Chuyển đổi số hướng tới vận hành bền vững cho ngành nước
Ngành nước Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi toàn diện nhằm đáp ứng đồng thời các mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước, tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững. Tại hội thảo về chuyển đổi số trong ngành nước do Schneider Electric tổ chức tại Hà Nội, các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp cho rằng số hóa không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với lĩnh vực cấp thoát nước.
Theo định hướng “chuyển đổi kép”, ngành nước cần kết hợp giữa chuyển đổi số và mục tiêu phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực tài nguyên và tốc độ đô thị hóa ngày càng gia tăng. Trọng tâm của quá trình này là chuyển từ mô hình quản lý phân tán sang quản trị dữ liệu tập trung, coi dữ liệu là nền tảng cho vận hành và ra quyết định.
 |
| Ông Vũ Ngọc Tuấn, Phó trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp & Môi trường chia sẻ tại sự kiện |
Ông Vũ Ngọc Tuấn, Phó trưởng phòng Công nghệ số, Cục Chuyển đổi số, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, chuyển đổi số trong ngành nước không chỉ dừng ở việc số hóa cục bộ mà cần tái cấu trúc toàn diện nhằm giải quyết đồng thời bài toán an ninh nguồn nước, tối ưu năng lượng và giảm phát thải.
 |
| Ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam chia sẻ tại sự kiện |
Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Điệp, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam nhận định, nhu cầu sử dụng nước gia tăng cùng sức ép từ đô thị hóa và biến đổi khí hậu đang buộc các doanh nghiệp ngành nước phải thay đổi phương thức quản trị. Theo ông Điệp, thay vì điều hành dựa trên các báo cáo tổng hợp như trước đây, doanh nghiệp cần chuyển sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực.
 |
| Bà Đoàn Thị Hà, Phó Tổng Giám đốc Khối Tự động hóa Công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam chia sẻ tại sự kiện |
Bà Đoàn Thị Hà, Phó tổng giám đốc Khối Tự động hóa Công nghiệp của Schneider Electric Việt Nam, cho biết: “Với vai trò là đối tác công nghệ năng lượng hàng đầu, Schneider Electric cung cấp các giải pháp toàn diện xuyên suốt vòng đời nước, tích hợp điện hóa, tự động hóa và số hóa. Không chỉ cung cấp công nghệ, mà chúng tôi cùng ngành nước Việt Nam xây dựng năng lực vận hành dựa trên dữ liệu, hướng tới một hệ thống nước thông minh hơn, linh hoạt hơn và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững”.
Những thách thức then chốt của ngành nước Việt Nam
Tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra nhiều thách thức lớn mà ngành nước Việt Nam phải đối mặt.
Đầu tiên, biến đổi khí hậu khiến nguồn nước ngày càng khan hiếm, trong khi các tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe. Bên cạnh đó, hệ thống hạ tầng cũ kỹ làm gia tăng thất thoát nước và tiêu hao năng lượng. Một số mạng lưới cấp nước hiện có tỷ lệ thất thoát nước không doanh thu ở mức rất cao.
Hạ tầng xuống cấp cũng ảnh hưởng đến chi phí năng lượng, đặc biệt khi chất lượng điện năng suy giảm và giá năng lượng biến động. Đối với các doanh nghiệp, việc tối ưu hóa chi phí đầu tư (CAPEX) trong khi vẫn đảm bảo giảm chi phí vận hành (OPEX) là thách thức quản trị then chốt trong điều kiện ngân sách hạn chế.
Ngoài ra, việc dữ liệu và hệ thống công nghệ còn rời rạc khiến doanh nghiệp khó theo dõi xuyên suốt hoạt động vận hành. Điều này dẫn tới độ trễ trong phân tích, đánh giá và ra quyết định, đồng thời làm gia tăng rủi ro an ninh mạng đối với hạ tầng trọng yếu.
Theo các doanh nghiệp công nghệ, để giải quyết các vấn đề trên, ngành nước cần tiếp cận theo hướng tích hợp đồng bộ từ hạ tầng điện, thiết bị hiện trường, hệ thống điều khiển đến nền tảng dữ liệu, thay vì đầu tư riêng lẻ từng phần.
Lời giải công nghệ
Theo các nghiên cứu và triển khai thực tế, chi phí năng lượng có thể chiếm từ 25-40% tổng chi phí vận hành của doanh nghiệp ngành nước. Do đó, tối ưu năng lượng đóng vai trò then chốt trong nâng cao hiệu quả tài chính và giảm phát thải.
Việc ứng dụng dữ liệu thời gian thực, mô hình thủy lực và trí tuệ nhân tạo cho phép doanh nghiệp chuyển từ vận hành phản ứng sang chủ động, góp phần giảm thất thoát nước và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên.
Tại hội thảo, Schneider Electric đã giới thiệu mô hình tích hợp từ hệ thống điện, thiết bị hiện trường đến nền tảng phần mềm nhằm khai thác dữ liệu xuyên suốt và tối ưu vận hành. Trong đó, hệ thống quản lý năng lượng giúp giám sát và tối ưu tiêu thụ điện trong toàn bộ quy trình xử lý nước. Đặc biệt, giải pháp quản lý năng lượng ngành nước và nước thải giúp tiết kiệm năng lượng đến 30%, tăng hiệu quả vận hành lên đến 25% và giảm tổng chi phí sở hữu lên đến 20%.
 |
| Các chuyên gia từ Schneider Electric chia sẻ tại sự kiện “Chuyển đổi số trong ngành nước” |
Một số giải pháp biến tần được sử dụng để điều chỉnh hoạt động bơm theo nhu cầu thực tế, qua đó giảm tiêu hao năng lượng và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Bên cạnh đó, các thiết bị đo lường thông minh cho phép thu thập dữ liệu thời gian thực, hỗ trợ phát hiện thất thoát và nâng cao hiệu quả quản lý mạng lưới cấp nước.
Ở tầng điều khiển, các nền tảng tự động hóa mở được đánh giá có thể giúp doanh nghiệp vận hành linh hoạt hơn, dễ mở rộng hệ thống và giảm chi phí vòng đời nhờ tách biệt phần mềm với phần cứng.
Toàn bộ dữ liệu vận hành được tập trung về trung tâm điều hành hợp nhất, cho phép giám sát theo thời gian thực, hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định nhanh hơn và tối ưu hiệu suất toàn hệ thống.
 |
Khách mời trải nghiệm sản phẩm công nghệ ngành nước tại sự kiện |
Theo các chuyên gia, chuyển đổi số trong ngành nước không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp vận hành và các đối tác công nghệ nhằm xây dựng hạ tầng nước thông minh, an toàn và bền vững trong dài hạn.
