“Châu Á có năng lực công nghệ, quy mô và nguồn nhân tài để hỗ trợ các đợt IPO khổng lồ, nhưng thị trường vốn vẫn bị hạn chế bởi các yếu tố cấu trúc và hành vi”, Lenny Zéphirin, người sáng lập Tập đoàn Zephirin cho biết.
Châu Á đã có những thương vụ IPO lớn, nhưng rất ít trong số đó có quy mô như các thương vụ IPO công nghệ lớn nhất của Mỹ.
Nhà sản xuất chip nhớ ChangXin Memory Technologies đang lên kế hoạch IPO tại Thượng Hải, với quy mô huy động dự kiến ít nhất 29,5 tỷ nhân dân tệ (4,3 tỷ USD). Nếu thành công, đây có thể trở thành thương vụ IPO lớn nhất tại Trung Quốc kể từ năm 2022.
Trong khi đó, Jio Platforms, doanh nghiệp viễn thông và công nghệ số của Ấn Độ, đang hướng tới mức định giá khoảng 120 tỷ USD trong đợt IPO được lên kế hoạch.
Để so sánh, SpaceX ra mắt với mức định giá 1.770 tỷ USD, thậm chí còn vượt mốc 2.000 tỷ USD trong những ngày giao dịch đầu tiên.
Mức định giá cao hơn trong lịch sử đã thúc đẩy một số công ty công nghệ lớn nhất châu Á tìm đến thị trường Mỹ. Các ông lớn internet Trung Quốc Alibaba và JD.com đều niêm yết tại New York để tiếp cận nguồn vốn quốc tế dồi dào hơn trước khi sau đó theo đuổi việc niêm yết tại thị trường Hồng Kông (Trung Quốc).
Một đặc điểm chung có thể thấy trên khắp châu Á là các doanh nghiệp thường phải đối mặt với nguồn vốn tư nhân kém kiên nhẫn hơn, các yêu cầu niêm yết khắt khe hơn và mức định giá thấp hơn so với các doanh nghiệp cùng ngành tại Mỹ.
“Động lực chính ở Mỹ là lượng vốn tư nhân rất lớn được cung cấp thông qua các công ty cổ phần tư nhân để hỗ trợ các loại hình công ty này đến giai đoạn niêm yết trên thị trường với mức định giá rất cao”, John Fildes, đối tác tại Bain & Co. cho biết.
Trung Quốc: Công nghệ không phải là rào cản
Trung Quốc được cho là có nền tảng công nghiệp để tạo ra các công ty có quy mô tương đương với các công ty công nghệ lớn nhất của Mỹ. Sự dẫn đầu trong trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn, robot và sản xuất tiên tiến cho thấy rằng đổi mới không phải là điểm nghẽn chính.
Thay vào đó, các nhà phân tích chỉ ra hệ sinh thái tài chính.
“Trung Quốc chắc chắn có năng lực công nghiệp, quy mô thị trường và nguồn nhân tài để tạo ra một công ty siêu lớn”, Wenjie Ding, chiến lược gia đầu tư vốn toàn cầu tại China Asset Management cho biết.
Ngành đầu tư mạo hiểm của Trung Quốc nhìn chung hoạt động với thời gian đầu tư ngắn hơn so với Mỹ, trong khi vốn xuyên biên giới vẫn bị hạn chế hơn và vốn từ các tổ chức ít sẵn lòng tài trợ cho các dự án đổi mới dài hạn, rủi ro cao.
Chiến lược gia Wenjie Ding lập luận rằng việc phân bổ vốn lớn hơn từ các công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí trong nước, cùng với việc mở rộng các kênh đầu tư xuyên biên giới thông qua Hồng Kông (Trung Quốc) sẽ giúp thu hẹp khoảng cách này.
Hồng Kông (Trung Quốc) sở hữu cơ sở hạ tầng để tổ chức các IPO quy mô siêu lớn nhưng lại thiếu hệ sinh thái tạo ra những đợt IPO đó một cách nhất quán. Trong lịch sử, các đợt IPO lớn nhất tại đây chủ yếu thuộc về các ngân hàng, thay vì các công ty công nghệ được hậu thuẫn bởi vốn đầu tư mạo hiểm. Bên cạnh đó, các câu chuyện định giá do giới phân tích xây dựng để hỗ trợ mức định giá cao cho doanh nghiệp cũng chưa phát triển mạnh như tại Mỹ.
Hàn Quốc: Các ngành công nghiệp đẳng cấp thế giới, nhưng định giá thấp hơn giá trị thực
Hàn Quốc là quê hương của các công ty bán dẫn, pin và công nghệ cạnh tranh toàn cầu, nhưng các chuyên gia trong ngành lưu ý rằng cấu trúc thị trường đã ngăn cản nhiều công ty đạt được mức định giá như kiểu Mỹ.
Peter Kim, chiến lược gia đầu tư toàn cầu tại KB Financial Group cho biết SK Hynix và Samsung Electronics hiện chiếm khoảng một nửa chỉ số Kospi, khiến phần còn lại của thị trường tương đối nhỏ. Ngay cả SK Hynix cũng có kế hoạch niêm yết tại Mỹ khi các nhà đầu tư ngày càng đánh giá cao các công ty bán dẫn có mức định giá cao hơn ở nước ngoài.
