Doanh nghiệp dệt may lo thuế quan của Mỹ 12,5%, cao hơn các quốc gia sẽ dẫn đến khả năng dịch chuyển đơn hàng.
Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho biết, chính sách thương mại của Mỹ dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã thay đổi mạnh mẽ, từ việc tập trung vào Trung Quốc trong giai đoạn 2017-2021 sang chiến lược áp thuế trên phạm vi toàn cầu.
Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ việc sử dụng Đạo luật IEEPA để áp thuế diện rộng vào tháng 2/2026, chính quyền Mỹ đã chuyển sang các cơ sở pháp lý khác như Điều 122, Điều 232 và đặc biệt là Điều 301 để tiếp tục triển khai các biện pháp thuế quan.
Chính sách thuế mới của Mỹ áp dụng từ ngày 24/7 đã hình thành các tầng thuế quan khác nhau giữa các nền kinh tế, làm thay đổi tương quan cạnh tranh trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu.
Theo cơ chế mới, 17 quốc gia chỉ chịu mức thuế 10%, trong đó có Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Mexico và Ấn Độ.
Riêng Việt Nam bị áp mức thuế 12,5% theo Điều 301, cùng nhóm với Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, nhóm nước chịu mức thuế cao nhất trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu dệt may lớn vào thị trường Mỹ.
Không chỉ chịu thuế cao hơn, Việt Nam còn đứng ngoài chương trình hạn ngạch thuế quan (TRQ) mà Mỹ dành cho Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia nhằm khuyến khích nhập khẩu bông và nguyên phụ liệu từ Mỹ.
Vitas nhận định các đối thủ của Việt Nam đang có lợi thế rõ rệt cả về thuế quan lẫn hạn ngạch khi xuất khẩu sang Mỹ.
Cùng đó, cấu trúc thuế mới không chỉ tác động đến hàng may mặc thành phẩm mà còn có thể thúc đẩy sự dịch chuyển đơn hàng và chuỗi cung ứng đối với sợi, vải và nguyên liệu.
Trong bối cảnh chênh lệch thuế quan làm khó cho xuất khẩu, Vitas đề nghị Chính phủ sớm đàm phán với phía Mỹ để đưa mức thuế về 10% và tháo gỡ bất lợi cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Việt Nam cũng đã ban hành quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ đầu tháng 9/2026. Đây là cơ sở để Việt Nam tiếp tục trao đổi với Mỹ.
Đánh giá về thuế quan Mỹ tác động tới xuất khẩu dệt may, Chủ tịch HĐQT Vinatex Lê Tiến Trường cho rằng, thuế mới áp từ ngày 24/7 đã hình thành các tầng thuế quan khác nhau giữa các nền kinh tế, làm thay đổi tương quan cạnh tranh trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu.
"Tác động của chính sách này không thể chỉ được đánh giá qua mức thuế bình quân, mà cần phân tích đồng thời thuế MFN, thuế bổ sung thực tế, cơ cấu mặt hàng, nguồn gốc nguyên liệu và khả năng dịch chuyển đơn hàng giữa các quốc gia", ông Trường nhấn mạnh.
Do đó, các đơn vị phải đánh giá lại vị thế cạnh tranh theo từng ngành hàng, phân khúc và mắt xích của chuỗi giá trị; chủ động nhận diện cả rủi ro đối với hàng may mặc và những cơ hội mới đối với sợi, vải, nguyên liệu và các khâu sản xuất trung gian.
6 tháng đầu năm nay, xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt gần 23 tỷ USD, tuy vẫn tăng trưởng, nhưng là mức tăng nhẹ chỉ 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, tiếp theo là EU, Nhật Bản, Trung Quốc và ASEAN. Xuất khẩu sang Trung Quốc và EU tăng khá cho thấy các thị trường trọng điểm đang có dấu hiệu phục hồi, đồng thời phản ánh nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, mức tăng trưởng giữa các quốc gia cạnh tranh có sự phân hóa rõ rệt. Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu thế giới, nhưng cơ cấu xuất khẩu đang chuyển dịch khi dệt, sợi tăng nhanh hơn hàng may mặc.
Bangladesh phục hồi mạnh trong tháng 6, trong khi Ấn Độ tiếp tục gặp khó khăn do đơn hàng may mặc suy giảm; Indonesia chỉ duy trì mức tăng trưởng thấp. Diễn biến này cho thấy cạnh tranh không chỉ diễn ra về quy mô xuất khẩu mà ngày càng phụ thuộc vào cơ cấu sản phẩm, lợi thế thuế quan và khả năng thích ứng với sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng.
Năm nay, toàn ngành đặt mục tiêu xuất khẩu 48 - 49 tỷ USD, trong khi nửa đầu năm mới thực hiện được gần 23 tỷ USD, đồng nghĩa gánh nặng dồn lên chặng nửa cuối năm, bối cảnh thị trường khó hơn khi tiếp tục đối mặt với rủi ro địa chính trị kéo dài, doanh nghiệp phải cạnh tranh với các quốc gia xuất khẩu chịu thuế thấp hơn, chi phí đầu vào, sản xuất và vận tải duy trì ở mức cao.
