Nhiều thương hiệu lớn nhập cuộc
BYD, Wuling, Chery Motor, mới đây là Tesla cùng nhiều thương hiệu quốc tế khác đã hiện diện hoặc mở rộng danh mục xe điện tại Việt Nam.
Việc Tasco Auto vừa hoàn tất mua lại Công ty TNHH Vĩnh Phát Motors (VM Motors) cũng là một động thái đáng chú ý, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang muốn tham gia sâu hơn vào thị trường xe điện.
VM Motors được thành lập năm 2015, sở hữu nhà máy tại Khu công nghiệp Cơ khí Ô tô TP.HCM và khai trương từ năm 2017. Doanh nghiệp từng nhận chuyển giao công nghệ từ Tập đoàn Isuzu Qingling và lắp ráp xe tải từ linh kiện CKD.
Sau khi hoàn tất giao dịch, Tasco Auto định hướng cùng VM Motors phát triển các dòng xe thương mại, xe tải, xe van và xe chuyên dùng, tập trung vào xe thuần điện và năng lượng mới, hướng tới lô sản phẩm đầu tiên trong năm 2027.
Nếu những năm đầu của xe điện tại Việt Nam gắn với câu chuyện tiên phong và tạo lập thị trường, thì giai đoạn tới nhiều khả năng sẽ là cuộc cạnh tranh về sản phẩm và hiệu quả kinh doanh.
VinFast hiện có quy mô lớn trên thị trường xe điện trong nước. Hãng công bố đã bàn giao 137.697 ô tô điện tại Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026, riêng tháng 7 đạt 21.781 xe.
Nhưng thị trường không đứng yên. Ở phân khúc xe thương mại, ngày càng có thêm doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội từ quá trình điện hóa vận tải.
Sự nhập cuộc của Tasco Auto không bắt đầu từ con số 0. Tasco Auto đang sở hữu hệ sinh thái phân phối, bán lẻ, dịch vụ hậu mãi và các hoạt động liên quan đến ô tô. Theo thông tin từ doanh nghiệp, hệ thống này có khoảng 150 showroom trên toàn quốc.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể kết hợp năng lực phân phối với năng lực sản xuất, tiến thêm một bước từ “đưa xe vào Việt Nam để bán” sang “xây dựng sản phẩm phù hợp với thị trường Việt Nam”.
Nhìn sang thị trường Trung Quốc, nơi có nhiều nét tương đồng với Việt Nam, chất lượng sản phẩm là yếu tố quan trọng đối với cuộc chơi dài hạn. Khi công nghệ phát triển và người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn, các tiêu chí quyết định mua xe cũng trở nên thực dụng hơn.
Trước đây, người mua có thể bị thu hút bởi thiết kế, màn hình lớn, nhiều tính năng hay những công nghệ mới. Nhưng sau một thời gian sử dụng, họ sẽ quay về những vấn đề cơ bản như độ bền, độ an toàn của pin, quãng đường di chuyển trong điều kiện thực tế, chi phí sử dụng, khả năng sửa chữa, nguồn phụ tùng và giá bán lại.
Với khách hàng vận tải, giao hàng, logistics hay kinh doanh dịch vụ, độ bền, độ ổn định, mức tiêu hao năng lượng, thời gian sạc và dịch vụ hậu mãi có thể quan trọng không kém giá mua ban đầu.
Trong thông báo về thương vụ, Tasco Auto và VM Motors cho biết sẽ đặt trọng tâm vào hệ thống pin, truyền động điện, an toàn điện cao áp và đào tạo kỹ thuật viên.
Cạnh tranh về giá không hẳn là lợi thế
Mới đây, Geleximco phát thông báo nội bộ về việc đăng ký mua xe điện từ liên doanh với Chery, có nhà máy tại Hưng Yên, để được hưởng chính sách giá ưu đãi. Khi ngày càng nhiều nhà sản xuất tham gia, giá xe điện có xu hướng trở nên dễ tiếp cận hơn, qua đó mở rộng tệp khách hàng, đặc biệt ở các phân khúc xe đô thị và xe thương mại.
