So sánh các cú sốc năng lượng khác nhau mà Nhật Bản đã trải qua trong những thập kỷ qua, ông Ueda cho biết cùng một mức tăng giá dầu có thể có những tác động rất khác nhau đến tiền lương, kỳ vọng, nhu cầu và tỷ giá hối đoái tùy thuộc vào điều kiện ban đầu khi chúng xảy ra.
"Nếu kỳ vọng lạm phát đã cao và tiền lương đang tăng tốc, nguy cơ xảy ra hiệu ứng gián tiếp của lạm phát là rất lớn, trong khi một cú sốc chi phí lớn có thể không làm tăng kỳ vọng lạm phát nếu kỳ vọng rất thấp và tiền lương trì trệ…Do đó, ranh giới giữa lạm phát tạm thời và lạm phát dai dẳng không phải là một ranh giới máy móc”, ông cho biết.
Những nhận xét này được đưa ra khi giá dầu tăng vọt do ảnh hưởng của xung đột Trung Đông làm gia tăng áp lực lạm phát trong nền kinh tế Nhật Bản, khiến các quan chức BOJ phải tăng cường các tín hiệu cứng rắn, dẫn đến việc thị trường kỳ vọng lãi suất sẽ tăng ngay trong tháng tới.
"Một cú sốc tạm thời có thể trở nên dai dẳng nếu nó làm thay đổi tiền lương, kỳ vọng và hành vi định giá. Ngược lại, một cú sốc lớn có thể vẫn chỉ là tạm thời nếu các kênh đó không được kích hoạt", ông Ueda cho biết.
Lạm phát cơ bản của Nhật Bản đã tăng tốc trong tháng 4 và vượt xa mục tiêu 2%, củng cố thêm lý do cho việc tăng lãi suất ngay trong tháng tới.
Ông Ueda đã mô tả sự tăng vọt giá dầu do cuộc xung đột là “cú sốc dầu mỏ thứ năm” và cho rằng các nhà hoạch định chính sách có thể học hỏi từ kinh nghiệm đối phó với các cú sốc trước đó.
Cú sốc dầu mỏ đầu tiên vào năm 1973 đã tác động đến Nhật Bản khi lạm phát đã gần 10%, dẫn đến tăng trưởng tiền lương và giá cả gần 20% một năm sau đó. Mặc dù BOJ đã thắt chặt chính sách tiền tệ, nhưng động thái này diễn ra sau khi lạm phát cao đã ăn sâu và mức độ thắt chặt tiền tệ là không đủ.
Khi Nhật Bản đối mặt với cú sốc dầu mỏ thứ hai vào khoảng năm 1979 và 1980, lạm phát vẫn ở mức ôn hòa hơn nhiều không chỉ vì BOJ đã nhanh chóng thắt chặt chính sách tiền tệ, mà còn vì điều đó xảy ra khi lạm phát thấp hơn và hành vi tăng lương được kiềm chế hơn. Biến động tỷ giá hối đoái cũng tạo ra sự khác biệt khi đồng yên tăng giá đáng kể trong cú sốc dầu mỏ thứ hai, giúp giảm giá nhập khẩu.
Không giống như cú sốc dầu mỏ thứ ba vào cuối những năm 2000, cú sốc nguồn cung do xung đột Nga-Ukraine đã dẫn đến sự tăng giá trên diện rộng với áp lực lạm phát được khuếch đại bởi đồng yên suy yếu. Sự kiện này đã thay đổi cách các doanh nghiệp và hộ gia đình Nhật Bản nhìn nhận biến động giá cả trong tương lai, khiến họ sẵn sàng tăng giá và yêu cầu mức lương cao hơn.
"Kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy rằng các cú sốc dầu mỏ không bao giờ chỉ là những cú sốc giá dầu…Chúng là những thử thách đối với toàn bộ cơ chế vận hành của lạm phát”, ông cho biết.
