Sau khi khoảng 1.000 tỷ USD bị chuyển ra khỏi Trung Quốc trái phép trong năm ngoái, Bắc Kinh đã phát động một chiến dịch kiểm soát quy mô lớn nhằm vào các nền tảng giao dịch ở ngoài thị trường đại lục bị cáo buộc giúp nhà đầu tư lách các biện pháp kiểm soát vốn của nước này.
Động thái này đã làm rung chuyển các công ty chứng khoán và nhà đầu tư, và có thể định hình lại cách người dân đại lục tiếp cận thị trường nước ngoài.
Các quy định của Trung Quốc về giao dịch cổ phiếu nước ngoài là gì?
Trung Quốc đã hạn chế dòng vốn chảy ra nước ngoài trong nhiều thập kỷ để ngăn chặn các chuyển động xuyên biên giới đột ngột và lớn, đặc biệt là trong các giai đoạn khi việc rút vốn có nguy cơ làm cạn kiệt dự trữ ngoại hối.
Các cá nhân phải tuân theo giới hạn 50.000 USD mỗi năm đối với việc mua đô la, chủ yếu dành cho du lịch nước ngoài, giáo dục và các mục đích phi đầu tư khác.
Công dân và các công ty trong nước cũng phải đối mặt với các hạn chế trong việc chuyển đổi nhân dân tệ sang ngoại tệ để giao dịch chứng khoán ở nước ngoài.
Hơn nữa, nhà đầu tư tại Trung Quốc đại lục chỉ có thể đầu tư ra nước ngoài thông qua các kênh đặc biệt với sự giám sát chặt chẽ của chính phủ, chẳng hạn như chương trình Southbound Stock Connect và chương trình Kết nối Tài sản, được thiết kế để đầu tư vào một số cổ phiếu và các sản phẩm tài chính khác tại Hồng Kông (Trung Quốc).
Một kênh khác là chương trình Qualified Domestic Institutional Investor cho phép nhà đầu tư tại đây đầu tư vào thị trường toàn cầu thông qua các quỹ tương hỗ, trong khi các hợp đồng hoán đổi tổng lợi nhuận xuyên biên giới thường được các tổ chức sử dụng để giao dịch chứng khoán nước ngoài thông qua các công ty chứng khoán.
Các nhà đầu tư cá nhân cũng có thể tiếp cận trực tiếp một số cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông (Trung Quốc) thông qua cơ chế Công nhận Quỹ tương hỗ giữa Trung Quốc đại lục và Hồng Kông (Trung Quốc).
Ngoài việc sử dụng các kênh được phê duyệt đó, bất kỳ giao dịch nước ngoài nào mà không có sự chấp thuận của Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) và các cơ quan quản lý khác đều bị xem là bất hợp pháp, và đó là mục tiêu của chiến dịch kiểm soát mới nhất.
Trung Quốc đang rà soát hoạt động giao dịch nước ngoài bất hợp pháp như thế nào?
Kể từ năm 2022, các công ty chứng khoán nước ngoài không được ủy quyền đã bị cấm hỗ trợ các nhà đầu tư Trung Quốc đại lục mở tài khoản giao dịch mới.
Ngày 22/5, tám cơ quan chính phủ Trung Quốc đã phát động một chiến dịch thực thi pháp luật chung, cảnh báo sẽ áp dụng các hình phạt nghiêm khắc đối với các công ty vi phạm quy định. Các nhà chức trách cũng cấm các công ty này tiếp cận khách hàng trong nước trên toàn bộ chuỗi hoạt động kinh doanh, bao gồm tiếp thị, thanh toán dòng tiền cũng như hỗ trợ kỹ thuật và chăm sóc khách hàng.
Ba trong số những công ty chứng khoán lớn và hoạt động sôi động nhất trong lĩnh vực này đã trở thành mục tiêu của đợt rà soát, gồm Futu Holdings và Long Bridge Securities có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc), cùng Tiger Brokers có trụ sở tại Singapore. Các công ty này đã bị phạt tổng cộng 330 triệu USD vì hoạt động tại Trung Quốc đại lục mà không có giấy phép, và tất cả “lợi nhuận bất hợp pháp” sẽ bị tịch thu.
Kết quả là, nhà đầu tư hiện tại ở Trung Quốc đại lục chỉ có thể bán vị thế và rút tiền từ các công ty bị cấm; Không được phép mua hoặc gửi thêm tiền. Sau hai năm, tất cả các trang web, ứng dụng và máy chủ liên quan hướng ra thị trường đại lục phải bị đóng cửa hoàn toàn.
Hiện tại, công dân Trung Quốc có quyền thường trú tại Hồng Kông (Trung Quốc) và Singapore, cũng như những người sở hữu thị thực đầu tư hoặc thị thực lao động, chưa bị buộc phải đóng vị thế các giao dịch của mình.
Tại sao Trung Quốc lại siết chặt hoạt động giao dịch quốc tế bất hợp pháp?
Các kênh bất hợp pháp đã cho phép các nhà đầu tư lách luật kiểm soát vốn của Trung Quốc, vốn được thiết kế để kiểm soát biến động tiền tệ và duy trì ổn định tài chính.
Giống như hầu hết các nền kinh tế quản lý dòng tiền xuyên biên giới, Trung Quốc lo ngại về bong bóng tài sản và những cú sụp đổ mạnh thường xảy ra sau đó.
Động thái kiểm soát mới nhất diễn ra sau khi dòng tiền nóng chảy ra nước ngoài – các khoản tiền lách luật kiểm soát vốn – ước tính đạt 1.040 tỷ USD vào năm ngoái, mức cao nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thu thập vào năm 2006, theo chỉ số do Bloomberg Intelligence tổng hợp.
Các nhà chức trách cũng lập luận rằng các nền tảng môi giới này làm suy yếu khả năng giám sát dữ liệu giao dịch của ngân hàng trung ương. Kết quả là, các hoạt động bất hợp pháp – như rửa tiền hoặc lừa đảo – có thể không bị phát hiện, trong khi các cơ quan quản lý có ít khả năng bảo vệ nhà đầu tư hơn khi phát sinh tranh chấp.
Bên cạnh đó, các nhà chức trách cũng đang cố gắng hướng dòng vốn trở lại thị trường nội địa. Năm ngoái, chính quyền đã phát động một chiến dịch thu thuế quy mô lớn nhắm vào lợi nhuận vốn ở nước ngoài và các khoản thu nhập nước ngoài khác.