Bán lẻ trở thành tâm điểm của thị trường
Theo ông Đào Minh Châu, Phó giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn Đầu tư, Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research), bán lẻ đang trở thành nhóm ngành được giới đầu tư quan tâm mạnh trong năm nay nhờ hưởng lợi từ nhiều yếu tố vĩ mô tích cực.
Trong dài hạn, tiêu dùng vẫn là một trong những trụ cột quan trọng nhất của nền kinh tế khi chiếm khoảng 60% GDP. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong những năm tới, cùng định hướng nâng GDP bình quân đầu người lên khoảng 8.500 USD vào năm 2030, dư địa tăng trưởng của ngành bán lẻ được đánh giá vẫn còn rất lớn.
Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ tiêu dùng cũng đang phát huy tác động tích cực như giảm thuế VAT, điều chỉnh biểu thuế thu nhập cá nhân hay thúc đẩy đầu tư công. Sự phục hồi của thị trường bất động sản tại Hà Nội và TP.HCM trong hai năm qua cũng góp phần cải thiện hiệu ứng tài sản, đặc biệt tại khu vực đô thị, từ đó hỗ trợ nhu cầu mua sắm.
Một yếu tố quan trọng khác là xu hướng dịch chuyển thị phần từ kênh bán lẻ truyền thống sang kênh hiện đại ngày càng rõ nét. Thị phần của hệ thống siêu thị và chuỗi bán lẻ hiện đại đã tăng thêm khoảng 2-3% trong hai năm qua.
Xu hướng này được thúc đẩy bởi việc cơ quan quản lý siết chặt hơn hoạt động hóa đơn đầu vào, quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, đồng thời tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng nhái. Điều đó giúp các doanh nghiệp niêm yết, vốn sở hữu hệ thống quản trị bài bản và chuỗi bán lẻ quy mô lớn có thêm lợi thế cạnh tranh để mở rộng thị phần. Ở nhiều ngành hàng, xu hướng doanh nghiệp dẫn đầu tiếp tục mở rộng thị phần đang ngày càng rõ nét.
Bức tranh lợi nhuận quý I/2026 của nhóm bán lẻ cho thấy sự phục hồi mạnh hơn đáng kể so với kỳ vọng thị trường. Các doanh nghiệp như Công ty cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (MWG), Công ty cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FRT), Công ty cổ phần Thế Giới Số (DGW) hay Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) đều ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu từ 30-50%, lợi nhuận tăng trên 70%. Tốc độ tăng trưởng này cao hơn đáng kể so với mức tăng của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Theo số liệu thị trường, tiêu dùng quý I tăng khoảng 10,9% so với cùng kỳ, nếu loại trừ yếu tố giá thì mức tăng thực khoảng hơn 7%. Điều đó cho thấy tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết không chỉ đến từ sự hồi phục chung của thị trường, mà còn đến từ khả năng mở rộng thị phần và cải thiện hiệu quả vận hành.
Mỗi doanh nghiệp đang sở hữu một câu chuyện tăng trưởng riêng. Với MWG, động lực chính đến từ sự phục hồi của mảng điện máy và điện tử tiêu dùng. Doanh thu quý I tăng khoảng 34%, lợi nhuận tăng gần 47% nhờ chu kỳ thay thế thiết bị điện tử mới, đặc biệt là laptop và điện thoại tích hợp AI. Xu hướng AI đang tạo ra làn sóng nâng cấp thiết bị trên toàn cầu, trong khi giá linh kiện điện tử tăng cũng góp phần hỗ trợ doanh thu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chuỗi Bách Hóa Xanh sau khi có lãi từ năm 2024 đang bước vào giai đoạn tăng tốc mở rộng. MWG dự kiến mở thêm khoảng 1.000 cửa hàng mới trong năm 2026, tương đương mức tăng quy mô hệ thống khoảng 20-30%.
Trong khi đó, FRT tiếp tục được dẫn dắt bởi chuỗi nhà thuốc Long Châu - mảng đóng góp tới khoảng 90% lợi nhuận doanh nghiệp. Sau giai đoạn mở rộng mạnh mẽ, Long Châu hiện bước sang chu kỳ tập trung cải thiện hiệu quả vận hành và biên lợi nhuận.
PNJ lại có lợi thế riêng khi hưởng lợi từ diễn biến tăng mạnh của giá vàng trong quý I. Giá vàng đi lên giúp doanh nghiệp cải thiện giá trị hàng tồn kho, đồng thời gia tăng thị phần trong bối cảnh người tiêu dùng có xu hướng tìm đến các tài sản phòng thủ.
Tập đoàn Masan bước vào chu kỳ hồi phục mạnh sau quá trình tái cấu trúc kéo dài hai năm. Ngoài sự cải thiện của WinCommerce, Masan còn hưởng lợi từ giá vonfram tăng mạnh trong thời gian qua, trong khi nhiều mảng kinh doanh khác cũng dần phục hồi.
Lạm phát trở thành “cơn gió ngược”
Lạm phát là “cơn gió ngược” mới của ngành bán lẻ, nhưng các doanh nghiệp đầu ngành vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ mở rộng thị phần.
Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng tích cực, ngành bán lẻ đang bắt đầu đối diện một “cơn gió ngược” mới từ áp lực lạm phát và mặt bằng lãi suất.
CPI tháng 4/2026 tăng khoảng 5,5% so với cùng kỳ, mức tăng đủ để tạo ra những lo ngại về sức mua tiêu dùng trong thời gian tới. Lạm phát tác động trực tiếp đến chi tiêu hộ gia đình khi người dân phải dành phần lớn thu nhập cho các nhu cầu thiết yếu như thực phẩm, điện, nước, y tế hay giáo dục. Điều này khiến phần thu nhập khả dụng dành cho mua sắm hàng hóa không thiết yếu bị thu hẹp.
SSI Research ước tính, nếu giá xăng dầu tăng trung bình thêm 10%, tổng chi tiêu khả dụng của nền kinh tế có thể giảm khoảng 2,5 tỷ USD. Áp lực lạm phát cũng khiến chính sách tiền tệ khó nới lỏng hơn. Trong trường hợp mặt bằng lạm phát duy trì cao trong thời gian dài, lãi suất có thể neo ở mức cao hơn kỳ vọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức cầu tiêu dùng.
“Người tiêu dùng có xu hướng tiết kiệm hơn khi lãi suất cao, đặc biệt với nhóm đang có các khoản vay tài chính. Chi phí trả nợ tăng lên sẽ làm giảm phần ngân sách dành cho mua sắm”, ông Châu phân tích.
Mặc dù vậy, SSI Research cho rằng, bán lẻ vẫn là một trong những ngành có khả năng chống chịu tương đối tốt trước lạm phát so với nhiều lĩnh vực khác. Nguyên nhân nằm ở đặc thù B2C, khi doanh nghiệp có khả năng chuyển một phần chi phí đầu vào sang giá bán đầu ra. Đây được xem là lợi thế quan trọng giúp doanh nghiệp bán lẻ bảo vệ biên lợi nhuận trong môi trường giá cả tăng cao. Ngoài ra, việc căng thẳng địa chính trị toàn cầu gần đây có dấu hiệu hạ nhiệt cũng giúp áp lực lạm phát phần nào giảm bớt so với giai đoạn đầu năm.
Mới đây, Ngân hàng Thế giới đánh giá Việt Nam là một trong những ngôi sao tăng trưởng của ASEAN, song vẫn tồn tại một số điểm dễ tổn thương như tỷ lệ tín dụng/GDP cao, dự trữ ngoại hối còn mỏng và vốn đệm của hệ thống ngân hàng thấp hơn mức trung bình khu vực. Dù vậy, tổ chức này dự báo lạm phát bình quân năm 2026 ở mức 4,2%, trước khi hạ nhiệt về 3,8% và 3,5% trong giai đoạn 2027-2028.
Dù đối diện với cơn gió lạm phát, nhưng ngành bán lẻ Việt Nam vẫn được kỳ vọng duy trì đà tăng trưởng bất chấp áp lực lạm phát. Ngành bán lẻ thường bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhất khi doanh nghiệp vừa cải thiện được biên lợi nhuận, vừa mở rộng quy mô hệ thống.
Triển vọng trung và dài hạn của nhóm này vẫn tích cực. Về định giá của nhiều cổ phiếu bán lẻ hiện vẫn thấp hơn mức trung bình 5 năm nếu xét theo P/E dự phóng, trong khi dư địa tăng giá theo giá mục tiêu vẫn trên 20%.
Sau nhịp phục hồi mạnh của thị trường từ vùng đáy tháng 3-4, giới phân tích nhìn nhận nhiều thông tin tích cực đã phản ánh phần nào vào giá cổ phiếu. Vì vậy, chiến lược phù hợp hiện nay không phải là mua đuổi trong các nhịp tăng nóng, mà chờ các nhịp điều chỉnh để tích lũy ở vùng giá an toàn hơn. Trong môi trường tiêu dùng thận trọng hơn, khả năng kiểm soát chi phí, mở rộng hiệu quả và duy trì biên lợi nhuận sẽ trở thành yếu tố quyết định vị thế của từng doanh nghiệp trong chu kỳ mới.
Theo nhận định của Công ty Chứng khoán An Bình, trong bối cảnh dòng tiền đang tìm đến các nhóm cổ phiếu có sức mạnh dẫn dắt như bất động sản, sản xuất và phân phối dầu khí, điện - thiết bị điện hay bán lẻ, nhóm bán lẻ tiếp tục được chú ý với các mã tiêu biểu như PET và MWG.
Ngoài định giá hấp dẫn, nhà đầu tư cũng kỳ vọng làn sóng IPO của nhóm bán lẻ với những tên tuổi như chuỗi Điện Máy Xanh, Bách Hóa Xanh, Highlands Coffee hay WinCommerce sẽ được đẩy mạnh trong thời gian tới, qua đó tạo thêm sự sôi động cho nhóm cổ phiếu này.
Trong dài hạn, ngành bán lẻ vẫn được đánh giá là một trong những nhóm có tiềm năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số nhờ tiêu dùng nội địa mở rộng, xu hướng chuyển dịch sang kênh bán lẻ hiện đại và dư địa tăng thị phần của các doanh nghiệp đầu ngành.