Indermit Gill, nhà kinh tế trưởng của WB cho rằng việc leo thang xung đột giữa Mỹ và Iran có thể làm bùng phát lạm phát trở lại, đẩy lãi suất lên cao và khiến tăng trưởng toàn cầu giảm xuống còn 1,3% từ mức 2,9% trong năm ngoái.
WB đã mô phỏng ba kịch bản trong dự báo kinh tế tháng 6 do sự bất ổn cao vây quanh xung đột Trung Đông, nhưng kịch bản xấu nhất với cuộc xung đột kéo dài sáu tháng hoặc hơn đã gần như trở thành hiện thực. Theo kịch bản đó, lạm phát toàn cầu sẽ đạt 4,5%.
Việc giao tranh kéo dài và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dầu mỏ trong khu vực cũng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực bằng cách làm gián đoạn việc vận chuyển phân bón, khí heli và lưu huỳnh cần thiết trong nông nghiệp, gây ra một chuỗi các tác động thứ cấp có thể bao gồm lãi suất cao hơn.
đây là phát ngôn đầu tiên từ một quan chức cấp cao của WB kể từ khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang mạnh trở lại.
Xung đột đã tiếp tục leo thang trong tuần này với các cuộc tấn công qua lại giữa Mỹ và Iran. Hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn gặp gián đoạn, trong khi lực lượng Houthi đã tuyên bố phong tỏa tuyến vận tải qua eo Bab el-Mandeb dẫn vào Biển Đỏ.
Ông Gill cho biết, các quốc gia thu nhập thấp chưa phục hồi sau đại dịch Covid có thể phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng hơn, trong khi các quốc gia có mức nợ cao sẽ bị ảnh hưởng bởi chi phí vay tăng cao khi lãi suất leo thang, làm giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu khác.
Những dấu hiệu căng thẳng đã bắt đầu xuất hiện. Một số quốc gia gặp khó khăn về tài chính đã đề nghị Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tăng quy mô các khoản vay hiện có. Trong khi đó, Pakistan tuần này cũng đã đề nghị Mỹ cung cấp gói hỗ trợ ổn định tỷ giá trị giá 10 tỷ USD.
Theo dự báo của WB hồi tháng 6, có tới 40% các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình (khoảng 32 quốc gia) đang ở trong tình trạng căng thẳng nợ hoặc có nguy cơ cao rơi vào tình trạng này. Ông Gill cảnh báo số lượng này có thể cao hơn nữa nếu lãi suất tăng trở lại, đồng thời nhấn mạnh ngay cả những quốc gia tránh được nguy cơ vỡ nợ cũng có thể chứng kiến triển vọng tăng trưởng dài hạn xấu đi.
Theo dữ liệu của WB, tỷ lệ nợ trên GDP trung bình của các nước thị trường mới nổi và đang phát triển là khoảng 74% vào năm 2025, cao hơn nhiều so với tỷ lệ gần 50-55% trước đại dịch bắt đầu vào cuối năm 2019. Đối với các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này là 67%, tăng từ khoảng 40%.
Ông Gill cho biết các nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ - đã tương đối được bảo vệ khỏi tác động của cuộc xung đột Trung Đông khi mỗi nước đều được hưởng lợi từ các nguồn lực phục hồi khác nhau. Tuy nhiên, các nước đang phát triển phải đối mặt với những thách thức lớn hơn.
Nhóm 20 nền kinh tế lớn đã đạt được tiến bộ trong việc cải cách quy trình tái cấu trúc nợ khi các điểm yếu về nợ gia tăng, nhưng những cải thiện này diễn ra chậm chạp.
Tuy nhiên, ông Gill cho biết có một số tin tốt cho các nước đang phát triển, khi một phân tích mới của WB về mức độ sẵn sàng đối với trí tuệ nhân tạo (AI) cho thấy những nền kinh tế này có thể hưởng lợi từ công nghệ AI và những lợi ích về năng suất mà nó hứa hẹn. Đặc biệt, tỷ lệ người dân ở các nước thu nhập thấp có khả năng bị ảnh hưởng tiêu cực bởi AI là khoảng 10%, so với khoảng 30-40% ở các nước giàu hơn.
"Vì vậy, AI có thể là một lợi ích rất lớn… Các nước đang phát triển nên lạc quan hơn nhiều về tác động của AI so với các nước phát triển. AI có khả năng giúp khôi phục tăng trưởng lên mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ, nhưng có lẽ không phải trong thập kỷ này”, ông Gill cho biết.