AI làm gia tăng tốc độ tấn công mạng
Binance - sàn giao dịch tài sản số lớn nhất thế giới - vừa trở thành mục tiêu của một vụ tấn công mạng với thiệt hại khoảng 6,34 tỷ USD. Theo báo cáo ban đầu, tin tặc tiếp cận nhân viên của sàn thông qua một cuộc phỏng vấn tuyển dụng giả, sau đó dụ tải phần mềm chứa mã độc để xâm nhập thiết bị nội bộ.
Tại Diễn đàn An ninh tài chính số Việt Nam 2026, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an cho biết, năm 2025, lực lượng chức năng ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng nhằm vào các hệ thống thông tin, trong đó có những hệ thống trọng yếu quốc gia. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng được ghi nhận, với thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
Theo ông Sơn, hệ thống tài chính - ngân hàng là mục tiêu ưu tiên của tội phạm mạng và các nhóm tin tặc quốc tế. Trước đây, tin tặc có thể mất cả tháng để nghiên cứu hệ thống lớn, tìm kiếm lỗ hổng và điểm yếu. Với sự hỗ trợ của AI, quá trình này có thể được rút ngắn đáng kể. Trong năm 2025, cơ quan chức năng cũng tiếp nhận một số vụ tấn công vào hệ thống tài chính - ngân hàng gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng.
“Sự phát triển mạnh mẽ của AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), chuỗi khối (Blockchain) và các công nghệ mới đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao chất lượng dịch vụ tài chính, tối ưu hóa hoạt động và mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, thách thức đối với an ninh mạng cũng ngày càng phức tạp”, Đại tá Nguyễn Bá Sơn nhấn mạnh.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) cũng cảnh báo, AI có thể liên tục tìm kiếm và khai thác lỗ hổng bảo mật, hoạt động 24/24 giờ thay vì bị giới hạn bởi thời gian làm việc như con người. Khả năng phát hiện điểm yếu nhanh hơn, tạo ra các hình thức giả mạo thuyết phục hơn và mở rộng quy mô tấn công đang đặt các hệ thống trước áp lực phòng thủ ngày càng lớn.
Theo Đại tá Nguyễn Bá Sơn, hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính tại Việt Nam, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản ngân hàng, ví điện tử và tài khoản tại các tổ chức trung gian thanh toán có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Các ngân hàng đã phát đi hàng triệu cảnh báo, đồng thời phối hợp thu hồi hoặc tạm dừng các giao dịch liên quan đến hoạt động tội phạm mạng, với tổng giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Bộ Công an phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thí điểm hệ thống tra soát, truy vết dòng tiền liên quan đến các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng. Hệ thống hướng tới hỗ trợ thu hồi tài sản, giảm thiểu thiệt hại cho người dân.
Về phía Ngân hàng Nhà nước, ông Hoàng Minh Tiến, Phó cục trưởng Cục Công nghệ thông tin cho biết, ngành ngân hàng đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác thực danh tính khách hàng ngay từ khâu mở tài khoản. Các giao dịch giá trị lớn cũng phải áp dụng phương thức xác thực mạnh bằng dữ liệu sinh trắc học.
Đáng chú ý, hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) đã phát cảnh báo tới 5,8 triệu lượt khách hàng tính đến tháng 10/2026. Trong đó, khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy 1,9 triệu lượt giao dịch có dấu hiệu lừa đảo sau khi nhận cảnh báo, qua đó bảo vệ số tiền gần 7.200 tỷ đồng.
Doanh nghiệp tăng lớp bảo vệ
AI tự động hóa càng cao thì con người càng phải can thiệp giám sát bấy nhiêu.
Khi AI ngày càng được tích hợp vào quy trình vận hành, giám sát giao dịch và xử lý dữ liệu khách hàng, các doanh nghiệp phải đồng thời khai thác lợi ích của công nghệ và kiểm soát những rủi ro phát sinh, đặc biệt là nguy cơ lộ lọt dữ liệu và mất an toàn hệ thống.
Năm 2025, Techcombank phát hiện và xử lý 142.548 sự kiện an ninh mạng mà không ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ; đồng thời xác định, xử lý 28.423 thông tin xác thực bị rò rỉ và dữ liệu khách hàng nhạy cảm bị lộ trên Internet. Đặc biệt, ngân hàng đã ngăn chặn 2.642 website, ứng dụng, trang mạng xã hội và tin nhắn giả mạo ngân hàng.