Nhưng với khách hàng, giá niêm yết chỉ là một phần của bài toán. Tổng chi phí sở hữu mới là yếu tố ngày càng được quan tâm, gồm tiền mua xe, tiền điện, bảo dưỡng, bảo hiểm, sửa chữa, thời gian sử dụng, giá trị bán lại và thậm chí cả chi phí cơ hội khi xe phải nằm chờ sửa chữa.
Do đó, chiếc xe có giá thấp nhất chưa chắc là chiếc xe kinh tế nhất. Một mẫu xe có tổng chi phí sở hữu hợp lý, vận hành ổn định và ít thời gian chết mới có thể tạo lợi thế dài hạn.
Tại thị trường Trung Quốc, khi xe điện trở nên phổ biến, yếu tố an toàn ngày càng được người mua quan tâm. Khác với xe động cơ đốt trong, xe điện có những yêu cầu kỹ thuật riêng liên quan đến pin, hệ thống điện cao áp, quản lý nhiệt, sạc và xử lý sự cố.
Việt Nam cũng đang từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn liên quan. Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Việt Nam đã ban hành 28 tiêu chuẩn quốc gia về trụ, trạm sạc xe điện, trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn hoặc tương đương các tiêu chuẩn quốc tế ISO, IEC.
Thủ tướng Chính phủ cũng đã yêu cầu xây dựng các quy chuẩn kỹ thuật về an toàn, tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng đối với thiết bị sạc, trạm sạc và hệ thống điện cho trạm sạc.
Điều này cho thấy cuộc đua không chỉ nằm ở chiếc xe mà còn ở hệ sinh thái phía sau, yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể thị trường xe điện Việt Nam. Trong ngành ô tô truyền thống, thương hiệu có mạng lưới đại lý rộng, phụ tùng sẵn và dịch vụ tốt thường có lợi thế lớn. Với xe điện, yếu tố này càng rõ hơn khi người dùng đang bước vào một hệ sinh thái công nghệ mới.
Một thương hiệu có thể đưa mẫu xe hấp dẫn ra thị trường, nhưng nếu khách hàng phải chờ phụ tùng nhiều tuần, khó tìm nơi sửa chữa hoặc không có kỹ thuật viên được đào tạo bài bản, lợi thế ban đầu sẽ nhanh chóng suy giảm.
Ngược lại, doanh nghiệp không nhất thiết phải là người đưa ra mẫu xe đầu tiên. Nếu xây dựng được sản phẩm phù hợp, giá cạnh tranh, mạng lưới dịch vụ rộng và khả năng xử lý sau bán hàng tốt, doanh nghiệp vẫn có cơ hội thu hút khách hàng.
Tasco Auto cho biết sẽ đóng góp vào VM Motors không chỉ nguồn lực phát triển thị trường, mà còn hệ sinh thái phân phối, dịch vụ hậu mãi, hạ tầng, bảo hiểm và tài chính.
Sự xuất hiện của nhiều hãng xe điện cũng đặt các doanh nghiệp trước áp lực mới, không thể chỉ dựa vào câu chuyện “xe xanh” để bán hàng. Khi chỉ có ít lựa chọn, khách hàng có thể chấp nhận một số hạn chế. Nhưng khi thị trường có nhiều thương hiệu, mức giá và công nghệ, họ sẽ có nhiều cơ sở để so sánh.
Doanh nghiệp muốn tồn tại sẽ buộc phải cải tiến sản phẩm, kiểm soát chi phí, nâng chất lượng dịch vụ và giải quyết tốt hơn những vấn đề thực tế của người sử dụng. Từ cuộc đua “có xe điện” trên thị trường, doanh nghiệp Việt Nam sẽ bước vào cuộc đua “làm xe tốt”, với xe đô thị, SUV, MPV, xe tải, xe van và xe chuyên dùng chạy điện.
