Giá cước vận tải biển tăng cao tại các tuyến đi Mỹ, EU... làm tăng khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Thị trường vận tải biển quốc tế đang chứng kiến một đợt tăng giá cước mạnh trên nhiều tuyến vận chuyển trọng điểm.
Diễn biến này không chỉ làm gia tăng chi phí logistics mà còn tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh đơn hàng có xu hướng giảm, giá xuất khẩu khó tăng.
Tuyến vận tải đi Mỹ, Canada tăng mạnh nhất
Theo ghi nhận từ thị trường, từ đầu tháng 5/2026 đến nay, giá cước vận tải biển liên tục tăng trên các tuyến vận chuyển chính đi Bắc Mỹ và châu Âu.
Trên tuyến bờ Tây Mỹ, cước vận chuyển đến Los Angeles trong giai đoạn từ ngày 15 đến 30/6 đã tăng lên khoảng 6.500 USD cho mỗi container nguyên chiếc (FCL), cao hơn 27% so với mức 5.100 USD trong nửa đầu tháng 6. Nếu so với cuối tháng 5, giá cước tuyến này đã tăng khoảng 90%, tương đương tăng hơn 3.100 USD mỗi container.
Đáng chú ý, so với giai đoạn ổn định trước 28/2, mức tăng còn mạnh hơn, cước vận tải đến Los Angeles đã tăng tới 232%, tương đương tăng thêm khoảng 4.650 USD cho mỗi container.
Tình hình tương tự cũng diễn ra trên tuyến bờ Đông Mỹ. Cước vận chuyển đến New York trong nửa cuối tháng 6 đạt khoảng 7.900 USD/FCL, tăng 23% so với nửa đầu tháng và cao hơn 70% so với cuối tháng 5. So với thời điểm trước cuối tháng 2, mức cước hiện nay đã tăng khoảng 182%, tương đương tăng hơn 5.100 USD mỗi container.
Đối với thị trường Canada, giá cước đến Toronto và Montreal hiện khoảng 10.050 USD/FCL, tăng 17% so với đầu tháng 6. So với cuối tháng 5, mức tăng lên tới 73%, còn so với thời điểm trước ngày 28/2 đã tăng hơn gấp đôi.
Việc giá cước tăng nhanh đang tạo áp lực đáng kể đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. Những ngành hàng có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ, Canada và châu Âu như thủy sản, đồ gỗ, dệt may, da giày hay nông sản chế biến đều phải đối mặt với nguy cơ chi phí vận chuyển gia tăng làm giảm lợi nhuận.
Các chuyên gia logistics cho rằng đợt tăng giá cước hiện nay xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Những rủi ro liên quan đến eo biển Hormuz và tình trạng mất an ninh tại khu vực Biển Đỏ khiến nhiều hãng tàu tiếp tục tránh tuyến đường truyền thống qua kênh đào Suez.
Thay vào đó, các tàu phải di chuyển vòng qua Mũi Hảo Vọng ở phía Nam châu Phi. Hành trình kéo dài hơn đồng nghĩa với việc tiêu hao thêm nhiên liệu, tăng chi phí vận hành, kéo dài vòng quay tàu và làm giảm năng lực cung ứng vận tải thực tế trên thị trường.
Bên cạnh yếu tố địa chính trị, nhu cầu vận chuyển hàng hóa quốc tế cũng đang gia tăng mạnh. Nhiều nhà nhập khẩu tại Mỹ đang đẩy nhanh tiến độ nhập hàng nhằm chuẩn bị cho khả năng nước này điều chỉnh chính sách thuế quan từ tháng 7/2026. Xu hướng nhập hàng sớm khiến nhu cầu đặt chỗ trên các tuyến châu Á - Bắc Mỹ tăng đột biến trong thời gian ngắn.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp
Theo đánh giá của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), đợt tăng cước hiện nay đang tạo ra áp lực kép đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản. Một mặt, chi phí logistics tăng làm giảm biên lợi nhuận, nhất là với các hợp đồng đã chốt giá trước đó hoặc các đơn hàng có giá trị gia tăng chưa đủ cao để hấp thụ chi phí vận tải.
Mặt khác, lịch trình tàu bất ổn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giao hàng, thời gian lưu kho lạnh và khả năng đáp ứng cam kết với khách hàng.
Rủi ro với thủy sản không chỉ dừng lại ở giá cước vận chuyển mà doanh nghiệp còn phải gánh thêm các chi phí liên quan đến container lạnh, điện lạnh, lưu bãi, chứng từ, phụ phí đổi lịch tàu và nhiều khoản phát sinh khác.
Các mặt hàng như tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc hoặc sản phẩm chế biến sâu xuất khẩu sang Mỹ, EU và Canada là những nhóm chịu tác động rõ nhất do yêu cầu bảo quản nghiêm ngặt và thời gian vận chuyển kéo dài.
Doanh nghiệp dệt may cũng đang theo dõi sát diễn biến của thị trường vận tải. Đơn hàng cho quý III và quý IV hiện có dấu hiệu chững lại, cộng với áp lực từ chi phí đầu vào, logistics và vận tải tăng cao đang đe dọa lợi nhuận, trong khi đó, giá bán sản phẩm không tăng tương ứng.
Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex) cho biết, kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, bất ổn địa chính trị, cước vận tải biển tiếp đà tăng khiến nhu cầu tiêu dùng dệt may tại các thị trường chủ lực đều suy giảm trong những tháng đầu năm và tiếp tục đe dọa cho những tháng cuối năm.
Các đơn vị nghiên cứu thị trường vận tải biển nhận định mặt bằng giá cước hiện nay có thể tiếp tục duy trì ở mức cao ít nhất đến hết tháng 7/2026. Nhu cầu vận chuyển vẫn đang tăng mạnh trong khi năng lực vận tải toàn cầu chưa được cải thiện đáng kể.
Trước diễn biến này, VASEP khuyến nghị các doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động xây dựng phương án ứng phó. Trong ngắn hạn, doanh nghiệp nên đặt chỗ vận chuyển sớm, theo dõi sát lịch trình tàu và hạn chế phụ thuộc vào một hãng tàu hoặc một cảng trung chuyển duy nhất.
Đối với các hợp đồng mới, doanh nghiệp cần tính toán lại cơ cấu giá bán, đưa yếu tố biến động cước vận tải và các loại phụ phí vào quá trình đàm phán với khách hàng. Với những đơn hàng đã ký kết, cần chủ động trao đổi với đối tác về khả năng điều chỉnh thời gian giao hàng hoặc chia sẻ chi phí phát sinh nhằm giảm thiểu rủi ro.
Đặc biệt, đối với các lô hàng xuất khẩu đi Mỹ và Canada trong các tháng 7 và 8, doanh nghiệp cần thận trọng khi cam kết thời gian giao hàng cố định.
