Từ sản phẩm đầu tư đến tài sản bảo đảm
Theo đánh giá từ các chuyên gia tại BlackRock, bước phát triển tiếp theo của quỹ token hóa nằm ở cách sử dụng tài sản, không chỉ ở hình thức phát hành. Token hóa là việc thể hiện quyền sở hữu hoặc quyền lợi đối với tài sản bằng token trên hệ thống sổ cái số như blockchain. Với quỹ đầu tư, token có thể đại diện cho chứng chỉ quỹ. Công nghệ thay đổi cách ghi nhận và chuyển giao quyền sở hữu, nhưng không tự làm thay đổi danh mục mà quỹ nắm giữ.
Cùng với đó, BlackRock đang tìm cách mở rộng việc sử dụng quỹ token hóa làm tài sản bảo đảm và chuyển giao giữa các nhà đầu tư được chấp thuận. Mục tiêu là giảm nhu cầu yêu cầu quỹ mua lại chứng chỉ để lấy tiền mặt trước khi chuyển giá trị cho một bên khác. Ông Dan Maley, phụ trách mảng kinh doanh tiền mặt của BlackRock tại châu Á - Thái Bình Dương, cho biết các quỹ token hóa của hãng đã được sử dụng làm tài sản bảo đảm trong thị trường tài sản số.
“Cơ hội lớn hơn sẽ mở ra khi có thể sử dụng những tài sản đó trong hệ sinh thái tài chính truyền thống”, ông Maley nói.
Quỹ thị trường tiền tệ truyền thống vốn đã có thể được dùng làm tài sản bảo đảm cho một số vị thế giao dịch, gồm ký quỹ ban đầu và ký quỹ biến đổi. Ký quỹ ban đầu là khoản bảo đảm khi mở vị thế; ký quỹ biến đổi được điều chỉnh theo mức lãi, lỗ của giao dịch. Theo mô hình BlackRock mô tả, token hóa có thể giúp chuyển giao khoản nắm giữ mà không nhất thiết phải bán lại cho quỹ trước, qua đó tạo điều kiện để tài sản tiếp tục được đầu tư lâu hơn.
Khách hàng ban đầu chủ yếu đến từ thị trường crypto. Ông Nikhil Sharma, Giám đốc thuộc nhóm tài sản số của BlackRock cho biết, nhiều người đang nắm stablecoin trên blockchain và muốn tìm sản phẩm tạo thu nhập. “Việc mở rộng sang sử dụng làm tài sản bảo đảm cũng bắt đầu từ nhóm khách hàng đó”, ông nói.
Hiện tại, quỹ BUIDL của BlackRock, ra mắt năm 2024, đã đạt quy mô khoảng 2,3 tỷ USD. Quỹ cũng mở rộng sản phẩm tiền mặt token hóa tại Mỹ và châu Âu. Trong tháng 9, một quỹ thanh khoản số bằng đôla Hong Kong của BlackRock được phê duyệt, với khả năng tiếp nhận cả hình thức tiền truyền thống và tiền số.
Có thể thấy, giá trị tiềm năng của quỹ token hóa không chỉ nằm ở việc tạo thêm kênh phân phối, mà còn ở khả năng sử dụng khoản đầu tư trong các giao dịch khác. Lợi ích này phụ thuộc vào việc bên nhận tài sản bảo đảm chấp thuận sản phẩm và có cơ chế xử lý phù hợp.
Chuyển token 24/7 chưa phải rút tiền 24/7
Thách thức lớn nhất hiện nay là đưa quỹ token hóa vào quy trình vận hành của thị trường tài chính truyền thống. Token có thể chuyển trên blockchain, nhưng ngân hàng, đơn vị lưu ký và các bên giao dịch vẫn phải xác định rõ quyền sở hữu, cách tách biệt tài sản khách hàng và phương án xử lý khi một bên không thực hiện nghĩa vụ.
“Các vấn đề liên quan đến lưu ký và tách biệt tài sản, cách xử lý vốn và ký quỹ, công nhận xuyên biên giới và sự chắc chắn về pháp lý phải được giải quyết bằng tiêu chuẩn ngành và quy định rõ ràng”, ông Scott O’Malia, Giám đốc điều hành Hiệp hội Hoán đổi và Phái sinh Quốc tế (ISDA), nhận định. ISDA xây dựng các bộ tài liệu và tiêu chuẩn pháp lý được sử dụng rộng rãi trong giao dịch phái sinh và quản lý tài sản bảo đảm.
Một khác biệt quan trọng là chuyển quyền sở hữu chứng chỉ quỹ không giống yêu cầu quỹ mua lại chứng chỉ để trả tiền. Token có thể được chuyển giữa các nhà đầu tư đủ điều kiện ngoài giờ làm việc, nhưng việc đổi thành tiền mặt vẫn phụ thuộc điều khoản sản phẩm và quy trình vận hành. Bởi vậy, khả năng chuyển token liên tục không tự tạo ra quyền rút tiền mặt vào mọi thời điểm.
Theo ông Sharma, khách hàng tổ chức muốn đưa sản phẩm token hóa vào những quy trình quen thuộc, thông qua đơn vị lưu ký và cung cấp dịch vụ tài sản hiện hữu, thay vì xây dựng riêng một mô hình vận hành crypto. “Sẽ cần thời gian để nhà đầu tư nhận ra có thể tích hợp sản phẩm vào đâu trong quy trình làm việc và mở rộng cách sử dụng như thế nào”, ông nói.
Trong báo cáo Tokenization 2030 công bố ngày 1/6, Ngân hàng Citi cũng cho rằng quá trình chuyển đổi sẽ diễn ra từng bước. Hệ thống blockchain và hạ tầng truyền thống có thể cùng tồn tại; khả năng kết nối giữa hai bên là điều kiện quan trọng để mở rộng thị trường.
Theo báo cáo của Token Terminal, thị trường tài sản được token hóa đã vượt 43 tỷ USD, tăng 37% trong sáu tháng đầu năm nay; quỹ token hóa chiếm gần 80%, tiếp theo là hàng hóa và cổ phiếu token hóa.
Trong khi đó, báo cáo tháng 6 của Citi sử dụng ước tính khoảng 17 tỷ USD cho thị trường tài sản tài chính token hóa theo dữ liệu và cách phân loại riêng.
Về dài hạn, Citi đưa ra kịch bản cơ sở thị trường token hóa có thể đạt 5.500 tỷ USD vào năm 2030, với kịch bản thấp là 2.700 tỷ USD và kịch bản cao là 8.200 tỷ USD. Ngân hàng kỳ vọng chứng khoán đại chúng, đặc biệt cổ phiếu và chứng khoán Kho bạc Mỹ, đóng vai trò quan trọng.
Sự phát triển của quỹ token hóa cho thấy blockchain đang được đưa vào những chức năng cụ thể của tài chính truyền thống. Tuy nhiên, thước đo không chỉ là giá trị tài sản được phát hành dưới dạng token. Khả năng chuyển giao thực tế, mức độ chấp nhận làm tài sản bảo đảm và quyền lợi pháp lý của nhà đầu tư mới quyết định liệu các sản phẩm này có trở thành một phần thường xuyên trong vận hành Phố Wall hay không.