Bài toán cổ tức và biên khả năng thanh toán
Mở đầu phiên chất vấn, một cổ đông bày tỏ sự không hài lòng với mức chi trả cổ tức năm nay, cho rằng tỷ lệ cổ tức bằng tiền mặt và cổ phiếu hiện tại là chưa thỏa đáng. Ngoài ra, cổ đông này đề nghị Công ty cần chứng minh EPS tăng trước khi tăng vốn bằng hình thức phát hành cổ phiếu để trả cổ tức.
Trả lời câu hỏi này, ông Đinh Việt Tùng - Chủ tịch HĐQT BMI cho biết, mức chi trả cổ tức năm 2025 gồm 5% bằng tiền mặt và 10% bằng cổ phiếu. Mức chi trả này gắn liền với yêu cầu duy trì biên khả năng thanh toán theo quy định của Bộ Tài chính.
Giải trình cụ thể hơn về vấn đề này, ông Sài Văn Hưng, Kế toán trưởng của Bảo Minh cho biết, việc chi trả cổ tức bằng tiền mặt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến biên khả năng thanh toán của Tổng công ty. Trong những năm qua, biên khả năng thanh toán suy giảm do doanh thu tăng trưởng nhanh trong khi vốn chủ sở hữu chưa tăng tương ứng. Cụ thể, từ năm 2020 đến 2022, khi Bảo Minh chỉ trả cổ tức bằng tiền mặt ở mức 15%-20%, biên khả năng thanh toán liên tục giảm: năm 2020 còn 154%, năm 2021 còn 134%, năm 2022 chỉ còn 115%. Hiện tại, biên khả năng thanh toán của Bảo Minh đang ở mức 124%.
Ông Hưng cũng chia sẻ thêm số liệu đáng chú ý: vốn điều lệ của Bảo Minh đạt 755 tỷ đồng vào năm 2007 và từ đó đến nay, Tổng công ty không huy động thêm vốn từ cổ đông mà chỉ tăng vốn thông qua phát hành cổ phiếu trả cổ tức. Tổng cộng trong giai đoạn 2007-2024, Bảo Minh đã chi trả cổ tức bằng tiền mặt lên tới 1.720 tỷ đồng - gấp hơn 2 lần số vốn góp của cổ đông tại năm 2007. Riêng năm 2025, cổ đông dự kiến nhận thêm 75 tỷ đồng cổ tức tiền mặt. Trong bối cảnh kế hoạch tăng trưởng doanh thu năm 2026, Bảo Minh cần thiết phải tăng vốn từ lợi nhuận sau thuế để đảm bảo biên khả năng thanh toán theo quy định. Nếu không duy trì mức vốn cần thiết, khi phát sinh bồi thường lớn - như bão Yagi năm 2024 hay bão, lụt miền Trung năm 2025 - doanh nghiệp sẽ không đảm bảo khả năng chi trả và có nguy cơ bị Bộ Tài chính cảnh báo.
Theo ông Tùng, quan điểm của HĐQT Bảo Minh là dù phải cân đối với yêu cầu an toàn tài chính, HĐQT và Ban Điều hành luôn hướng tới mục tiêu mang lại lợi ích tối đa cho cổ đông. Thực tế từ 2019 đến nay, mức chi trả cổ tức của Bảo Minh luôn ở mức cao so với mặt bằng thị trường: năm 2019 là 15%, năm 2020 là 40%, năm 2021 là 15%, năm 2022 là 5%, năm 2023 là 15%, năm 2024 là 18,5% và năm 2025 là 15%.
Ông Tùng cũng thẳng thắn nhìn nhận áp lực kép từ việc trả cổ tức bằng cổ phiếu: khi tăng vốn, áp lực cổ tức năm sau tự động tăng lên, tạo vòng xoáy khó giải quyết. Chính vì vậy, tăng vốn điều lệ bằng dòng tiền thực được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhất mà Bảo Minh muốn thực hiện trong năm nay. Khi vốn điều lệ được củng cố từ dòng tiền thực, tình hình tài chính sẽ được cải thiện và việc chi trả cổ tức bằng tiền mặt sẽ có điều kiện tăng lên. Ông mong cổ đông chia sẻ và đồng hành với định hướng này.
EPS giảm do đâu?
Một cổ đông khác lại cho rằng, HĐQT và Ban điều hành đang dùng lý do thiên tai và cạnh tranh để biện minh cho tình trạng EPS ngày càng đi xuống - trong khi các đối thủ như BIC, MIG, OPES hoạt động trong cùng môi trường nhưng vẫn phát triển tốt, trong khi Bảo Minh có xuất phát điểm trước các công ty này. Cổ đông này cũng đưa ra so sánh cụ thể: MIG chỉ chi cho thưởng và phúc lợi xã hội khoảng 18 tỷ đồng - bằng một nửa Bảo Minh, nhưng lợi nhuận làm ra cao hơn nhiều, và năm nay dám đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 550 tỷ đồng so với 340 tỷ đồng của Bảo Minh. Từ đó, cổ đông đề nghị xem xét lại tỷ lệ thưởng, phúc lợi và cơ chế chi trả - thay vì trả bằng tiền mặt, nên chuyển sang trả thưởng bằng cổ phiếu để các thành viên công ty có trách nhiệm hơn, tránh thất thoát tài sản như đã phản ánh trong báo cáo.