Những thế mạnh khác, bao gồm ô tô và đóng tàu, thuộc về các ngành công nghiệp thường được định giá thấp hơn.
Các nhà phân tích cũng chỉ ra hệ thống chaebol của các tập đoàn gia đình.
“Các chaebol đóng vai trò trung tâm trong quá trình bắt kịp công nghiệp của Hàn Quốc, nhưng ngày nay chúng lại là trở ngại hơn là trợ giúp trong việc tạo ra các doanh nghiệp hàng đầu mới, niêm yết độc lập”, Polka Mishra, chiến lược gia của Javelin Wealth nhận định.
Bên cạnh đó, hiện tượng “Chiết khấu của Hàn Quốc” kéo dài nhiều năm, tình trạng sở hữu tập trung và việc thiếu vắng các nhà đầu tư nền tảng trong các đợt IPO trước đây cũng đã hạn chế khả năng xuất hiện những thương vụ niêm yết siêu lớn tại Hàn Quốc.
Các cải cách gần đây về quản trị doanh nghiệp cùng với việc triển khai cơ chế nhà đầu tư nền tảng mới có thể giúp cải thiện niềm tin của thị trường. Tuy nhiên, để Hàn Quốc có thể thường xuyên tạo ra các thương vụ IPO quy mô lớn hơn, nhiều khả năng vẫn cần sự tham gia đáng kể của các tổ chức đầu tư dài hạn như Cơ quan Hưu trí Quốc gia Hàn Quốc (NPS).
Ấn Độ: Doanh nghiệp chủ yếu ưu tiên thị trường nội địa
Ấn Độ sở hữu một thị trường IPO sôi động, được hỗ trợ bởi dòng vốn nội địa vững chắc từ các nhà đầu tư cá nhân, quỹ tương hỗ và các quỹ hưu trí.
Kế hoạch niêm yết của Tập đoàn dịch vụ viễn thông và kỹ thuật số Jio Platforms có thể trở thành bước ngoặt cho thị trường vốn Ấn Độ. Công ty đã nộp hồ sơ IPO, dự kiến sẽ định giá ở mức khoảng 120 tỷ USD.
Nhưng ngay cả ở quy mô này vẫn sẽ thấp hơn nhiều so với mức định giá của các thương vụ IPO công nghệ lớn nhất của Mỹ vì tập đoàn công nghệ Ấn Độ phần lớn vẫn hoạt động trong nước và chịu áp lực phải thể hiện lợi nhuận sớm hơn.
Pranav Sayta, đối tác tại EY Ấn Độ cho biết sự dịch chuyển mang tính cấu trúc sang đầu tư cổ phiếu đã giúp thị trường trở nên đặc biệt vững vàng. Dòng tiền từ các kế hoạch đầu tư định kỳ và các quỹ hưu trí vẫn tiếp tục hỗ trợ hoạt động IPO, ngay cả trong những giai đoạn thị trường biến động.
Nhưng các nhà phân tích cho rằng việc thực hiện một đợt IPO lớn đòi hỏi nhiều thứ hơn là nhu cầu đầu tư dồi dào.
VK Vijayakumar, chiến lược gia đầu tư chính của Geojit Financial Services cho biết: "Ấn Độ, với nền kinh tế mạnh mẽ và tài năng kinh doanh dồi dào, có vị thế tốt để thực hiện nhiều thương vụ IPO. Nhưng thời điểm vẫn chưa chín muồi cho các thương vụ IPO lớn như quy mô tại Mỹ”.
Ông lập luận rằng các công ty công nghệ lớn nhất Ấn Độ vẫn tập trung chủ yếu vào thị trường nội địa hơn là theo đuổi quy mô toàn cầu. Nhiều công ty khởi nghiệp cũng hoạt động trong các lĩnh vực có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn như giao đồ ăn và thương mại nhanh, trong khi các nhà đầu tư thường yêu cầu lợi nhuận sớm hơn nhiều so với các công ty ở Mỹ.
Xét tổng thể, các nhà phân tích cho rằng khoảng cách này không chỉ nằm ở từng sở giao dịch chứng khoán riêng lẻ.
Mỹ được hưởng lợi từ nguồn vốn đầu tư mạo hiểm dồi dào, sẵn sàng tài trợ cho doanh nghiệp trong hơn một thập kỷ trước khi niêm yết; sự tham gia sâu rộng của các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân; mạng lưới phân tích doanh nghiệp rộng khắp; cùng với việc nhà đầu tư sẵn sàng trả giá cao cho triển vọng tăng trưởng trong tương lai.
Nhưng bức tranh lớn hơn là châu Á đang dần xây dựng nhiều thành phần tương tự. Nguồn tiết kiệm nội địa của Ấn Độ tiếp tục tăng lên, Trung Quốc đang tái khởi động các kênh tài trợ cho lĩnh vực công nghệ, Hàn Quốc đang theo đuổi cải cách quản trị và Hồng Kông (Trung Quốc) vẫn là cửa ngõ cho dòng vốn quốc tế của khu vực.
