốc bộ phận hàng hóa toàn cầu tại Goldman Sachs cho biết: “Hiện nay, mua một thùng dầu để giao ngay còn rẻ hơn mua một thùng giao vào ngày mai, do nhu cầu nhập khẩu các loại dầu thô Trung Đông từ châu Á đang suy yếu. Việc mở lại tuyến hàng hải diễn ra nhanh chóng và khá thuận lợi”.
Đầu tháng 4, giá Dated Brent - giá dầu vật chất quan trọng nhất thế giới - đã vượt 140 USD/thùng, lên mức cao nhất trong lịch sử. Đà tăng này được thúc đẩy bởi làn sóng mua tích trữ của các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu trước lo ngại nguồn cung bị gián đoạn do xung đột với Iran. Tuy nhiên, đến nay, giá dầu này đã giảm khoảng một nửa và gần quay trở lại mức ghi nhận khi xung đột bùng phát.
Đà giảm của giá dầu đã làm dấy lên trở lại lo ngại về tình trạng dư cung lớn trên thị trường - kịch bản vốn được dự báo sẽ chi phối thị trường dầu mỏ trong năm nay. Tuần trước, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng dự báo thị trường có thể đối mặt với tình trạng dư cung đáng kể vào năm 2027.
Tuy nhiên, phần lớn thành công của thị trường dầu mỏ trong việc giải quyết vấn đề gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz đạt được nhờ việc giảm lượng tồn kho cần được bổ sung, có khả năng hấp thụ một phần lượng cung dư thừa đó.
Ngay cả trước khi thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran được ký kết, hàng triệu thùng dầu mỗi ngày đã bắt đầu âm thầm đưa vào thị trường toàn cầu, bao gồm cả nguồn cung từ UAE và Kuwait với sự hỗ trợ từ quân đội Mỹ.
UAE là một trong những nước nhanh chóng tăng cường xuất khẩu dầu thông qua các tàu tắt tín hiệu định vị trong thời gian xung đột. Theo IEA, đến đầu tháng 6, xuất khẩu dầu của nước này đã phục hồi lên gần 85% so với trước xung đột, dù khi đó thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa được ký kết.
Trong những tuần gần đây, UAE đã chào bán khoảng 60 triệu thùng dầu thô khai thác tại khu vực Vịnh Ba Tư thông qua nhiều đợt đấu thầu giao hàng trong các tháng tới. Mỗi đợt chào bán mới đều tạo thêm áp lực giảm giá đối với dầu thô Trung Đông.
Hệ quả là hàng triệu thùng dầu vốn thường được xuất sang châu Á nay đang được chuyển hướng sang châu Âu. Trước đó, Bloomberg đưa tin ít nhất 6 siêu tàu chở dầu vận chuyển tổng cộng 12 triệu thùng dầu thô từ UAE và Oman dự kiến sẽ cập cảng châu Âu trong tháng tới.
Trong khi đó, mức dự trữ thấp đáng báo động ở một số khu vực trên thế giới khiến thị trường cực kỳ dễ bị tổn thương trước những cú sốc và sự gián đoạn mới.
Lượng dự trữ dầu thô của Mỹ, bao gồm cả dự trữ chiến lược, hiện đang ở mức thấp nhất kể từ năm 1984, trong khi lượng dự trữ tại trung tâm định giá quan trọng Cushing cũng gần ở mức tối thiểu hoạt động. Kết quả là giá dầu của Mỹ mạnh hơn so với phần còn lại của thế giới, làm giảm nhu cầu xuất khẩu.
Tuy nhiên, ở những nơi khác, dấu hiệu suy yếu ngắn hạn đang xuất hiện.
Trong tuần này, dầu thô khu vực Biển Bắc được giao dịch với mức giá thấp hơn hợp đồng tương lai Brent, cho thấy nguồn cung tại khu vực thiết lập giá chuẩn dầu toàn cầu đang khá dồi dào.
Theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp, trong những ngày gần đây, hoạt động bán các hợp đồng phái sinh dầu chủ yếu đến từ các hãng giao dịch hàng hóa và các doanh nghiệp kinh doanh dầu vật chất.
Trong khi đó, các loại dầu thô của Angola, vốn thuộc nhóm dầu có tỷ trọng trung bình và có đặc tính tương đồng với lượng lớn dầu đang được xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư, cũng chịu áp lực giảm giá đặc biệt mạnh.
“Các nhà máy lọc dầu ở châu Á đã được cung ứng đủ dầu đến hết tháng 8. Việc các lô dầu giao ngay từ eo biển Hormuz quay trở lại thị trường chỉ khiến nguồn cung dư thừa hơn, trong khi nhu cầu từ Trung Quốc vẫn chưa phục hồi”, June Goh, nhà phân tích thị trường dầu mỏ cấp cao tại Sparta Commodities cho biết.