Ấn Độ là nước nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba, nước nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ tư và nước nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) lớn thứ hai trên toàn cầu.
Trong khi Nga muốn Ấn Độ tiếp tục mua dầu thô của mình bất chấp sức ép ngày càng lớn từ các mức thuế cao hơn của Mỹ, thì Mỹ lại thúc đẩy Ấn Độ chuyển sang mua dầu Venezuela để thay thế dầu Nga. Các chuyên gia cho rằng việc thay thế dầu thô Nga vào thời điểm nguồn cung từ Trung Đông đang bị hạn chế sẽ là một thách thức đối với Ấn Độ, ngay cả khi nước này đang tăng cường nhập khẩu dầu thô từ Venezuela.
"Nếu kết hợp dầu thô của Mỹ và Venezuela, khu vực châu Mỹ đang trở nên quan trọng hơn trong cơ cấu nguồn cung dầu thô của Ấn Độ", Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu thị trường Kpler nhận định.
Ông cho biết các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ không thể thay thế dầu thô Nga hoặc Trung Đông bằng dầu thô Mỹ vì loại dầu này thuộc nhóm tương đối nhẹ, trong khi nhiều nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ được thiết kế để xử lý các loại dầu thô có độ nặng trung bình hoặc nặng hơn. Dầu thô Venezuela với đặc tính nặng hơn chính là giải pháp cho vấn đề này.
Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu thô nhập khẩu từ Venezuela của Ấn Độ đã tăng từ mức bằng 0 vào tháng 3 lên 383.000 thùng/ngày tính đến tháng 8. Nếu tính cả dầu thô nhập khẩu từ Mỹ, hai nguồn cung này chiếm khoảng 11% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ trong cùng giai đoạn.
Các nhà cung cấp năng lượng hàng đầu của Ấn Độ
Theo dữ liệu của Kpler, Nga đang là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ, chiếm hơn 50% lượng dầu nhập khẩu của nước này trong tháng 6 và tháng 7, và gần 43% trong tháng 8, tính đến thời điểm hiện tại.
Theo số liệu thương mại mới nhất của Ấn Độ, trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7, lượng hàng xuất khẩu của Nga sang Ấn Độ đã tăng gần 60% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, Nga không phải là bên duy nhất đang giành được thị phần lớn hơn tại thị trường năng lượng Ấn Độ.
Mỹ đã trở thành nhà cung cấp hàng đầu cho Ấn Độ về cả LPG (loại nhiên liệu nấu nướng chính tại quốc gia này) lẫn LNG (nhiên liệu có ứng dụng trong công nghiệp). Theo dữ liệu từ Kpler, trong tháng 7, hơn 70% lượng LPG nhập khẩu và gần 1/3 LNG của Ấn Độ có xuất xứ từ Mỹ.
Pankaj Srivastava, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách thị trường hàng hóa (mảng dầu khí) tại Rystad Energy nhận định: "Trung Đông, đặc biệt là Qatar, UAE và Ả Rập Xê Út vốn chiếm ưu thế trong hoạt động nhập khẩu LPG của Ấn Độ nhờ lợi thế về hậu cần. Tuy nhiên, cuộc xung đột liên quan đến Iran đã làm mất đi lợi thế đó”.
Ông Srivastava cho biết, kể từ khi xung đột nổ ra, Mỹ đã vươn lên thành nhà cung cấp hàng đầu nhờ sự hỗ trợ từ các thỏa thuận năng lượng song phương, sản lượng khai thác của Mỹ tăng cao và những hạn chế đối với nguồn cung từ Trung Đông.
Tuy nhiên, Mỹ cũng muốn chiếm thị phần lớn hơn trong cơ cấu nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ. Trong 12 tháng qua, nước này đã sử dụng cả biện pháp gây sức ép bằng thuế quan lẫn hứa hẹn về một thỏa thuận thương mại hấp dẫn để Ấn Độ cắt giảm nhập khẩu dầu thô từ Nga.
Tháng 8/2025, Mỹ đã áp mức thuế 25% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Ấn Độ như một biện pháp trừng phạt vì nước này mua dầu của Nga, nhưng sau đó đã dỡ bỏ mức thuế này vào tháng 2 năm nay.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Mỹ đã đồng ý giảm thuế đối với Ấn Độ xuống còn 18% sau khi Ấn Độ đồng ý ngừng mua dầu của Nga, đồng thời mua nhiều hơn từ Mỹ và có thể là cả Venezuela.
Mặc dù vậy, Ấn Độ khẳng định rằng việc đảm bảo an ninh năng lượng mới là yếu tố duy nhất chi phối các quyết định nhập khẩu năng lượng.
Nguy cơ bị áp thuế
Các mức thuế cao có thể quay trở lại, khi dự luật trừng phạt Nga với đề xuất áp thuế lên tới 100% đối với các quốc gia mua năng lượng của Nga dự kiến sẽ được chuyển tới Hạ viện Mỹ để phê duyệt vào tháng 9.
Trong lần gần nhất Ấn Độ phải đối mặt với mức thuế trừng phạt 25%, nhập khẩu của nước này từ Nga đã giảm hơn 13% trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026, trong khi xuất khẩu của Mỹ sang Ấn Độ tăng gần 16%.
Trong cuộc gặp với Ngoại trưởng Ấn Độ S. Jaishankar hồi đầu tuần, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề cập đến sự sụt giảm thương mại giữa hai nước trong năm ngoái, nhưng cho biết “năm nay, hoạt động thương mại đã tăng đều đặn”.
Vào tháng 8/2025, sau khi các biện pháp thuế quan của Mỹ có hiệu lực, lượng dầu Nga mà Ấn Độ nhập khẩu đã giảm dần; đến tháng 2 năm nay, con số này đã chạm mức thấp nhất trong hơn ba năm qua, ở mức 1,06 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu nhập khẩu từ Iraq - quốc gia có nguồn thu được cho là chịu sự kiểm soát của Mỹ - lại tăng lên trong cùng khoảng thời gian này.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đề xuất thuế quan mới nhất của Mỹ khó có thể dẫn đến việc Ấn Độ cắt giảm ngay lập tức lượng dầu nhập khẩu từ Nga, do nguồn cung dầu thô toàn cầu đang bị thắt chặt nghiêm trọng.
"Việc thay thế nguồn dầu từ Nga là khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng lại vấp phải nhiều trở ngại lớn về mặt kinh tế và chính trị”, chuyên gia phân tích Sumit Ritolia nhận định.