Cuộc chơi sẽ không dừng ở VinFast. Sau liên doanh Chery - Geleximco, cái bắt tay giữa Tasco Auto và VM Motors tiếp tục là phép thử đáng chú ý đối với xu hướng ngày càng nhiều doanh nghiệp nội muốn bước sâu hơn vào chuỗi giá trị xe điện.
ÔNG Nguyễn Minh Đồng, chuyên gia trong lĩnh vực ô tô
Nếu chỉ tập trung vào phương tiện mà thiếu một hệ sinh thái đồng bộ, những rủi ro mới hoàn toàn có thể phát sinh.
Việc chuẩn hóa khâu kiểm định pin, đồng thời quy hoạch lại hạ tầng sạc và đỗ xe tại các chung cư, là điều kiện quan trọng. Nhà sản xuất cần minh bạch hơn về tình trạng và lịch sử vận hành của bộ pin. Hệ thống quản lý pin (BMS) cũng cần phát huy tối đa chức năng giám sát để khi phát hiện thông số bất thường, hệ thống có thể lập tức cảnh báo hoặc kích hoạt cơ chế bảo vệ.
Sự bùng nổ của xe điện tất yếu kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng. Nếu không được quy hoạch từ sớm, phụ tải mới này có thể gây sức ép lớn lên lưới điện cục bộ.
Xe điện có ưu điểm là không phát thải trực tiếp từ ống xả, nhưng yếu tố cốt lõi lại nằm ở cơ cấu nguồn điện. Nếu sạc xe bằng nguồn điện than, bài toán môi trường thực chất chỉ là dịch chuyển phát thải từ chiếc xe sang ống khói nhà máy nhiệt điện.
Vì vậy, phát triển xe điện phải đi đôi với quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng sang điện gió, điện mặt trời. Về dài hạn, đích đến vĩ mô là “xanh hóa” toàn bộ hệ thống năng lượng cung ứng cho giao thông.
Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng doanh số ô tô
Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng doanh số ô tô cao nhất ASEAN-6 trong nửa đầu năm 2026, đạt 31,1%, gần gấp đôi Indonesia (15,9%) và Thái Lan (15,1%).
Doanh số xe hybrid tại Việt Nam tăng 83% trong sáu tháng đầu năm, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến khả năng tiết kiệm nhiên liệu và chi phí vận hành.
Cục diện cạnh tranh ngày càng mở rộng, với Trung Quốc trở thành nguồn cung ô tô nhập khẩu có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất của Việt Nam xét theo giá trị.
Theo PwC Việt Nam, lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc vào hạ tầng sạc, giải pháp tài chính, dịch vụ hậu mãi và trải nghiệm sở hữu xe.
Hệ sinh thái phía sau xe điện
Xe điện phát triển cũng mở ra dư địa cho các ngân hàng, công ty tài chính và doanh nghiệp bảo hiểm.
Giá trị pin chiếm tỷ trọng đáng kể trong giá trị phương tiện, trong khi chi phí thay thế pin có thể ảnh hưởng tới định giá xe đã qua sử dụng. Dữ liệu vận hành có thể trở thành cơ sở để định phí bảo hiểm. Các sản phẩm bảo hiểm pin, hệ thống điện cao áp hoặc bảo hiểm dựa trên hành vi sử dụng có thể xuất hiện rõ nét hơn.
Câu chuyện “xe điện” đã vượt khỏi ngành ô tô, trở thành câu chuyện của ngân hàng, bảo hiểm, năng lượng, công nghệ và hạ tầng. Nếu kết nối được sản xuất - phân phối - tài chính - bảo hiểm - hậu mãi, doanh nghiệp có thể kiểm soát một phần đáng kể vòng đời khách hàng.