Theo công ty định giá Argus Media, tác động kép từ xung đột Trung Đông và mực nước xuống thấp do các đợt hạn hán kéo dài ở châu Âu và Mỹ Latinh đã đẩy giá cước trên các tuyến đường vận tải huyết mạch bao gồm Kênh đào Panama, sông Rhine, Biển Đỏ và Biển Đen lên mức cao kỷ lục.
Xung đột dai dẳng ở Trung Đông cũng đang gây ra những tác động lan rộng trên toàn cầu khi các tàu phải chuyển hướng để tìm kiếm nguồn cung năng lượng thay thế. Trước đây, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt của thế giới được vận chuyển qua tuyến đường này để rời khỏi khu vực Vịnh.
Alexander Saverys, Giám đốc điều hành của công ty vận tải biển Bỉ CMB Tech đã nhận định về cú sốc của giá cước vận tải hiện tại là điều chưa từng có tiền lệ. Các nhà máy có thể phải ngừng hoạt động hoặc chuyển sang tìm nguồn hàng từ những khu vực có chi phí đắt đỏ hơn trên thế giới.
Theo Argus, cước phí vận chuyển dầu từ khu vực Vịnh sang châu Á đã chạm mốc 15,22 USD/thùng vào ngày 10/8 do nguy cơ tấn công nhắm vào các tàu chở dầu có liên hệ với Ả Rập Xê Út khi đi qua eo biển Bab al-Mandab, đây là mức giá cao nhất kể từ Argus bắt đầu theo dõi dữ liệu cước phí vào năm 2005.
Tại khu vực Biển Đen, cước phí vận chuyển bằng tàu dầu đi vào Địa Trung Hải trong tuần này cũng đã chạm mức cao nhất kể từ ít nhất là năm 2005.
Đồng thời, chi phí để giành được suất đi qua Kênh đào Panama đã tăng lên mức kỷ lục do mực nước sụt giảm vì hiện tượng thời tiết El Nino và lưu lượng tàu cao – đây là hệ quả gián tiếp từ xung đột tại Trung Đông.
Giá cước để tàu đi qua hai hệ thống âu tàu của Kênh đào Panama, vốn được thiết kế cho các tàu có kích cỡ khác nhau, đã lần lượt lên mức kỷ lục 1,1 triệu USD và 2,5 triệu USD vào đầu tháng 8 – mức cao nhất kể từ khi Argus bắt đầu thu thập dữ liệu.
Trong khi đó, tình trạng hạn hán trên khắp châu Âu đã khiến mực nước sông Rhine – tuyến đường thủy huyết mạch phục vụ ngành công nghiệp nặng của Đức – xuống thấp đến mức báo động. Giá cước vận chuyển bằng sà lan trên sông Rhine tới Cologne, Duisburg, Frankfurt và Karlsruhe đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2012.
"Đây chắc chắn là sự gián đoạn lớn nhất từng được ghi nhận trên thị trường vận tải hàng hóa, vượt xa cả tác động của đại dịch Covid và các lệnh trừng phạt Nga", John Ollett, trưởng bộ phận định giá cước vận tải tại châu Âu của Argus nhận định.
Xu hướng tương tự cũng diễn ra trên thị trường vận tải container.
Giá cước giao ngay trung bình cho vận chuyển container từ Viễn Đông đến Bờ Đông nước Mỹ đã tăng 234% so với cùng kỳ năm ngoái, lên mức 10.249 USD cho mỗi container 40 feet.
"Sự gián đoạn do xung đột tại Trung Đông đang trở thành một vấn đề mang tính cấu trúc và ăn sâu, khó có thể sớm được giải quyết”, Peter Sand, chuyên gia phân tích trưởng tại công ty dữ liệu Xeneta cho biết.
Ảnh hưởng mà Iran tạo ra đối với eo biển Hormuz đã làm gia tăng lo ngại trên toàn cầu về tính dễ bị tổn thương của các tuyến đường thủy huyết mạch đối với thương mại thế giới.
"Các điểm nghẽn hàng hải đang trở nên quan trọng hơn, phần lớn là do các quốc gia nhỏ hơn hiện đã nhận ra tầm ảnh hưởng chính trị và kinh tế to lớn mà họ có thể tác động lên thương mại toàn cầu trong một thế giới ngày càng đa cực”, Henry Curra, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại công ty môi giới tàu biển Braemar nhận định.
Ông cho biết thêm rằng giá thuê tàu chở dầu dài hạn hiện đang "ở mức, hoặc ít nhất là rất gần với mức kỷ lục từng được thiết lập vào mùa hè năm 2008".