Về ý kiến này, ông Vũ Anh Tuấn - Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc Bảo Minh lý giải rằng, mỗi doanh nghiệp có lợi thế riêng và không thể so sánh đơn thuần. MIG có lợi thế từ hệ sinh thái ngân hàng, trong khi Bảo Minh có ưu thế về mạng lưới công ty thành viên trải rộng khắp các tỉnh, thành phố, dựa trên khai thác nghiệp vụ truyền thống và hệ thống địa phương. Chi phí lao động và vận hành hệ thống của hai đơn vị cũng khác nhau, dẫn đến cách đặt mục tiêu lợi nhuận bền vững cũng khác.
Đối với vấn đề thiên tai, ông Tuấn nhấn mạnh, đây là yếu tố khó lường và phân bổ không đồng đều. Có địa phương chịu thiên tai nhiều hơn, có doanh nghiệp bảo hiểm phải giải quyết tổn thất lớn hơn các đơn vị khác mà không thể dự báo trước. Điển hình trong năm vừa qua, Thái Nguyên bị ngập lụt thiệt hại rất lớn, khu vực miền Trung cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ bão lũ. Bên cạnh đó, mức chi phí bồi thường còn phụ thuộc vào điều khoản cụ thể trong từng hợp đồng bảo hiểm - đây là yếu tố không thể bỏ qua khi đánh giá hiệu quả kinh doanh.
Ông Đinh Việt Tùng - Chủ tịch HĐQT bổ sung thêm nhiều góc nhìn quan trọng. Về cam kết với khách hàng, ông khẳng định tôn chỉ của Bảo Minh là thanh toán tối đa các khoản khách hàng được hưởng theo đúng cam kết - không bao giờ tính toán cắt giảm phần bồi thường. Trong 2 năm qua, Bảo Minh là một trong những công ty bảo hiểm đầu tiên có mặt tại hiện trường ngay khi có tổn thất. Năm 2024 và 2025, Công ty đã chi bồi thường tổn thất rất lớn, đặc biệt do bão Yagi và lũ lụt miền Trung - những sự kiện ảnh hưởng trực tiếp đến các nghiệp vụ truyền thống của Bảo Minh như xe cơ giới và tài sản.
Về EPS giảm, ông Tùng giải thích, khi vốn tăng, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn sẽ giảm so với các năm trước. Nếu bỏ qua yếu tố này, tỷ lệ chi trả cổ tức hàng năm của Bảo Minh thực ra rất cao. Nhưng nếu chỉ lấy riêng chỉ tiêu lợi nhuận trên vốn thì EPS giảm vì tỷ lệ lợi nhuận chi trả cổ tức bằng cổ phiếu cao hơn tốc độ chi trả cổ tức bằng tiền mặt.
Về chính sách lương thưởng, ông Tùng thừa nhận thực tế đáng trăn trở: dù Bảo Minh thuộc Top 3 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, mức lương bình quân của cán bộ nhân viên chỉ xếp hạng 5, 6 hoặc 7 trong nhóm ngành. HĐQT ghi nhận sự đóng góp của đội ngũ và sẽ cân nhắc điều chỉnh phù hợp, nhưng việc tăng lương cần gắn với tăng năng suất lao động - điều chưa thể thực hiện ngay do xuất phát điểm còn thấp. Mọi khoản chi lương thưởng, phúc lợi đều được thực hiện trên nguyên tắc có mục đích rõ ràng, đạt hiệu quả và phản ánh đầy đủ trong các báo cáo tại đại hội.
Kết thúc phần giải đáp, ông Tùng khẳng định: "Bảo Minh không dùng lý do thiên tai bão lũ để giải trình cho việc không đạt EPS, đồng thời mong cổ đông chia sẻ thêm để cùng tìm hướng tháo gỡ trong thời gian tới".
Năm 2025, Bảo Minh ghi nhận tổng doanh thu đạt gần 7.112 tỷ đồng, tương đương 96,89% kế hoạch cả năm và tăng trưởng 1,86% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế đạt hơn 302 tỷ đồng, hoàn thành 100,75% kế hoạch cả năm và tăng 10,83% so với cùng kỳ.
ĐHĐCĐ năm 2026 thông qua kế hoạch kinh doanh năm 2026 với các chỉ tiêu tài chính cụ thể: tổng doanh thu là 7.260 tỷ đồng, tăng trưởng 2,08% so với kết quả thực hiện năm 2025. Lợi nhuận trước thuế kỳ vọng đạt tối thiểu 340 tỷ đồng, trong khi tỷ lệ chia cổ tức dự kiến ở mức tối thiểu 10%.