Một trong những biện pháp được Techcombank triển khai là đánh giá lỗ hổng trên toàn bộ 27.468 tài sản công nghệ, đồng thời tự động hóa việc phân tích 37.429 lỗ hổng bảo mật mới. Ngân hàng cũng phát triển các công cụ bảo mật nội bộ, trong đó có mô hình AI hỗ trợ đánh giá mối đe dọa và chuẩn hóa các biện pháp kiểm soát rủi ro khi triển khai nhiều tác nhân AI (AI Agent) vào hoạt động.
Tại MB, hệ thống giám sát an ninh mạng SOC 24/7 đã phát hiện hơn 324.000 dấu hiệu mất an toàn trong năm 2025. Trước nguy cơ các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi nhờ AI và rủi ro lộ lọt dữ liệu khi nhân viên sử dụng các công cụ AI tạo sinh (GenAI) bên ngoài hệ thống ngân hàng, MB định hướng xây dựng kế hoạch “Security for AI”, đồng thời nâng cấp nền tảng chống thất thoát dữ liệu (DLP). Ngân hàng cũng sẽ phát triển hệ thống Fraud Intelligence nhằm chủ động phát hiện, ngăn chặn các hành vi lừa đảo tài chính ngày càng phức tạp.
Ông Nguyễn Tấn Lực, Giám đốc Giải pháp số HDBank chia sẻ ba bài toán ngân hàng đã giải quyết nhờ ứng dụng AI trong vận hành và kiểm soát nội bộ. Cụ thể, hệ thống RAG hỗ trợ nhân viên tra cứu quy định nội bộ kèm trích dẫn văn bản; AI tại Call Center phân tích cuộc gọi, nhận diện khách hàng có ý định rời bỏ dịch vụ và đánh dấu những trường hợp cần kiểm tra; còn Smart Audit cho phép kiểm tra tự động 100% tài khoản người dùng trên toàn hệ thống, thay cho phương thức lấy mẫu khoảng 60 tài khoản mỗi quý trước đây.
“Chúng ta ứng dụng AI để tiến lên, nhưng phải đảm bảo an toàn để phát triển và tuân thủ để đi đường dài. AI tự động hóa càng cao thì con người càng phải can thiệp giám sát bấy nhiêu”, ông Lực nhấn mạnh.
Với tập đoàn công nghệ như FPT, bài toán an ninh mạng được đặt ra trên phạm vi toàn hệ thống, từ bảo vệ hạ tầng vận hành đến quản lý dữ liệu khách hàng tại các công ty thành viên. Để kiểm soát rủi ro, FPT đã đầu tư các giải pháp chống thất thoát dữ liệu, tăng cường hệ thống an toàn thông tin và phát triển các sản phẩm an ninh mạng như CyRadar, FPT.EagleEye. Trong năm 2025, toàn bộ lỗ hổng an toàn thông tin được phát hiện đều được đánh giá mức độ rủi ro và có phương án khắc phục; 100% nhân viên hoàn thành chương trình mô phỏng tấn công lừa đảo.
Vinamilk nhận định, các cuộc tấn công sử dụng AI có thể trở thành xu hướng chủ đạo trong năm 2026, với những hình thức như lừa đảo qua email, tin nhắn (phishing), giả mạo bằng công nghệ deepfake, chiếm đoạt tài khoản và các chiến dịch tấn công tự động hóa. Để ứng phó, doanh nghiệp duy trì hệ thống quản lý an ninh thông tin theo tiêu chuẩn ISO 27001:2022, triển khai bảo mật đa lớp, xác thực đa yếu tố, sao lưu dữ liệu, kiểm thử xâm nhập và đào tạo nhân viên định kỳ.
Với Thế Giới Di Động (MWG), thách thức bảo mật xuất phát từ quy mô dữ liệu khách hàng lớn và mạng lưới vận hành rộng khắp. Riêng công ty con Điện máy Xanh (DMX), trong 10 tháng đầu năm đã ghi nhận 60 triệu giao dịch tại hơn 3.000 cửa hàng, với tổng giá trị thanh toán tiện ích và ngân hàng lên tới 92.000 tỷ đồng.
MWG đã triển khai mô hình bảo mật nhiều lớp nhằm giám sát và ngăn chặn rủi ro an ninh mạng. Các hệ thống ERP, CRM, thương mại điện tử, BI và POS được vận hành trên nền tảng tập trung để tăng cường kiểm soát. Doanh nghiệp cũng phối hợp với A05 tổ chức hội thảo về Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời tập huấn an toàn thông tin cho nhân viên.