Giá vàng giao ngay đã giảm khoảng 10% so với mức đỉnh cuối tháng 1, rơi vào vùng điều chỉnh ngay cả khi rủi ro địa chính trị gia tăng. Động thái này đánh dấu một sự đảo ngược rõ rệt so với đà tăng giá trong năm ngoái, khi việc mua vào của các ngân hàng trung ương đã giúp củng cố đà tăng của vàng bất chấp lãi suất tăng.
“Đã xuất hiện hoạt động bán vàng đáng kể từ một số ngân hàng trung ương”, Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp cho biết.
Giá dầu tăng cao đang gây áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi sự biến động tiền tệ đang buộc một số ngân hàng trung ương phải can thiệp tích cực hơn vào thị trường ngoại hối.
Nhu cầu chi tiêu cũng là một vấn đề cấp bách đối với các ngân hàng trung ương. “Nhiều ngân hàng đã nắm giữ một khoản lợi nhuận khổng lồ với giá vàng khoảng 5.000 USD/ounce…Một số ngân hàng trung ương hiện đang sử dụng dự trữ vàng để chi trả cho chi tiêu năng lượng và quốc phòng tăng cao hoặc để bảo vệ các đồng tiền đang suy yếu”, ông Shiels cho biết.
Các ngân hàng trung ương của các thị trường mới nổi dường như đang đi đầu trong sự chuyển đổi này. Đồng đô la mạnh hơn và chi phí vay cao hơn đang làm gia tăng áp lực lên các đồng tiền, làm tăng nhu cầu can thiệp ngoại hối.
“Đối với vàng, sự suy yếu của các đồng tiền thị trường mới nổi đã khiến một số ngân hàng trung ương bán vàng để ổn định tiền tệ”, Steve Brice, giám đốc đầu tư tại Standard Chartered cho biết.
Thổ Nhĩ Kỳ là bên bán vàng đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Lượng vàng dự trữ chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua các giao dịch hoán đổi (swap) và bán trực tiếp, khi nhà chức trách tìm cách ổn định đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ. Đồng lira Thổ Nhĩ Kỳ đã suy yếu đáng kể, giảm khoảng 1,7% so với đồng đô la kể từ khi xung đột nổ ra.
Các xu hướng tương tự cũng xuất hiện ở những nơi khác. Dữ liệu từ Metals Focus cho thấy Nga đã giảm lượng vàng dự trữ trong những tháng gần đây, có thể để giúp tài trợ cho thâm hụt ngân sách, trong khi Ghana cũng đã bán dự trữ để tăng tính thanh khoản ngoại tệ.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Ba Lan cũng đã xem xét việc bán một phần dự trữ vàng để tài trợ cho chi tiêu quốc phòng. Ba Lan là ngân hàng trung ương mua vàng lớn nhất trong năm 2024 và 2025.
Sự thay đổi này rất quan trọng bởi vì các ngân hàng trung ương là một trong những trụ cột mạnh nhất của thị trường vàng trong những năm gần đây. Việc mua vào ổn định từ các ngân hàng trung ương đã giúp bù đắp dòng vốn chảy ra từ các nhà đầu tư phương Tây và hỗ trợ sự tăng vọt của vàng lên mức cao kỷ lục. Giờ đây, cả hai động lực đó dường như đang đảo chiều cùng một lúc.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương đã đóng vai trò chủ đạo trên thị trường vàng trong những năm gần đây, mua hơn 1.000 tấn mỗi năm từ năm 2022 - mức nhu cầu vàng hàng năm cao nhất từ trước đến nay của các ngân hàng trung ương - đến năm 2024. Trong năm 2025, lượng mua của các ngân hàng trung ương giảm xuống còn 863 tấn khi các bên tham gia thị trường phải đối mặt với sự biến động giá cao kỷ lục.
“Quan điểm của chúng tôi về sự sụt giảm này là do một số ngân hàng trung ương có thể đang bán vàng để bảo vệ đồng tiền của họ và/hoặc để tài trợ cho việc mua năng lượng”, Natixis cho biết.
Trong khi các thị trường mới nổi dường như đang thúc đẩy các đợt bán vàng gần đây, các chủ sở hữu dự trữ lớn như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Ngân hàng Trung ương Đức vẫn khá kín tiếng về giao dịch vàng, cho thấy sự hạn chế trong việc nắm bắt dòng chảy của khu vực chính phủ.
Sự kết hợp giữa việc các nhà đầu tư cá nhân rút khỏi vị thế vàng và một số ngân hàng trung ương chuyển sang bán ròng là một trong những lý do chính dẫn đến sự sụt giảm gần đây.
Natixis cũng chỉ ra rằng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cao là một yếu tố khác thúc đẩy dòng vốn chảy ra, với lợi suất cao hơn từ các tài sản thu nhập cố định làm giảm sức hấp dẫn của vàng thỏi không sinh lời.
Tương tự, Adrian Ash, giám đốc nghiên cứu tại nền tảng BullionVault cho biết logic là vàng được mua như một bảo hiểm trước khủng hoảng có thể trở thành nguồn tiền khi khủng hoảng thực sự xảy ra.
“Mọi người đã mua vàng để phòng trường hợp khủng hoảng. Giờ thì khủng hoảng đã xảy ra rồi…Sự gia tăng giá dầu và khí đốt, cũng như đồng đô la và chi phí vay trên toàn thế giới, sẽ khiến nhiều ngân hàng trung ương cần tăng dự trữ ngoại hối… và có khả năng bảo vệ đồng tiền của họ”, ông cho biết.
Tuy nhiên, các chuyên gia kỳ cựu trong ngành cảnh báo rằng những động thái này thường mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc.
Shaokai Fan, trưởng bộ phận về các ngân hàng trung ương tại WGC cho biết việc bán vàng làm nổi bật vai trò của vàng như một tài sản dự trữ trong thời kỳ căng thẳng.
“Điều này thực sự nhấn mạnh lý do tại sao các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng…đó là một tài sản có tính thanh khoản cao, thường hoạt động tốt trong thời kỳ bất ổn, và do đó họ có thể sử dụng nó nếu cần thiết”, ông cho biết.
Thêm vào đó, các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc trong lịch sử đã thực hiện mua vào khi giá giảm, và nhà phân tích hàng hóa cấp cao của Natixis, Bernard Dahdah dự đoán hoạt động mua vào mang tính cơ hội sẽ xuất hiện trở lại nếu giá tiếp tục giảm, có khả năng tạo ra một mức đáy cho thị trường.
